Category Archives: Erotelezh

Contes pour petites filles libertines, Nadine Monfils, Bro-Veljik (2011)

Merc’hedigoù, likaouer : daou c’her enep. Hag ur jener dic’hortoz evit lennegezh erotel, hini ar c’hontadennoù, pas ken pell-se eus ar sujed pa soñjer mat met en un doare kuzh er c’hontadennoù-pobl, tra m’eo hollvezant en testennoù-mañ.

Plijet on bet kalz gant lod anezho, leun a ijin hag o tistilhañ un aergelc’h ispisial-kenañ, en o zouez Le thé à l’orange, Le noyau de pêche, Une petite fille bien sage, Le ruban de velours rose, La petite fille qui ne disait jamais rien, Lettre à ne pas mettre entre toutes les pattes… Ur rummad all em eus kavet dedennus, ar c’hontadennoù a luc’h war-zu ar spont : Le monsieur qui attendait, Une petite fille bien sage, La clef, Le cimetière des poupées, Les yeux verts… E istorioù ‘zo e c’hoari ar skrivagnerez gant ampartiz, hag alies gant kalzig a fent : Le fil d’Ariane, La nouvelle… Gwezhioù all e kave nre ziskouezus, pe re chuchu, an istorioù.

Peurliesañ e vezen skoet gant an ijin a zispak ar skrivagnerez, oc’h implijout traoù tennet eus bed ar vugaleaj (poull-traezh, loened, c’hwezigelloù, margodennoù, poupinelloù, mekanikoù…). Ur gontadenn nemeti, war ouzhpenn 15, a adimplij tem unan hengounel, Luduennig : Cendrillon 2011. Echuiñ a ra gant fent du. Soñjal a ra din e tenn o awen an istorioù-mañ diwar hunvreoù, muioc’h eget diwar eriunelloù.

Re souezhet on bet, emichañs, gant al lennegezh dic’hortoz-se evit bezañ entanet. N’em eus ket kavet fall an torkad en holl koulskoude. Lakaat a ra diaes a-wezhioù, gant e vibiliaj binimus. Evit ur wezh e vez kouplet lennegezh hag erotelezh. Reiñ a ra tro da addizoloiñ arz ar c’hontadennoù en ur elumiñ en-dro ar guriusted a oa hon hini pa oamp bihan. Perak pas ?

Da chom hep profañ d’ar vugale avat, anat.

Advertisements

Journal plutôt inconvenant d’une toute jeune fille, Jacques Cellard, Frañs (1982)

Un dezrevell lipet brav, likaouüs rezonabl, e stumm deizlevr ur plac’h yaouank hardi, nevez sortiet eus ar c’houent.

Dizoloiñ a ra ar sekselezh a bazenn da bazenn, ha gant goûd. Ar pezh a lak anezhi, er fin, da varn spis pilpouserezh hec’h endro bourc’hiz. Echuiñ a ra mat pep tra, p’eo deuet a-benn da chom hep gweñviñ he vleunienn a-raok dimeziñ… N’eo ket lavaret n’eus netra da lenn, koulskoude, pell a se.
N’eo ket alies e lenner skridoù erotel dezho talvoudegezh lennegel. Pa ne vije nemet evit se, e talvez al levr bihan-mañ danvez e lennadenn. Met n’eus ket da vezañ souezhet gant ar skrivagner-mañ, hag a zo brudet dreist-holl evit e labourioù war ar galleg, sorc’hennet ma oa gant e binvidigezh. Geriaoueg, gwriziennoù gresian, troioù-lavar, trefoedajoù, amzer-sujañ ha kement ‘zo.
N’en doa ket kredet an den lennek ma oa sinañ Journal plutôt inconvenant d’une toute jeune fille da vare e gentañ embannadenn, e 1982. Nemet e vije bet un touell evit lakaat an dud da grediñ e oa bet embannet ur skrid istorel,  o vezañ ma c’hoarvez an darvoudoù e 1888 ?
Kavet em eus farsus ha skañv an istor, en deus lakaet aked ar skrivagner enni o chom gwirvoudel, ar muiañ ma c’helle -betek ober van e vije bet duet lodennoù ‘zo gant ar plac’h, pe diroget pajennadoù re druz.

Plijadur em eus bet ivez gant implij dieub an okitaneg, dreist-holl e kreiz an ebatoù.

Dudius eo, distresus ha fentus da lenn ma klasker chom hep terriñ e benn. N’eo ket da leuskel etre daouarn n’eus forzh piv avat, daoust ma ne vije morse gros an termenoù.


Vita Sexualis ou L’apprentissage amoureux du professeur Kanai Shizuka, Mori Ōgai, bro-Japan (1909)

Evel un heklev da emvuhezskrid Gide ez eus fellet din lenn al levr-mañ. Ar skrivagner Mori Ōgai a oa medisin da 19 vloaz. Daoust ma vije un anv all gant haroz al levr, eo anat e komz diwar-benn e vuhez.

Un emvuhezskrid eo, eta, kreizennet war ar seksualegezh nemetken. Brav eo, n’eo ket techet da ziskouez re met, er c’hontrol, eleveziek-kenañ. Diaes eo kompren perak e oa bet berzet al levr kerkent hag embannet… War a lenner eo stag, kentoc’h, ouzh ur frazenn anezhañ a embann n’eus nemet e-touez micherourien e c’heller kavout tud direbech, ken a-fed tres ken a-fed spered. Politikourien ar mare o doa degemeret al lavarenn-se evel ur gunujenn.

Pep pennad a gont un darvoud bihan pe bras stag ouzh ar seks, ha pa vije tanav al liamm. Anv an oad ma oa ar penndudenn pa oa c’hoarvezet a zo gant ar pennad : Da 6 vloaz… da 15 vloaz… kement-se betek 20. Seul skañvoc’h eo ar pezh a vez kontet ma n’eo ket trelatet Kanai gant ar seks, pell a se. Techet eo kentoc’h da vezañ lakaet diaes gant ar sujed. N’eo ket ur paotr hardi, na prim da gompren seurt traoù. Ar pezh a zispleg diskoach.

Kollet e oan a-wezhioù gant gizioù ekzotek japaniz, seul vuioc’h m’eo techet ar skrivagner da gomz dre zamc’herioù. Daoust da se e oa dedennus ha flour da lenn. Marteze eo abalamour m’eo resis ar skritur, n’en em goll ket e santimantoù, ar pezh a harz outi da goshaat re vuan.

Setu lakaet e plas ganin ur pezh ouzhpenn eus miltamm bro-Japan.


La maison de terre, Woody Guthry, Stadoù-Unanet (2014)

Ganet e oa Woody Guthrie e 1912 ha marvet e 1967. Skrivet e oa bet e romant nemetañ La maison de terre tro 1930. Evit abeg pe abeg, ne oa ket bet moullet pa oa bev ha chomet e oa o kousket betek ma vije adkavet hag embannet evit ar wezh kentañ er bloavezhioù 2010.

Pa ne vije ket bet sinet, em bije kredet bezañ o lenn ur Steinbeck. Un hevelebiezh a zo, ken en temoù ken er skritur, ha betek er gizidigezh.

Plediñ a ra gant ur c’houblad tud paour ha n’o deus tachenn-douar ebet dezho da sevel un ti. Dont a ra an ti-se da vezañ un hunvre, ur seurt kerzenn a vez a-dreñv pep tra, evel sonerezh perlezenn Steinbeck. Teir zaolenn a zo : karantez, pemdez, gwilioudiñ, bev-buhezek, o reiñ eus ar gwirionañ an ambiañs hag al liammoù a stag an tudennoù etrezo.

Ken dedennus hag ar romant eo ar goudeskrid. Kinnig a ra buhez hag oberenn Woody Guthrie, ha n’anavezen ket tamm ebet (dibabet em boa ar romant evit e c’holo !). Ur c’haner e oa a-raok pep tra. Lod eus e ganaouennoù zo brudet-kenañ, evel This land is your land. Ur 1400 bennak en deus skrivet en holl, ha lod eo eus folklor hengounel ar Stadoù Unanet. Un den start en e soñjoù a-gleiz e oa ivez, gant ar frazenn This Machine Kills Fascists skrivet war e holl c’hitarioù. Unan eus e sorc’hennoù a oa ar sevel tier pri. Savet eo e romant tro-dro dezhi, daoust ma n’en dije morse kaset anezhi da benn.

Un dizoloadenn gaer.


Les 50 ménagères de Gray, James Lee, Stadoù Unanet (2013)

Kavet em eus farsus ar soñj luadenniñ best-seller E. L. James Fifty Shades, ha ne oa ket plijet din : kement hag ober, kenkoulz tennañ ur vad bennak eus an oberenn… Setu perak em eus lakaet va fri el levr-mañ, ha dre ma ne oa ket hir em eus lennet anezhañ penn-da-benn.

Digoret ez eus ur c’hleub-lenn e kêriadenn Gray. Hentet e vez gant merc’hed nemetken. Kinnig a reer Fifty Shades da lenn d’ar maouezed, 50 anezho. Ul lod vras, spered puritan ganto, a guita ar sal. Ar re a chom a grog da geñveriañ sekselezh Anastasia gant o hini, plañ-plañ ha reuzeudik. Ha setu ma tiviz lod anezho pebrañ buhez o c’houblad, en un doare tagus a-walc’h…

Soñjoù mat a zo, hag o dije gellet bezañ farsus ma ne vije ket bet skrivet ken fall al levr. Ne gomzan ket eus ar fazioù reizhskrivañ droch, met eus an dic’houest m’emañ ar bluenn da ren ur pennad, da zegas suspens, da gaout an disterañ soutilded (ur fentigell, na pegen farsus e c’hellfe bezañ, a goll pep blaz ma vez divinet div bajenn a-raok en em gavout ha ma chomer da arguzenniñ diwar e benn e-pad div bajenn all). Hag ar pep gwashañ, marteze, eo n’eo ket barrek ar skrivagner(ez ?) war an erotelezh : deskrivañ a ra senennoù a c’hellfe bezañ dedennus, met gant ken nebeut a zonezon ma kollont pep interest.

Ponner eo, eta : ne dalv ket ar boan, dre ret, lenn en tu all da bedervet pajenn ar golo. Nemet da gaout greun nevez da valañ m’ho peus ur bern mignonezed a vije sot, c’hoazh, gant Fifty Shades

 


La legisto, Bernard Schlink, bro-Alamagn (1995)

la_legistoGant Schlink em boa lennet La circoncision c’hoazh, a oa pell a vezañ ur bennoberenn, hep bezañ displijus.

Ar fed e vije awenet kalz gant buhez ar skrivagner e-unan eo a ro pebr d’ar romant-mañ, Al lenner, emichañs. Hennezh a zo war un dro un dezrevell-deskiñ, ur romant karantez, ur romant diwar-benn ar brezel, ur preder diwar-benn ar vuhez, ar gablusted, ar giriegezh, kontet gant gerioù resis ha fromus, en un endro restaolet seul welloc’h m’eo an hini rik m’en deus bevet Bernard Schlink d’ar mare ma oa a-oad gant an dezreveller. Pep tra a son gwirion, ha daoust da se e teu nerzh ar faltazi da wellaat ar vuhez, en em gav degouezhioù a skoulm gwelloc’h an itrik. Mont a ra kalz pelloc’h eget un dezrevell-vuhez.

Ur soñj diazez a sturia an traoù hag a ro e liv dreistordinal d’ar romant, en dije gellet kaozeal eus ar brezel evel nousped hini a-hend-all.

A-benn ar fin e teuan a-benn da gompren, gant Al lenner / La legisto, perak en deus graet kement a verzh Bernard Schlink gant al levr-mañ ha betek ar Stadoù Unanet. Rastellet en deus ur bern prizioù lennegel. Lennet e vez buan, hag en eskemm, e chom pell er spered. N’eo ket ur souezh e seblantfe e levrioù all bezañ divlaz goude an taol-kaer-se : ret eo lenn anezho e skeud e bennoberenn emichañs.


Manuel de civilité pour les petites filles à l’usage des maisons d’éducation, Pierre Loüys, Frañs (1926)

manuel de civilite pierre louysSetu gwir hudouriezh, a-benn ar fin, kuzhet e vez e lec’hioù dic’hortoz a-wezhioù 🙂

N’eo ket gwall hir al levrig, a-boan 30 pajennad en ur gontañ un nebeut skeudennoù ha n’eo ket stank an destenn ennañ tamm ebet. Un heuliad frazennnoù berr pe verroc’h a gaver e-barzh, sañset reiñ kuzulioù d’ar merc’hed vihan met o klask o hent etre erotelezh ha pornografiezh.

Peadra zo da souezhiñ gant al lennegezh-mañ ha ne zouj tabou ebet ; koulskoude, n’heller ket bezañ feuket da vat : hollvezant eo ar fent. Anat eo emaer amañ o vourjinañ hag o tornata fañtasmoù etre tud deuet. Hag e komprener ne oa hon holl vombardioù kozh nemet strouilhed touet, ar pezh ne vezer ket atav evit raksantiñ pa seller ouzh o luc’hskeudennoù gwenn-ha-du ken sirius, mourroù hag all.

Skañv, farsus ha … rostus eo.

Penaos an diaoul em eus gellet dianaout ken pell seul zedennusat skrivagner ?


E donder va hunvre, Barzoniez klok, Naig Rozmor (1977-2013)

e donder va hunvreUr soñj dreist eo bezañ embannet en un torkad nemetañ an holl varzhoniezh bet savet gant Naig Rozmor hec’h-unan (n’eus ket anv a droidigezhioù el levr-mañ). Ur poltred klok a-walc’h eus ar plac’h ma oa-hi a vez roet deomp dre ar prenestr-se, ha tro em eus bet da zizoloiñ ur bersonelezh dispar, dieub ken e oa, evit he mare dreist-holl. Marteze eo peogwir he doa bevet ouzpenn 50 vloaz a-raok en em reiñ da skrivañ e brezhoneg, hag he doa bet amzer, eta, da deurel ur sell a-gil war he buhez kent. Ur c’hourlakadenn n’eo ken evel-just, diaes eo gouzout penaos e oa ez-yaouank, ha ne gomz ket nemeur diwar-benn traoù prevez. Ar varzhoniezh En ano ar frankiz a vije enni, marteze, un alc’hwez da gompren ar prantad-se eus he buhez, piv oar ?

Gouest eo bet Naig da gaozeal fraezh, ha yac’h, evel m’hel lavar hec’h-unan, eus karantez ar c’hig, en Hosanna pe Kregin, va barzhoniez muiañ-karet ganti. Ur skeudenn marzhus a ro eus ar garantez. Diwar-benn traoù all ez eus kalz a elevez enni, em eus soñjet en ur lenn meur a wezh diouzh renk Proella. Fent a zeu ivez dindan he fluenn evel en ton kan-ha-diskan An dibab, pell e gentel eus tonioù hengounel evel Ar merc’hed diwar ar maez pe Ar gazeg, seksel-spontus… ar pezh a ra vad e lenn evel-just.

Lennet e vez aes-tre al levr, evel pa vije komz-plaen e gwirionez, gant ar yac’h hag eeun m’eo ar brezhoneg anezhañ. Skrivañ a rae Naig Rozmor en un doare barzhoniel, ha pa skrivfe komz-plaen, kouskoude ne gav ket din e vije barzhoniezh gwir kement tra a zo bet embannet ganti dindan an anv-se. Ar gwerzennoù ne vezont ket muzuliet alies, hag anzav a ran e kavan gwelloc’h a-galz an testennoù m’eo bet betek penn he soñj ha m’he deus labouret betek tizhout ur framm strizh, klaseloc’h. Ar re-se a gavan brav-meurbet, hag aesoc’h eo din rannañ santadurioù ar skrivagnerez drezo. Ur varzhoniez gwregel-tre eo a-benn ar fin, he dije kavet he flas digudenn war lec’hienn Plijadur 🙂

Pa vezen war va studioù brezhonek o studial Ar Mestr e oa bet deskrivet Naig Rozmor gant Frañsez Favereau evel ur plac’h friant. Klotañ  a ra brav ganti a gav din. Me lavarfe ouzhpenn e oa un ene frank ha goulaouüs. Un dra vat eo bezañ adlakaet hec’h oberenn varzhoniel er gouloù. Lakaet eo bet an testennoù e galleg gant Maguy Kerisit, da gaout ledanoc’h gwerz d’al levr marteze. Tech gwan al levr, evel re alies e brezhoneg, eo ar skeudennoù a ya da heul an testennoù : n’eus nemet al livioù anezho a gavfen brav. Kenkoulz e vije bet en em gontantiñ eus an testennoù, hervezon. Met evit plijout d’an holl…


50 nuances de Grey, E.L. James (levrennoù 1,2,3), bro-Saoz (2011)

50 nuances 123 francaisDiskaret a-walc’h e oa bet an drilogiezh-mañ dirazon evit ma tivizfen chom hep e lenn. Etretant on en em gavet meur a wezh gant ur vignonez a zo tik ouzh ar romant hag a gomz alies diwar e benn : troet em eus va chupenn evit abegoù sokial eta, evit gellout eskemm ganti war he sujed muiañ-karet.

N’eo ket bet ur binijenn e lenn dre m’eo deuet brav gant an aozerez ar senennoù erotel : ar c’hentañ levrenn, dreist-holl, zo dedennus-rezonabl. Met pa jeder ez eus ouzhpenn 1200 pajennad war an hevelep tem, ha pa ouezer eo a-boan ma c’hell al levr-mañ kevezañ ouzh n’eus forzh peseurt romant embannet gant Harlequin e-keñver istor, eo hir memestra.

Ar pep heverkañ adalek ar pajennoù kentañ eo al live yezh dister implijet gant E.L. James. Pep tra zo kontet en amzer-vremañ, ha pa zigorer al levr e n’eus forzh peseurt pajenn e vezer skoet gant an itik m’eo ar yezh -betek bezañ droch. (Stourm a ran ouzh ar c’hoant da ginnig ur bomm tennet eus al levr…) En em voazañ a reer goude ur prantad koulskoude. Displijet on bet dreist-holl gant an tudennoù, koant-meurbet ha pinvidik evel n’heller ket ijinañ : bez em boa ar santimant da lenn romant buhez Barbie ha Ken. D’an oad m’on erru, seurt karantezioù etre tud a gredfer achapet eus uzin c’hoarielloù Mattel n’hellont ket mui va lakaat da hunvreal. Dipitet on, a-benn ar fin, e vije sot a-walc’h an dud evit kavout mat seurt keusteurenn marc’had-mat : pa lavaran an dud, e tlefen kaozeal diwar-benn ar merc’hed nemetken, pa vez lennet ar best-seller-mañ gant merc’hed dreist-holl…

Dedennus e c’hell bezañ gouzout penaos eo bet skrivet ar romant-mañ : ur fan-fiction diwar-benn Twilight e oa e penn kentañ ! Pa veze kavet re bornografel senennoù ‘zo gant tud ar blogoù a embanne E.L. James enno, he deus strollet he zestennoù en ur blog dezhi hec’h-unan, cheñchet anvioù an tudennoù (a oa Edward Cullen ha Bella Swan, eta, e-lec’h Christian Grey hag Anastasia Steele !) ha… graet berzh. Ur produ 100% rouedel eo en ur mod.

Dedennusoc’h e kavan rambreal diwar-benn planedenn dreistordinal al levr-mañ ha diwar-benn ar brud en deus degaset d’he skrivagnerez, eget koll amzer gant istor karantez diroufenn he zudennoù.

Fin, diaes eo chom hep lenn ul levr en deus graet kement a verzh. Ha marteze e vo kentelius d’ar baotred, da c’houzout petra a zegas c’hwiti d’ar merc’hed a-vremañ ?

Evit ar fan-fictions niverus a zo bet skrivet diwar-benn 50 nuances de Grey, ne gontit ket warnon. Me, n’on ket mazochist 😉