Category Archives: Avañtur

Les mystères de Larispem 2 : Les jeux du siècle, Lucie Pierrat-Pajot, Frañs (2017)

Gant Les jeux du siècle e kendalc’h troioù-kaer Carmine, Liberté hag an emzivad Nathanaël. Dre forzh klask, e krogont da gompren gwelloc’h ar pezh a dremen. N’eo ket aes sevel planioù, peogwir o deus lod anezho traoù da guzhat. An dalc’h evit pep hini, bremañ, eo gouzout gant piv ez a e lealded.

Dibabet eo bet an trikon tud yaouank evit C’hoarioù ar c’hantved : ur seurt c’hoari-gwazi ken bras hag en naturel. Evel er film Jumanji, lakaomp. An dud koshoc’h a soñjo kentoc’h e romant Jules Verne Le testament d’un excentrique, en deus awenet ar skrivagnerez evel-just, ar pezh a zispleg e fin al levr.

Gant an eil levr-mañ e kemer an itrik e nij… hag an harozed ivez ! Gwallzedennus eo penn-da-benn. Kontrol d’ar pezh em boa soñjet, n’eo ket echu an istor tamm ebet e fin al levr, anat eo e teuio meur a levr da heul. Kuitaat a reer Liberté en ur blegenn ziaes, pa zesk Nathanaël traoù dic’hortoz diwar-benn e c’hanedigezh.

Evit al lenner, higennet eo da vat. Siwazh e vo ret gortoz pellik : emañ Les jeux du siècle o paouez bezañ embannet, ha ne zle ket bezañ skrivet c’hoazh ar pezh a zeuio da heul…

Advertisements

Les mystères de Larispem 1 : Le sang jamais n’oublie, Lucie Pierrat-Pajot, Frañs (2016)

Un ukroniezh eo Kevrinoù Larispem : ar bobl an hini a vije bet trec’h da vare dispac’h ar Gumun. Deuet eo Pariz da vezañ ur geoded emren, en he fenn un trikon renerien. Jules Verne zo unan anezho, hag e ijinadennoù a gaver e pep lec’h er geoded, ar pezh a ro ul liv ispisial d’ar romant.

Erru omp war dreuzoù ar bloaz 1900. Dizarbennet, pe lazhet, eo bet an holl aristokrated e-pad ar Gumun. Kouch-tud ar voserien eo an hini kreñvañ er geoded. Carmine, ur plac’h zu, a zo unan anezho. He mignonez Liberté a ya ganti diouzh noz da furchal e tiez dilezet hag hanter zismantret an aristokrated bet. Ur gejadenn iskis graet e-pad unan eus ar gweladennoù enep-lezenn-mañ a lañs an itrik.

Klasket o doa an aristokrated stourm ouzh ar beli nevez en em lakae e plas. N’eo ket aet da get an holl anezho, ha bremañ emaint e sell adkavout o statud kent. Gant se, e riskl an istor war-zu ar moliac’h hag an hudouriezh : an dud eo glas o gwad o deus galloudoù ispisial, pe e plij dezho pe ne ra ket… Daoust hag o do c’hoant, holl, da implijout anezho evit ar memes tra ?

Gwallzedennus em eus kavet an istor-mañ hag ar bed boemus krouet gant ar skrivagnerez. Dudius eo an teir zudenn bennañ, dezho temz-speredoù kreñv. Ankenius eo implij an hudouriezh, ha lipet al labour war personelezh an tudennoù, ha pa vijent a eil renk.

Setu aze ur romant evit ar yaouankiz hag a blijo kement, marteze, d’an dud gour ha d’ar re yaouank, ma n’eo ket muioc’h : aesoc’h eo an endro da gompren pa ouezer un tammig diouzh an Istor. Evidon eo un diskoachadenn a-feson !


Les aventures de Boro, reporter-photographe 1 : La dame de Berlin, Dan frank ha Jean Vautrin, Frañs (1987)

Levrenn gentañ ur rummad a 8 eo honnezh. Skrivet a zaou zorn, bez he deus da haroz Boro, ur yuzev hungariat a zo bet awenet kalz e grouerien gant al luc’hskeudennour Robert Capa evit sevel e dudenn.

Ur seurt romant-avañturioù-polis istorel eo La Dame de Berlin. Kregiñ a ra just a-raok na errufe Hitler e penn bro-Alamagn. Pourmen a ra an haroz dre Europa. Livet-kaer, romantel, dreistordinal eo e droioù-kaer ha n’heller ket enouiñ o lenn anezho. Ur stil o deus ar skivagnerien, a zegas fent da vareoù dic’hortoz ; un implij ampart eus ar galleg ivez, ur geriaoueg pinvidik war meur a live-yezh hag ur blijadur o c’hoari gant ar yezh, dre vras.

Ar pezh am eus kavet dedennus eo an endro istorel dreist pep tra, betek bezañ direnket un tammig gant ar fed e lak anat ar skrivagnerien eo bet skrivet al levr goude an darvoudoù istorel. Da lavaret eo ne glaskont ket lakaat al lenner da zisoñjal e ved dezhañ ha da splujan korf hag ene en istor a gontont, kentoc’h e tegasont soñj re alies eus ar pezh a zo o vont da c’hoarvezout. Emzalc’h pep haroz a glot muioc’h gant hini unan a oar petra eo bet an Istor, eget gant unan a vije paket e kreiz an tourmant hep bezañ re sur pelec’h kas e gammedoù. Gant se, n’eo ket ken gwirheñvel ha m’en dije gellet bezañ.

Ur meskaj deuet brav, gant un dakennig a Gorto Maltese, kalz Istor, fent forzh pegement, suspens pa vez ret, dilammadennoù niverus-meurbet… Un evezh pizh zo bet roet d’an doareoù treuzdougen el levrenn-mañ : kirri ker, tren, zeppelin… An harozed, dibabet mat, a zo gwezh pinvidik, gwezh paour, kement hag ober un dro glok eus kevredigezh ar mare. Gant ur stil disheñvel-mat, e kavan kerentiezh etre al levr-mañ hag hini Timothée de Fombelle, Vango.

Lennegezh poblek a live uhel, a lavarfen. Gwelet e vo m’eo bet gouest ar skrivagnerien da zerc’hel gant o lusk diaoulek el levrennoù a heul, daoust ma vo ret d’an amzer mont war-raok ha, marteze, tizhout bloavezhioù n’eo ket ken pinvidik ar vouedenn da dennañ diouto hag hini ar bloavezhioù tregont e Frañs hag Alamagn.


Racontars arctiques, Jørn Riel, bro-Danmark (1974-2009)

1-jorn-riel-la-vierge-froideE danek eo bet skrivet al levrioù-mañ. Perzh en doa kemeret Jørn Riel en ur gefridi skiantel e Groenland, lec’h ma oa chomet e-pad 16 vloaz da vevañ. Eus ar pezh en doa gwelet ha klevet du-hont en deus tennet an 10 levrenn-mañ, enno testennoù berr etre kontadennoù ha danevelloù.2-jorn-riel-safari-arctique

Setu amañ an heuliad a-bezh (diaes eo lakaat urzh en embannadurioù) :4-jorn-riel-cure-denfer

1) La vierge froide et autres racontars – 1974

2) Un safari arctique et autres racontars – 1975

6-jorn-riel-gros-bobard3)5-jorn-riel-voyage-nanga La passion secrète de Fjordur et autres racontars – 1976

4) Un curé d’enfer et autres racontars – 1977

5) Le voyage à Nanga : un racontar exceptionnellement long – 19817-jorn-riel-canon-lasselille

6) Un gros bobard et autres racontars – 1986

7) Le canon de Lasselille et autres racontars – 1988

9-jorn-riel-la-circulaire8) Les 8-jorn-riel-ballade-haldurballades de Haldur et autres racontars – 1993

9) La circulaire et autres racontars – 1994

10) Le Naufrage de la Vesle Mari et autres racontars – 1996

Gwelloc’h eo lenn anezho en urzh, peogwir e vez implijet an hevelep tudennoù atav, hag e tesker anavezout anezho tamm-ha-tamm. Anv a vez alies eus an traoù c’hoarvezet kent.

Mezvierien, gerioù gros, seks, gevier, marv, gwad, feulster, setu dre vras ar pezh a gaver el levrioù-mañ. Koulskoude e red enno ur varzhoniezh hep he far, hag ur fent hollvezant. Ha n’eus ket da grediñ eo deuet an istorioù evel ma teu e teu gant ar skrivagner, gwelet e vez en navet levrenn pegen brav en deus rakwelet ha skoulmet an traoù. Dibab a ra ar skrivagner e c’herioù gant aked, ar pezh a zegas kalz a fars a-wezhioù. Bamus eo, e gwirionez.10-jorn-riel-vesle-mari

Ral eo din lenn testennoù ken divoutin, deskiñ kement a draoù, ha c’hoarzhin a galon ken frank ! Ur bennoberenn vedel, n’hellan ket kompren perak n’eo ket anavezet muioc’h hag eo ret en em gavout ganti dre zegouezh… Ur rummad eo e vije ur pec’hed chom hep e lenn.


Stourm e mor Skos, Clyde Dlugy-Belmont (2015)

N’eo ket gwall hir al levr, div lodenn ennañ, stag an eil ouzh eben.

Ur c’hwezh istorel zo war an dezrevell, kontet war un ton farsus hag o luchañ war-zu ar moliac’h : koktel Pirate des Caraïbes, lakaomp, met diawen. Ar pezh a ro d’al levr-mañ ul liv ispisial eo an emgannoù war vor niverus a vez kontet ennañ. Ar fent implijet n’on ket kizidik outañ tamm ebet : seurt private jokes diwar-benn ar vrezhonegerien hag o sevenadur a-wezhioù… Anat eo e vez ar skrivagner en e vleud en divizoù, e-keñver al lodennoù dezrevellet en em luzia spontus enno : n’eus frazenn ebet he dije ul liv naturel.

N’eo ket ur stil a vezan desachet gantañ diouzh boaz, dija. Displijet-bras on bet gant an istor, em eus bet poan oc’h echuiñ. Ne gomprenen ket ur siseurt er yezh implijet er pajennadoù kentañ; em eus dleet lenn hag adlenn a-rannbennadoù evit kavout penn pe benn d’an traoù. Ha ne vijen ket gouest da gontañ an itrik, daoust m’em bije komprenet ar gerioù : n’em eus kavet krog ebet enni, elfenn ebet d’am zedennañ.

Evit plijout d’an holl, eo ret bezañ fur a foll, a lavarer…  c’han d’en em zizober eus al levr-mañ ne welan interest ebet ennañ.


Méto 1 : La maison ; Méto 2 : L’île ; Méto 3 : Le monde, Yves Grevet, Frañs (2008, 2009, 2010)

Skrivet gant ur skolaer, ar rummad teir levrenn-mañ he deus alvaonet ac’hanon. Gant nebeut-tre a voienoù, frazennoù berr hag eeun, e teu a-benn ar skrivagner da lakaat al lenner da cheñch bed kerkent ha pajennadoù kentañ ar romant.

Kavout a ra din eo aesoc’h da lenn evit bugale yaouank eget labour ur skrivagner evel Timothée de Fombelle. N’eo ket un oberenn diwar rabad koulskoude. Chomet on oc’h en em soñjal un tammig war ar fed he dije un istor ken klasel (ukroniezh ha distopiezh war un dro, evel na ped a ra berzh evit ar grennarded er mare-mañ) rastellet 13 priz lennegel bennak.

Lakaat a ra Yves Grevet ar biz war ar gwiridig. Ar goulennoù diazez savet gant pep bugel outañ o-unan a gav amañ ur respont lieskementet. Petra a zeu goude ar vugaleaj ? Penaos e c’hell hennezh bezañ un doare toull-bac’h, pa vije er skol, e ti e dud, pe en ur meni frankiz ? Petra eo ur plac’h, pa vever en ur bed ma n’eus nemet paotred ha ma vez didroc’het ar pajennadoù o tiskouez anezho el levrioù-skol ? Penaos kavout e dud ? Ha gellout a ra un toull-bac’h bezañ gwelloc’h eget ur vuhez frank ? Petra eo ur vro, un diktatouriezh ? Penaos sevel un demokratelezh, en desped da aonioù ha boazioù an dud ?

Ar galon hag ar speredegezh eo a saveta an haroz dreist-holl, daoust ma vije kreñv ivez bezañs al lealded hag ar vignoniezh -gant o c’hontrol e-tal dezho : treitouriezh, dorloiñ… Ne ra ket diouer ar feulster, sellet e vez ouzh ar marv war-eeun alies, met prantadoù teneridigezh ha barzhoniel a vez ivez. Spi ur vuhez gwelloc’h a red penn-da-benn ar pajennadoù.

Marteze e c’hellfe bezañ kavet re eeun, pimpatromel, gant tud ‘zo. Evidon n’eo ket, ul levr eo hag a z’a pell ganti, da brofañ brokus adalek 10 vloaz, ha da renkañ en e levraoueg gant doujañs e-kichen Tobie Lolness, La stratégie Ender pe Harry Potter.

 


Galv ar bed gouez, Jack London, Stadoù Unanet (1903)

Ur gevrin eo bet din e-pad pell gwelet e c’helled kaout un interest bennak o lenn istorioù loened, ur romant o vezañ istor un den evidon. Setu perak n’em boa ket lennet al levr-mañ a-raok, daoust ma vije bet du-mañ a-viskoazh.

N’eo ket gwall hir, skrivet ampart en ur stil klasel. Anat eo en deus awenet don ar bras eus an oberennoù skrivet ha filmet a zo deuet war e lerc’h, ha ne c’heller ket bezañ skoet gant nevezenti an diabarzh en deiz a-hiziv. Koulskoude e chom gwirion ar from a sav el lenner, en em lak digudenn e plas Buck, ar c’hi-haroz.

Ur romant-deskoni eo, muioc’h eget ur romant-deskiñ. Kuitaat a ra Buck ar bed sevenaet klet eo bet e hini e-pad pevar bloavezh kentañ e vuhez evit bezañ taolet trumm e ifern ar chas-labour e norzh amerika. M’eo ur c’hi hep e bar a oar en em dennañ eus kement plegenn ziaes, e vez kemmet don e bersonelezh gant an darvoudoù. Kontañ a ra ar romant an hent a ra eus ar sevenadur d’ar gouezder, a glev ar galv anezhañ kreñvoc’h-kreñvañ ennañ. Distaget eus kement liamm denel, e c’hell dont da vezañ ar pezh a sant ez eo : ur bleiz.

Ur c’hlasel brav, troet brav, gant skeudennoù ken brav all, ar pezh a dalv ar boan bezañ saludet o vezañ m’eo ralik gant al levrioù brezhonek.


Istor burzhudus Don Kic’hote, Miguel de Cervantes, bro-Spagn (1605)

Kalz dedennusoc’h eo ar stumm-mañ eus ar romant, daoust ma vije un azasadenn evit ar vugale c’hoazh, eget al levrig a oa bet kinniget gant An Here un nebeut bloavezhioù ‘zo ha ne roe nemet un tañva eus an oberenn.

Dedennet e oan gant ar par istorel : lakaet eo avañturioù Don Kic’hote da vezañ ar c’hentañ romant, dindan ar ster a roer d’ar furm lennegel-mañ. Lennet e vez ken aes ha tra, seul vui ma vez skrivet en ur brezhoneg c’hwek, ha m’eo bet tennet hirderioù evit kinnig un oberenn kempouez ha kempenn. Ur seurt tech en a-raok a zo el lodenn gentañ, met dre ma vez adkavet tud ‘zo ez eus bet kroaziet o hent c’hoazh, e weler eo savet an oberenn a-zoare ha frammet start.

A-hend-all e santer e fent ar skrivagner hêrourezh ar c’hoariva komik daoust ma ne vije ket nemeur a zivizoù. Diaes eo c’hoarzhin gant se an deiz a hiziv, war ma meno, pout a-walc’h eo ar farsadennoù ha reiñ a reont ar santimant da vezañ adlavaret sofkont. Gant se, e vije mat an oberenn evit bugale vihan, daoust ma vije kalz re ziaes da lenn evito ha feuls a-walc’h. Un oberenn hep publik ken, eta. Chom a ra an testeni istorel hag ar blijadur da soubañ e brezhoneg Klerg dre un destenn hir…


Les autodafeurs : Mon frère est un gardien (1) ; Ma soeur est une artiste de guerre (2) ; Nous sommes tous des propagateurs (3), Marine Carteron, Frañs (2014 ha 2015)

Marine Carteron, hervez a lavar, he deus skrivet an heuliad teir levrenn-mañ evit he mab, a gave dezhañ ne c’hellfe lenn netra dedennus ken goude Harry Potter. Atizet eo bet va c’huriusted gant ar poent-loc’hañ-mañ.

Lennet em eus an teir levrenn en un tenn, ar pezh a ziskouez eo deuet a-benn eus he zaol. Gwallzedennus eo an istor. Treiñ a ra tro-dro da zaou haroz pennañ, ur paotr 14 vloaz hag e c’hoar 7 vloaz, aotegez “Asperger”. Tudenn Césarine, ar plac’hig, n’eo ket gwirheñvel tamm ebet d’am soñj ; implijet e vez an aotegezh evel ur perzh dibar, evel re an elfed pe ar c’horred. Koulskoude e lak he sav-boent hag he oberoù dic’hortoz kalz fiñv ha kalz pebr en istor.

N’on ket bet plijet gant pep tra el levrioù-mañ : live-yezh komzet ar grennarded, da skouer, pe ar fed e vije re bimbatromel an holl dudennoù. Ar skrivagnerien wellañ evit ar rummad-oad-mañ  a lak an dud gour er jeu kement hag ar re yaouank, doare Timothée de Fombelle pe J.K. Rowling. Gant Marine Carteron, ne zisoñjer ket bezañ aet en tu all d’an oad rekis. Lec’hioù a zo ma tispleg re a draoù en un doare un tammig pedagogel, ne vez ket skañv.

Daoust da se ez eus ur bern perzhioù mat gant an istor-mañ, fiñval a ra kalz, meskañ a ra a-zoare kudennoù krennardiezh pe familh gant traoù kalz ledanoc’h -tost eo ouzh Harry Potter war ar poent-mañ-. Dic’hortoz eo an tem ha pledet e vez gantañ en un doare nevez a-walc’h. Pa soñjer e oa levrioù kentañ ar skrivagnerez, kelennerez diouzh he micher, e c’heller krediñ ez eus a-walc’h a zanvez hag a ijin enni evit gwellaat hag ober ur vrav a resped skrivagnerez. Emaon o vont da heuliañ anezhi a-dost, da c’hortoz e vo prenet an istor-mañ gant saverien filmoù, ar pezh a zlefe c’hoarvezout abred pe ziwezhat.

 


Thursday Next 6 : Le mystère du hareng saur, Jasper Fforde, Rouantelezh Unanet (2011)

hareng-saurDiroudet on bet gant penn kentañ troioù-kaer Thursday Next 6 : an harozez n’emañ ket mui e kreiz ar jeu, he doubl da lenn, ar Thursday paper, ne lavaran ket. Ha n’eus ket kalz startijenn enni e penn kentañ ar romant : n’eo ket evit netra e oa bet korbellet ar stajiadez Thursday paper p’he doa klasket mont e-barzh ar “Jurifaltazi”.

Plijus-tre e teu da vezañ adalek ma teu ar “mekaniden” Sprockett er jeu : ur bersonelezh en deus, dezhañ da vezañ ur robot, ha lieskementiñ a ra ar pezh eo gouest Thursday d’ober. Goulennet e vez ganti, ha gant meur a zen, erlec’hiañ ar Thursday gwir hag a zo dianket. Enklask a ra ar Thursday paper evit kompren perak ha penaos eo aet diwar-wel.

Ur c’hoari soutil a-walc’h a zo etre an div dudenn-se : n’eo ket gwall sklaer gant piv en em gaver, a-benn ar fin, ha damgollet e tiskouez an harozez bezañ etre faltazi ha gwirionez.

Ur veaj avañturus war ur vag a heul ur stêr leun a zañjerioù a lak al lenner da adwelet pizh an holl dudennoù ret evit sevel ur romant-avañtur : eeün, met farsus-kenañ, pa chom un nebeut souezhadennoù daoust ma kredfer bezañ gouest da zivinout penaos e echuo an traoù… Plijet on bet kalz gant ar romant-mañ a-benn ar fin, daoust ma ne oa ket gwallzedennus al loc’hañ anezhañ.