Category Archives: Alamaneg

Flavia De Luce 5 : Schlussakkord für einen Mord, Alan Bradley, Bro-Ganada (2013)

Kenderc’hel a ra Flavia da fistoulat e pep lec’h en he c’hêriadenn, ha dont a ra brav ganti. N’he deus ket he far evit klevout c’hwezh un torfed, ha pa vez ur c’helan bennak e c’heller bezañ sur n’emañ ket pell.

Emañ he c’hoar henañ war-nes dimeziñ. Honnezh he deus kemeret ivez ar garg dieub a ograourez ar barrez. Rediet eo Flavia, gant he zad, da chom ganti pa z’a da bleustriñ en iliz betek diwezhat : ne vije ket dereat d’ur plac’h yaouank chom pell ouzh he domani, diouzh an noz, hep ambrougerez. Tro da Flavia, a gav hir hec’h amzer, da ziskoachañ un dra bennak dic’hortoz en ograoù…

Donaet e vez an darempredoù-familh evel ar re gant an amezeien en opus-mañ. Dedennus-kenañ eo gras d’e zarempredoù gant ar sonerezh. Adkavet e vez ar framm boaz, anatoc’h dre ma z’eer war-raok gant an heuliad ; tudennoù iskis, liammoù gant an tremened, degouezhioù droch a ra aon (Flavia o kantren e-barzh ur bez kozh eus ar vered e-kreiz an noz, ar wezh-mañ !)… eo barrek-kenañ Alan Bradley d’o reiñ da santout. Farsus e kavan an troioù-distroioù a ra Flavia evit en em silañ etre divesker an dud vras ha kas hec’h enklask da benn. Hag evel bep tro ez eus er fin ur senenn m’emañ he buhez en arvar. Chom a-ra a-us da bennoù ar re zDe Luce kleze gwerzh o maner familh, dre ma n’eus bet kavet diskoulm ebet d’o c’hudennoù arc’hant c’hoazh.

N’he deus ket Flavia kement a aes hag an dud gour da vont da heul he neudenn, dre ma vank dezhi pouez o oad hag o aozadurioù. Koulskoude e sec’h o fri, evel boaz, pa gav an diskoulmoù a-raozo, en ur harpañ war he anaoudegezh don eus ar gimiezh. Reiñ a ra kalz orinded d’an oberennoù-se, a zo kalz danvez enno. Gant ar pempvet romant-mañ e weler ne z’a ket ijin Alan Bradley war zisteraat, er c’hontrol.

Advertisements

Flavia de Luce 4 : Vorhang auf für eine Leiche, Alan Bradley, bro-Ganada (2011)

Evit ar pedervet levrenn-mañ e kemer troioù-kaer Flavia de Luce un tres nevez. Echu eo gant ar baleadennoù war gein Gladys. Dont a ra ur skipailh sinema da dreiñ ur film e maner ar familh de Luce, a zo bountet gant an diouer a arc’hant da feurmiñ ha rannañ e di-annez da vare Nedeleg. Lakaat a ra an endro da soñjal e Tintin Bravigoù ar Gastafiorenn, un tamm bihan. Pedet eo holl barrezianiz ar gêriadenn da arvestiñ ouzh ur pezh-c’hoari er maner. Ne c’hellint ket kuitaat anezhañ gant ur gorventenn-erc’h.

Un “huis-clos” evit hor Miss Marple 10 vloaz neuze. N’on ket bet ken bamet rak al levrenn-mañ ha ma oan bet gant ar re all. Kavet eo din e oa hir an traoù d’en em staliañ. Amzer d’ober gwelloc’h anaoudegezh gant tud ‘zo, koulskoude. Soñjal a ra din ne vez ket implijet eus ar gwellañ an dud niverus a zo stanket war al lec’h : dre forzh heuliañ Flavia e kredfer emañ kazi hec’h-unan en ti, da vareoù ‘zo. N’eo ket gwall luziet an itrik, a ziviner aes. Ur suspens a-zoare ‘zo tro ar fin avat.

N’eo ket fall, met n’eo ket ar romant-mañ tre-ha-tre a-live gant ar re all. N’eo ket se a harzo ouzhin da genderc’hel gant ar rummad. Klozañ a ra ar pedervet levrenn-mañ an heuliad lakaet e galleg, evit poent, met e saozneg hag en alamaneg ez eus 7 levr bennak en holl. Ret eo tennañ e vad diganto : n’eo ket gwall yaouank ar skrivagner, ganet ma oa e 1938. Kompren a reer perak emañ en e vleud o teskrivañ buhez ur bugel 10 vloaz tro ar bloavezhioù 50, daoust ma vije-eñ kanadian ha ma vevfe Flavia e bro-Saoz…


Jo oder Ty 1 : Mehr als nur ein Zeuge, Keren David, Rouantelezh-Unanet (2010)

Kentañ romant ar rummad evit ar grennarded Jo oder Ty / When I was Joe. Plijet bras e oan bet gant al levrenn 2, kroget ganin dre zichañs a-raok hennezh.

Komprenet e vez gwelloc’h an istor en ur gregiñ dre ar penn kentañ, evel-just. Al levr-mañ en deus an hevelep perzhioù mat eget an eil, met a zo gwelloc’h c’hoazh, peogwir ez eus ennañ ur c’hoari war identelezh ar c’hrennard. Test m’eo bet ouzh ur muntr, e vez lakaet gant ar polis en ur program gwareziñ an testoù. Ret eo dezhañ, ha d’e vamm, kuitaat e di, cheñch neuz, cheñch skolaj, cheñch anv ha betek e zeiz-ha-bloaz. Dindan e identelezh nevez eo ur bloavezh yaouankoc’h, hag ar fed en dije troc’het krenn gant e anaoudegezhioù kent a ra anezhañ un den nevez penn-da-benn : krog e oa da vont war fallaat, gant mignoned ne oant ket gwall reizh, hag un eil chañs a ro dezhañ, hep na vije ar pal, hag hep gouzout d’an dud a ra war e dro zoken. An afer identelezh-se a zo studiet gant kalz a ampartiz hag a gizidigezh gant ar skrivagnerez. An darvoud dic’hortoz en deus trejeboulet buhez Ty a vo, a-benn ar fin, e chañs er vuhez, ha gwelet e vo en eil levrenn penaos ar vuhez kuzh-se a zigoro dezhañ dorioù e amzer dremenet hag e wrizioù, a vije chomet dianav dezhañ a-hend-all.

Kalzig suspens ‘zo, muntrerien a zo war e lerc’h memestra ! met n’eo ket ar pep pouezusañ e-barzh ar romant, a zo kempouez-brav etre diavaez ha diabarzh, buhez familh ha darempredoù sokial, ober, sekredoù… Enouiñ a raen un tammig tro ar fin, peogwir e anavezen dija ar pezh a oa da zont, met ne gredan ket e rafe se d’unan a lennfe ar rummad en urzh.

Ur mor a brizioù en deus tapet ar romant-mañ, ober a ra kalz berzh er broioù ma vez ar saozneg ar yezh pennañ, hag e bro-Alamagn ivez. N’eo ket bet lakaet e galleg, din da c’houzout. Gant se, e vije kenkoulz e lenn e saozneg war-eeun, emichañs !


Flavia De Luce 3 : Halunken, Tod und Teufel, Alan Bradley, Bro-Ganada (2011)

Seul vui ez an war-raok, seul vui e teuan da vezañ sot gant Flavia de Luce.

El levr-mañ ez eus anv eus un dermajiez kozh, gouest da lenn planedenn an dud en he boull strink. Kregiñ a ra ar romant evel un tenn-kanol ; ha suspens a vez alies, daoust ma ne vije ket pal pennañ ar romantoù-se. Skrijus eo ar fin dreist-holl. An endro zo dreistordinal, hag ar savadur m’emañ Flavia o chom a c’hoari ur perzh pouezus en itrik.

Kizellet munut eo an tudennoù a eil renk, en o zouez c’hoarezed Flavia, ken karantezus ha re Luduennig, hag he zad gant e bennaennoù strizh. Ar merour hanter-drelatet Dogger, ar geginerez hir he latenn a vez lakaet er jeu par ma c’hellont. Betek ar vamm, marv abaoe pell, a gemer ur plas bras en istorioù Flavia. Un dastumad tud eus ar gêriadenn, kozh ha yaouank, a zeu da glokaat an daolenn. Fri-furch Flavia ne gil rak netra ; en em gavout a ra e degouezhioù drochoc’h an eil re eget ar re all. Kalz ijin a ziskouez Alan Bradley evit lakaat anezhi diaes : el levr-mañ em eus kavet eus ar c’hentañ ar stourm ouzh ar c’hilhog droug, da skouer. Tennañ a ra he mad Flavia eus ranellerezh ar re gozh ha gouest eo da vont e ti n’eus forzh piv hep damantiñ d’he c’horf na d’he gevier.

En ur bed peurglok emaer, pinvidik-ral. Pec’hed e vije leuskel ar rummad romantoù espar-mañ d’ar vugale nemetken. Kerentiezh zo etrezañ hag hini Harry Potter, en ur mod, daoust ma vije en ur stil hag en ur c’henarroud disheñvel-mik.


Demian, La Historio de la Junaĝo de Emil Sinklair, Herman Hesse, Bro-Alamagn (1919)

demianDaoust ma n’en dije ket graet kalz a verz e Frañs, ar romant Demian a zo bet a-bouez evit an alamaned yaouank o deus lennet anezhañ just goude ar brezel bed kentañ, ha dre se e kavan anezhañ dedennus dija.

Ur romant-deskadurezh eo, met pell eo a vezañ boutin. Heuliañ a ra un ahel ha n’eo ket hini an darvoudoù, daoust ma teufent en urzh kronologel. Ne vezont ket kontet holl, nemet ar re a zegas un dra bennak da vilin ar skrivagner. Klasket en deus deskrivañ stummadur diabarzh ar paotr kentoc’h eget e dreuz er vuhez, ha, dreist pep tra, ar stourm a zo ennañ etre an tu sklaer hag an tu teñval, ar Mad hag an Droug. Ne vez ket implijet termenadurioù relijiel betek re avat.

Aes eo da lenn ha digeriñ a ra un nor war ur prantad istorel : petra a soñje ar re yaouank en amzer-se, penaos en em stumment. Daoust ma ne vije ket cheñchet kement-se anien mabden, e kredan koulskoude en deus kollet ar romant kalz eus e nerzh en XXIvet kantved. Korfenn ar relijion zo skarzhet kuit evit ar bras eus an dud yaouank, ha m’eo ret da bep hini dibab e hent, n’ez eus ket kement a ziaouled da drec’hiñ ha ma oa gwezhall. Diskouez a ra kredennoù Demian, hag e zoare un tamm dreistordinal da gompren an testennoù sakr, teurel muioc’h a evezh ouzh diorren ar bersonelezh en unan eget na veze graet er metoù bourc’hiz-se, intret a relijion.

Ur romant iskis eo, barzhoniel, leun a arouezioù, nepell eus giz an hudouriezh a vremañ. Eeunik e seblant bezañ a-wezhioù met santet e vez en deus klasket Herman Hesse displegañ e wirionezioù ennañ. Ha gwezhioù all, ne gomprener ket re da belec’h en deus c’hoant da gas e lennerien : ur c’hest diabarzh eo, ha divinout a reer n’eo ket kavet ar Graal gantañ c’hoazh d’ar mare ma skriv. Skoet e oa bet, war a seblant, gant e gejadenn ouzh ar bredelfennouriezh, ha ne oa ket c’hoazh gwall gozh.

Tennañ a ra muioc’h ar fin d’ur romant eget da eñvorennoù yaouankiz, ha gwell a se ; reiñ a ra liant d’an hollad.


Jo oder Ty 2 : Die letzte Aussage, Keren David, bro-Saoz (2010)

die-letzte-aussageUr rummad tri levr eo ; hennezh n’eo ket an hini kentañ anezho met an eil. N’em boa ket divinet avat, gellout a ra bezañ lennet e-unan. When I was Joe eo anv ar rummad, ennañ When I was Joe, Almost True (hennezh) hag Another Life.

Ur skrivagnerez saoz eo Keren David, barrek eo war al lennegezh evit ar yaouankiz. Souezhus a-walc’h em eus kavet ar meneg “thriller” war ar golo e-keñver ar pezh a gont an istor. Un nebeut pennadoù anezhañ a zo strilhus a-walc’h, met n’eus ket a grommenn war bign, ha dreist-holl e echu dousig an traoù, kontrol d’ar thriller-ioù “klasel”.

Er c’hontrol, kavet ez eus din e oa soutil labour Keren David war psikologiezh ar grennardiezh. Ar paotr a zo anv anezhañ en em ren en un doare gwirheñvel-kenañ. Ma n’eo ket bet lakaet al levrioù-mañ e galleg, reoù all gant ar skrivagnerez a c’heller kavout war ar marc’had.

Divizet em eus lenn an tri-mañ dija, donezonet eo ar plac’h, ur gwir momed plijadur eo al lennadenn-mañ.


Mord ist kein Kinderspiel, Alan Bradley, bro-Ganada (2009)

flavia-de-luce-2-mord-ist-kein-kinderspielEilvet romant an heuliad “Flavia De Luce” eo hennezh. Ur c’houblad margodennerien a zegouezh e kêriadenn Flavia, ha ne goll ket amzer evit magañ mignoniezh ouzh ar vaouez…

En enklask-mañ en em vesk gant soutilded ur muntr a-vremañ hag unan bet. Firbouchal ha fistoulat a ra Flavia a-gleiz hag a-zehou gant poell hag herrded, ar pezh a lak anezhi par d’ur Miss Marple oadet a 10 vloaz. Tennañ a ra d’ul logodennig ivez, abalamour d’he zech da antreal e ti an dud hep gouzout dezho da glask prouennoù : magañ a ra brav ar suspens ! Implijet e vez eus ar c’hentañ donezon hag interest an harozez yaouank evit an taolioù-arnod kimiek, ha peadra he deus da gelenn o micher betek d’ar boliserien a-benn ar fin.

Gwelloc’h-gwellañ e anavezer tud ar gêriadenn ha familh Flavia, a ya war ledanaat. Ouzhpenn d’an ijin ha d’ar blijadur o lenn un oberenn frammet evel unan glasel, e kaver ur bern daveennoù da oberennoù all ; lennegel peurgetket. A-wezhioù e vezont anvet, met a-wezhioù e kredan gwelet heklevioù tanav, soutiloc’h ivez. N’on ket sur. Ar pezh a zo anat, eo eo bet maget oberennoù Alan Bradley gant ur sevenadur fetis. Pinvidik int, ha ne zisoñjont ket ar fent ur wezh an amzer. Krog on da vezañ sot gant an heuliad !


Flavia de Luce 1 : Mord im Gurkenbeet, Alan Bradley, Bro-Ganada (2009)

mord-im-gurkenbeetThe sweetness at the bottom of the pie eo titl orin al levr-mañ, bet skrivet e saozneg da gentañ ha troet e meur a yezh goude, ar galleg en o zouez (Les étranges talents de Flavia de Luce). Levr kentañ Alan Bradley eo, en deus roet da embann pa oa 70 vloaz dija. Embannet e vo a-benn nebeut 9vet romant ar rummad.

Un enklask-polis eo Mord im Gurkenbeet, ar pezh a gomprener mat gant an titl en alamaneg met n’eo ket anat e saozneg nag e galleg : n’eo ket souezhus, kar en tu all d’an enklask ez eus ur bern traoù dedennus. N’eo ket 11 vloaz c’hoazh an harozez, Flavia. Ar pezh a blij dezhi dreist pep tra eo ar gimiezh : staliet he deus he lab e maner he zad, ma vev gant div c’hoar koshoc’h egeti. Marvet eo o mamm pa oa bihan Flavia ha n’he deus ket soñj anezhi.

Lavarout a ra Alan Bradley bezañ bet awenet gant Sherlock Holmes, en deus skrivet ul levr diwar e benn ivez. An embannerien a veneg Agatha Christie en o c’hinnig eus ar rummad, evit an endro emichañs : maner bourc’hiz gant ur geginerez hag ul liorzhour e bro-Saoz ar bloavezhioù 50 evit familh Flavia, kêriadenn a anavezer an holl dud a zo o vevañ enni evel e enklaskoù Miss Marple… Soñjet em eus kalz e levr Donna Tartt Le petit copain en ur lenn ar romant-mañ ivez. Heñveledigezhioù zo etre an div harozezed a-fed oad ha tro-spered lemm, met dreist-holl int o-daou romantoù ambiañs. Kement ha ken brav ma kavan dedennusoc’h an endro, an istorioù familh hag an darempredoù etre an dud eget an enklask hec’h-unan (evel gant Harry Potter !). Suspens a zo koulskoude, er fin dreist-holl. Itriket mat eo an istor eus ur penn d’egile, hep na vije laosket netra en deñvalijenn er fin.

Ur rummad dedennus-tre eo Flavia de Luce da zizoloiñ. Gouest eo da gilhañ koulz krennarded ha tud deuet tomm ouzh an enklaskoù-polis.


La legisto, Bernard Schlink, bro-Alamagn (1995)

la_legistoGant Schlink em boa lennet La circoncision c’hoazh, a oa pell a vezañ ur bennoberenn, hep bezañ displijus.

Ar fed e vije awenet kalz gant buhez ar skrivagner e-unan eo a ro pebr d’ar romant-mañ, Al lenner, emichañs. Hennezh a zo war un dro un dezrevell-deskiñ, ur romant karantez, ur romant diwar-benn ar brezel, ur preder diwar-benn ar vuhez, ar gablusted, ar giriegezh, kontet gant gerioù resis ha fromus, en un endro restaolet seul welloc’h m’eo an hini rik m’en deus bevet Bernard Schlink d’ar mare ma oa a-oad gant an dezreveller. Pep tra a son gwirion, ha daoust da se e teu nerzh ar faltazi da wellaat ar vuhez, en em gav degouezhioù a skoulm gwelloc’h an itrik. Mont a ra kalz pelloc’h eget un dezrevell-vuhez.

Ur soñj diazez a sturia an traoù hag a ro e liv dreistordinal d’ar romant, en dije gellet kaozeal eus ar brezel evel nousped hini a-hend-all.

A-benn ar fin e teuan a-benn da gompren, gant Al lenner / La legisto, perak en deus graet kement a verzh Bernard Schlink gant al levr-mañ ha betek ar Stadoù Unanet. Rastellet en deus ur bern prizioù lennegel. Lennet e vez buan, hag en eskemm, e chom pell er spered. N’eo ket ur souezh e seblantfe e levrioù all bezañ divlaz goude an taol-kaer-se : ret eo lenn anezho e skeud e bennoberenn emichañs.


3096 jours, Natascha Kampusch, Aostria (2013)

3096 joursRaksoñj ebet nemet kuriusted en ur follennata an dezrevell-buhez-mañ, kouezhet dre zegouezh etre va daouarn, divizet em eus e lenn en e bezh pa ‘m eus gwelet ne oa ket skrivet fall : n’eo ket da zesachañ sebez pe daeloù he deus kontet Natascha Kampusch he istor emichañs, dre ur redi diabarzh ne lavaran ket, ha n’eus ket da souezhiñ p’eo bet dav dezhi tevel ken hir amzer e-pad he bloavezhioù-bac’h.

Un tamm eus ur vuhez gwir eta, an 8 bloavezh a zo bet laeret diganti etre he 8 hag e 18 vloaz. Skrapet eo bet Natascha war hent ar skol, d’an deiz kentañ ma yae di hec’h-unan. Bac’het eo bet gant un den foll e kav bihan e di, n’eo ket gwall sklaer perak pa ne oa ket evit abegoù seksel, pa oa bugel d’an nebeutañ. Implijet en deus anezhi da sklavez evit kempenn hag adaozañ an ti, ha gwallgaset anezhi muioc’h-mui betek ma teufe he frizonadur da vezañ psikologel ha ma ne zeufe ket mui a-benn da dec’hout kuit, memes pa veze tro.

Koulskoude eo deuet-hi a-benn da derriñ ar chadennoù ha d’en em zizober dioutañ ha hi erru da 18 vloaz.

Dedennus eo al levr-mañ e meur a geñver. Dizoloiñ a reer penaos en em ra an aberzhiadez ouzh e skraper tamm-ha-tamm, ha penaos e teu a-benn, ha pa ne vije nemet a-vruzhunadoù, da godianañ anezhañ. Hi eo a sil en e skouarn n’eus disoc’h all ebet eget ar marv evit an eil pe egile anezho : en em lazhañ a ra an den d’an deiz ma achap Natascha diouzh e di. N’eo ket ar plac’h evit lakaat ar bec’h warnañ penn-da-benn koulskoude, daoust m’en dije distrujet e yaouankiz. Ha sevel a ra he mouezh Natascha ouzh an diagnostik a “syndrome de Stockholm” a vez peget outi pa lavar kement-se : daoust ha kasaat a c’heller da vat an den nemetañ a anavezer ? Gwelet a reer ivez nerzh an ijin, ar sonerezh hag al lenn evit frankaat an toull-bac’h.

N’on ket sur e ra al levr-mañ an dro eus ar pezh eo deuet Natascha Kampusch da vezañ goude an troc’h bras-se en he buhez. Ennañ en em ziskouez kreñv, dizall ha kempouez a-walc’h. Ur brouenn ouzhpenn eo e c’hell aprouennoù a bep seurt startaat mabden… pa chom bev.