Category Archives: Polis

Zombi, Joyce Carol Oates, Stadoù Unanet (1995)

Soubidigezh kentañ e bed Joyce Carol Oates evidon, gant ar romant berr-mañ ha n’emañ ket e-touez e re vrudetañ.

Eeün eo ar soñj, eeün ar skritur. Kontañ a ra ur serial-killer e bemdez, hep rikamantoù, hep klask lakaat da c’henel e kreizon al lenner santadoù a suspense pe a druez. Kontañ a ra diouzh e vod dezhañ e-unan, ur skrid ha n’eo sañset bezañ lennet gant den hag a ziskouez anezhañ evel m’emañ, didro -merzet e vo ijinadennoù-skrivañ deuet brav a ziskouez ne heul ket an dezreveller lojik an dud all.

E penn kentañ on chomet pellik oc’h en em c’houlenn : met da belec’h e kas seurt lennegezh ? Seurt istorioù hon eus lennet dija, ha n’eus netra da glask doñvaat ene al lenner, tudenn ebet a c’hellfe tridal evitañ ! Ur souezh e oa din. Ha paket brav on bet gant ar fin, dic’hortoz.

Gant ar romant-mañ e kuita jener ar thriller-où hentoù ar gentel voral, a heul peurliesañ e oberennoù kement a skrivagner all. Ar fin-se he deus laosket ac’hanon gant va naon, ha lakaet ac’hanon d’en em soñjal kalz. Ha gant se he deus kavet va c’houlenn ur respont sklaer : ya, degas a ra ar romant-mañ un dra bennak nevez, talvezout a ra ar boan e lenn.

Advertisements

Prenez soin du chien, J. M. Erre, Frañs (2006)

Hemañ eo romant kentañ J. M. Erre. Lakaet en deus ac’hanon da soñjal en romant Muriel Barbery L’élégance du hérisson, dre ma c’hoarvez pep tra en ur savadur hag e ranndioù an dud a zo o chom ennañ. Kement-se gant donezon J. M. Erre da lakaat an dud da c’hoarzhin.

Ar pezh a gavan mat er romant-mañ eo ne grog ket diouzhtu an dichadennaoueg. Amzer ‘zo da anavezout an tudennoù, pep hini gant e follentez dous (arabat lenn re vuan evit pakañ pep frazenn farsus…) Ur wezh lañset avat, e teuer da grediñ eo ar skrivagner a zo troet da sot, ken brav e teu a-benn da strobañ al lenner.

Evel e romantoù all ar skrivagner emañ an alc’hwez er fin. Pep tra a gav e blas a-feson. Hag ebat ‘zo bet, etre ar bajenn gentañ hag an hini ziwezhañ !

Mat eo, hep bezañ ken fentus ha Le mystère Sherlock, pell a-us d’e romantoù all, a gav din.


Rouanez ar pleg-mor, Serj Richard (2017)

Dont a ra al levr-mañ da heul Ken tost d’an teñzor, a implij an hevelep tudennoù. Ken pouezus all eo an endro : kêr ha bae St Brieg. Desket e vez traoù diwar-benn ar pesketa ha buhez tud an arvor, gant ur pouez bras roet d’ar sevenadur.

N’eus netra da rebech : pinvidik ha flour ar yezh, un itrik poellek. Koulskoude, n’eo ket gwall blijus da lenn. Marteze abalamour ma n’eo ket an harozed gwir harozed, n’int ket studiet pizh. Poan em eus bet oc’h en em stagañ outo, daoust ma ne oant ket dianav din. Lakaat a ra ac’hanon da soñjal el levrioù “lenn” a lennen pa oan bihan, ma ne oa penntudennoù nemet peogwir e oa ret evit lakaat ur bern gouiziegezhioù da vezañ lonket. N’eo ket tre e mod-se e welan an traoù : ar blijadur lenn da gentañ, ar peurrest da heul, mar bez tu, ha ma n’eus ket, n’eo ket sañsubl. Ma vez graet ur valeadenn e bro St Brieg e-kerzh ar romant, e vank a lusk, a suspens, hag an istor karantez ha ne vez nemet damveneget he dije dellezet muioc’h a breder, marteze ? Un afer pouezañ n’eo ken, p’emañ an holl aozennoù amañ. Madik eo, hep mui ken.


Cormoran Strike 3 : La carrière du mal, Robert Galbraith (J.K. Rowling), Rouantelezh Unanet (2015)

Emaon c’hoazh o klask perak e plij din ar rummad romantoù-polis-mañ, met n’eus douetañs ebet : higennet on.

Stumm an heuliad a ro tro d’ar skrivagnerez da vont donoc’h-donañ e psikologiezh an tudennoù hag e munudoù o buhezioù : gant se, en em santer muioc’h-mui koñsernet gant an darvoudoù.

Ne gavan ket gwallzedennus trubuilhoù kalon Robin. Muioc’h a dalvoudegezh zo gant an itrik, hep na vije divoutin, chom a reer peg outi peogwir ez eus suspens hag e plav an dañjer war-eeün a-us da benn an harozez. Desket e vez traoù, ivez, diwar-benn ur rummad tud nebeut anavezet hag ez eo o sorc’henn e vije tennet lodenn pe lodenn eus o c’horf : digredus… met gwir. Anvet e vez “apotemnofiliezh”. Ur perzh pouezus a c’hoari ar sonerezh er romant-mañ.

Gant an trede levrenn-mañ on krog da gavout ar pezh e oan o klask en heuliad abaoe ar penn kentañ hep en anzav : roudoù eus skrivagnerez Harry Potter. Dont a ra muioc’h war-wel, dre he fent dibar. O, ne vez ket gwelet alies, n’eo ket stil ar romant ! Met emañ amañ, war api, o tiskouez e fri ur wezh an amzer, ha dreist eo (dic’hortosat gourvezvank !…).

N’eo ket La carrière du mal ur bennoberenn moarvat, met gwelloc’h eo eget an daou gCormoran Strike kent, ha ne oant ket fall dija. Ne ziskroger ket eus ar romant ur wezh lañset. Emichañs e lemmo muioc’h-mui he fluenn ar skrivagnerez gant an tudennoù-mañ. Forzh penaos e ouezan mat, bremañ, ne vin ket evit chom hep lenn ar re a zeuio da heul.


Nicolas Le Floch 11 : L’année du volcan, Jean-François Parot, Frañs (2013)

Ma n’eo ket disteroc’h an 11vet romant-mañ eus enklaskoù ar c’homisar Le Floch, n’eo ket dreistordinal an enklask-mañ kennebeut. Chom a ra ar perzhioù mat boaz : ar yezh, o treveziñ galleg an XVIIIvet kantved, (un dakennig a vrezhoneg a-wezhioù, zoken !) ; an en-dro deskrivet munut, an tudennoù istorel mesket gant ar re a zo ganet diwar ijin ar skrivagner, ar fedoù gwir, an enklask kaset war-raok gant ar polis ha war-gil gant tud brasoc’h ha galloudusoc’h egeto, ha ne heuliont ket atav an hevelep palioù hag int, ar c’heginañ… Staliet eo al lenner en un doare aes hag heuliañ a ra bonnoù an heuliad hep terriñ e benn, gant ar blijadur da gaout atav un dra bennak da zeskiñ e-ser lenn.

Aet eo Jean-François Parot da anaon e miz Mae 2018 : biken ne dizho Nicolas Le Floch an Dispac’h bras… 14 levrenn eus e avañturioù a zo bet embannet en holl.


Cormoran Strike 2 : Le ver à soie, Robert Galbraith (J.K. Rowling), Rouantelezh Unanet (2014)

Evel e pep stirad mat en em santer gwelloc’h-gwellañ a vuzul ma z a al levrennoù war-raok : donoc’h e teuer da anavezout an tudennoù hag o familhoù ha taolet e vez muioc’h-mui a evezh ouzh ar munudoù. Un drugar e oa lenn an eil levrenn-mañ eus troioù-kaer Cormoran Strike.

Koulskoude em eus bet ar souezh da gavout buan-buan piv en doa graet an taol. Dre ma ne gredan ket e vije erru lemmoc’h va spered-enklask e-pad an hañv (2017), e vijen techet da soñjal ez eus bet un dra bennak o vont a-dreuz gant skritur al levr-mañ, nemet un taol-degouezh e vije bet… Kontant e vijen da gaout ali lennerien all, ma z’eus !

N’eo ket evit ken nebeut a dra e chomin hep lenn an trede levrenn, avat. Evel e-barzh Harry Potter, n’eo ket en itrik emañ ar pep dedennusañ.


Flavia De Luce 5 : Schlussakkord für einen Mord, Alan Bradley, Bro-Ganada (2013)

Kenderc’hel a ra Flavia da fistoulat e pep lec’h en he c’hêriadenn, ha dont a ra brav ganti. N’he deus ket he far evit klevout c’hwezh un torfed, ha pa vez ur c’helan bennak e c’heller bezañ sur n’emañ ket pell.

Emañ he c’hoar henañ war-nes dimeziñ. Honnezh he deus kemeret ivez ar garg dieub a ograourez ar barrez. Rediet eo Flavia, gant he zad, da chom ganti pa z’a da bleustriñ en iliz betek diwezhat : ne vije ket dereat d’ur plac’h yaouank chom pell ouzh he domani, diouzh an noz, hep ambrougerez. Tro da Flavia, a gav hir hec’h amzer, da ziskoachañ un dra bennak dic’hortoz en ograoù…

Donaet e vez an darempredoù-familh evel ar re gant an amezeien en opus-mañ. Dedennus-kenañ eo gras d’e zarempredoù gant ar sonerezh. Adkavet e vez ar framm boaz, anatoc’h dre ma z’eer war-raok gant an heuliad ; tudennoù iskis, liammoù gant an tremened, degouezhioù droch a ra aon (Flavia o kantren e-barzh ur bez kozh eus ar vered e-kreiz an noz, ar wezh-mañ !)… eo barrek-kenañ Alan Bradley d’o reiñ da santout. Farsus e kavan an troioù-distroioù a ra Flavia evit en em silañ etre divesker an dud vras ha kas hec’h enklask da benn. Hag evel bep tro ez eus er fin ur senenn m’emañ he buhez en arvar. Chom a-ra a-us da bennoù ar re zDe Luce kleze gwerzh o maner familh, dre ma n’eus bet kavet diskoulm ebet d’o c’hudennoù arc’hant c’hoazh.

N’he deus ket Flavia kement a aes hag an dud gour da vont da heul he neudenn, dre ma vank dezhi pouez o oad hag o aozadurioù. Koulskoude e sec’h o fri, evel boaz, pa gav an diskoulmoù a-raozo, en ur harpañ war he anaoudegezh don eus ar gimiezh. Reiñ a ra kalz orinded d’an oberennoù-se, a zo kalz danvez enno. Gant ar pempvet romant-mañ e weler ne z’a ket ijin Alan Bradley war zisteraat, er c’hontrol.


Cormoran Strike 2 : Le ver à soie, Robert Galbraith (J. K. Rowling), Rouantelezh Unanet (2014)

En eil levrenn-mañ eus troioù-kaer Cormoran Strike hag eus e genlabourerez Robin, e teuer da anavezout donoc’h an tudennoù. Ar pep retañ o vezañ bet lavaret dija, e tremener war dachenn ar munudoù. Gouzout a oar J. K. Rowling lakaat he zudennoù da vont war-raok, ha n’eus ket afer da gavout hir e amzer gant al lennadenn-mañ.

Ar souezh bras am eus bet, koulskoude, da zivinout abred-mat gant piv e oa bet graet an taol. Dre ma ne c’hoarvez koulz lavaret morse din, ha ne gredan ket e vije savet dastornelloù en va fenn e-pad ar vakañsoù, e vijen techet da grediñ ez eus ur gwan bennak e-barzh an itrik, ur c’hempouez n’eo ket bet kavet, evel el levrioù-enklask evit ar vugale : perak e vez komzet eus an dra-mañ-tra mard eo evit chom hep e implijout diwezhatoc’h ? Ne lavarin ket sklaeroc’h va soñj evit nompaz diflourañ plijadur an dizoloadenn d’ar re o dije c’hoant… Nemet un taol-degouezh e vefe ? Kontant e vijen da gaout ali al lennerien, ma z’eus…

Forzh penaos, tre evel e-barzh Harry Potter, n’eo ket er steuñvenn emañ talvoudegezh al levrioù-mañ. E pinvidigezh psikologiezh an tudennoù, e gwirionded o emzalc’h, o gwanderioù hag o denelezh ne lavaran ket. Da briz ebet ne ziouerfen lennadenn an trede hini.

 


Nicolas Le Floch 10 : l’enquête russe, Jean-François Parot, Frañs (2012)

Bizitadenn nann-ofisiel e Pariz ar priñs Paul, mab impalaerez bro-Rusia Elizabeth II, a lañs an istor. Tro-dro dezhañ muioc’h a itrikerien eget a vignoned, ar pezh a oar mat e-unan. Strilhet eo polis Loeiz XVI gant an aon e c’hoarvezo droug d’an dud a-bouez-se, en ur c’henarroud amjestr a vrezel gant bro-Saoz ma klasker kaout souten galloudegezh Rusia…

Gwallzedennus, muioc’h eget reoù all marteze, em eus kavet an 10vet romant-mañ eus an heuliad. Degas a ra taolioù-imor ar priñs ha boazioù iskis e lez ul liv a-vaez-bro deuet mat. Krog eo Nicolas Le Floch da goshaat ha da glask pouezañ e vuhez kent, dre geñveriañ anezhi gant planedenn dreist-ordinal e vab Louis, e vignoned kozh ha feal tro-dro dezhañ. E genlabourer Bourdeau a santer en e gomzoù un doug anat d’ar soñjoù dispac’hel, a zegaso an Dispac’h gall a-benn nebeut. Emañ Nicolas eus an tostañ da lez roue bro-C’hall, a zeuer da anavezout eus an diabarzh.

Ul lennadenn a-feson : ne ya ket anal Jean-François Parot war zisteraat gant ar bloavezhioù, er c’hontrol. Ur 14vet levrenn eus ar rummad a vo embannet e miz Here 2017.


Les aventures de Boro, reporter-photographe 1 : La dame de Berlin, Dan frank ha Jean Vautrin, Frañs (1987)

Levrenn gentañ ur rummad a 8 eo honnezh. Skrivet a zaou zorn, bez he deus da haroz Boro, ur yuzev hungariat a zo bet awenet kalz e grouerien gant al luc’hskeudennour Robert Capa evit sevel e dudenn.

Ur seurt romant-avañturioù-polis istorel eo La Dame de Berlin. Kregiñ a ra just a-raok na errufe Hitler e penn bro-Alamagn. Pourmen a ra an haroz dre Europa. Livet-kaer, romantel, dreistordinal eo e droioù-kaer ha n’heller ket enouiñ o lenn anezho. Ur stil o deus ar skivagnerien, a zegas fent da vareoù dic’hortoz ; un implij ampart eus ar galleg ivez, ur geriaoueg pinvidik war meur a live-yezh hag ur blijadur o c’hoari gant ar yezh, dre vras.

Ar pezh am eus kavet dedennus eo an endro istorel dreist pep tra, betek bezañ direnket un tammig gant ar fed e lak anat ar skrivagnerien eo bet skrivet al levr goude an darvoudoù istorel. Da lavaret eo ne glaskont ket lakaat al lenner da zisoñjal e ved dezhañ ha da splujan korf hag ene en istor a gontont, kentoc’h e tegasont soñj re alies eus ar pezh a zo o vont da c’hoarvezout. Emzalc’h pep haroz a glot muioc’h gant hini unan a oar petra eo bet an Istor, eget gant unan a vije paket e kreiz an tourmant hep bezañ re sur pelec’h kas e gammedoù. Gant se, n’eo ket ken gwirheñvel ha m’en dije gellet bezañ.

Ur meskaj deuet brav, gant un dakennig a Gorto Maltese, kalz Istor, fent forzh pegement, suspens pa vez ret, dilammadennoù niverus-meurbet… Un evezh pizh zo bet roet d’an doareoù treuzdougen el levrenn-mañ : kirri ker, tren, zeppelin… An harozed, dibabet mat, a zo gwezh pinvidik, gwezh paour, kement hag ober un dro glok eus kevredigezh ar mare. Gant ur stil disheñvel-mat, e kavan kerentiezh etre al levr-mañ hag hini Timothée de Fombelle, Vango.

Lennegezh poblek a live uhel, a lavarfen. Gwelet e vo m’eo bet gouest ar skrivagnerien da zerc’hel gant o lusk diaoulek el levrennoù a heul, daoust ma vo ret d’an amzer mont war-raok ha, marteze, tizhout bloavezhioù n’eo ket ken pinvidik ar vouedenn da dennañ diouto hag hini ar bloavezhioù tregont e Frañs hag Alamagn.