Category Archives: Saozneg

Strasse des Todes, Robert Crais, Stadoù Unanet (2012)

Un enklask-polis doare “thriller” : an daou zen yaouank a zo bet skrapet dre zegouezh gant ur vandennad trafikerien tud dibaper zo war var o buhez. Lusket eo, gant un aergelc’h amerikan eus ar c’hentañ, en dezerzh nepell eus mec’hiko.

Lennegezh da ziverrañ e amzer, hep pal all ebet eget se. Doare un telefilm, ha pa vije a galite. Kalz eus perzhioù ar seizhved arz a gaver er romant-mañ : kelanioù diouzh an druilh, enklaskoù kenstur gant bandennadoù enep, dispak armoù ha kirri, tro-bale e biñsaskell er fin…

Ha nag a souezh gant ar fin ! Deuet e daol da vat gant Elvis Cole, an enklasker prevez !

Ne oa na displijus da heuliañ na skrivet fall, met n’eus ket peadra da sammañ e vemor gant seurt oberenn-beveziñ.

Advertisements

Le pont d’argile, Markus Zusak, Aostralia (2018)

Bridge of Clay eo anv al levr e saozneg, n’eus ket bet gellet mirout ar c’hoari-gerioù e-barzh an titl gallek, Clay o vezañ penndudenn an istor.

E familh Clay, n’eus nemet 5 paotr ha loened. D’ur mare bennak e oa ur vamm garantezus ivez, met n’eus ket mui diouti. An tad zo aet diwar-dro da heul. En em zibab a ra ar 5 mab e ti ar familh, en ur bannlev paour. Bev eo ar gasoni a vagont ouzh o zad en deus dilezet anezho goude marv ar vamm.

Pa zistro an tad, un deiz bennak, da c’houlenn gant e vibien sikour anezhañ da sevel ur pont, n’eus nemet Clay a asant mont.

Tamm-ha-tamm e vez desket tammoù buhez pep hini, ar vamm, an tad, ganedigezh ar familh, tra ma kendalc’h ar vreudeur da vevañ mesk-ouzh-mesk en o bannlev ha ma sav Clay ar pont gant e dad, en ur adskoulmañ unan hag unan an holl liammoù re frank betek adunaniñ e familh. N’eus nemet Clay a c’helle ober se, a lavar ar breur henañ, a zo ivez daneveller an istor. Met petra a ro da gClay, ar pevare mab, e statud dreistordinal ? Alc’hwez an istor eo ha ne vo roet nemet er fin.

Un istor vrav eo, kreizennet war ar vreudeuriezh hag ar garantez, karantez familh pe goublad. Kavet em eus dispar al levr a gav tu d’ober barzhoniezh gant fuaj hag a lak al liammoù denel a-us da bep tra. D’an endro da vezañ kraz hag eneb, treuzneuziet eo gant ar pezh a c’hoarvez ennañ.

N’eus freuz stil ebet etre La voleuse de livres hag al levr-mañ, nemet ez eo kalz dibaotoc’h endro hennezh, ha personeloc’h marteze. Al levrioù hag an arz o deus ur plas bras en istor c’hoazh. Fromus ken-ken eo da lenn, hep bezañ chuchu -er bed paotred-mañ e vez graet war-dro ar c’hudennoù gant ar melloù-dorn- gant un doare fent ha faltazi a skañva an traoù. Kerentiezh ‘zo etre oberennoù Markus Zusak ha re Timothée de Fombelle, a gav din, e-keñver stil ha santoud.

Ul levr dispar eo, evit an dud gour d’an nebeutañ : n’on ket sur en em santfe gwall c’halvet ar grennarded gant ur seurt bed, daoust ma vije bet skrivet ar romant-mañ evito.


Le chat qui racontait des histoires, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1988)

An dastumad danevelloù-mañ, embannet etre 8vet ha 9vet romant an heuliad met skrivet e gwirionez etre 1962 ha 1968, zo e-maez rummad. Ne vez ket anv a gQwilleran e-barzh. Cheñch a ra ar penntudennoù atav, evel ar savboent implijet, met e kement danevell a zo o deus ar c’hizhier ur plas bras, ma n’eo ket ar rol pennañ.

O klask hec’h hent e oa ar skrivagnerez gant an danevelloù kentañ-mañ. Dieuboc’h eo enno eget na vo en he heuliad romantoù-polis, dre se, e c’hell mont war-zu muioc’h a faltazi evel en danevell gentañ : Un chat trop petit pour ses moustaches. Lod eus an tudennoù (kizhier pe tud) a gaver el levr-mañ a zo bet adimplijet ha diorroet ganti, diwezhatoc’h, e avañturioù Qwilleran.

Anat eo ar fent en danevelloù a c’hoari gant statud ar c’hizhier e-keñver hini an dud. Ul lennadenn skañv eus skridoù ne glaskont ket pemp troad d’ar maout, met peurlipet memestra, en o mod.


Le chat qui… 10 : Le chat qui parlait aux fantômes, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1990)

Ur vignonez kozh a zleo Qwilleran dioueriñ diwar vremañ : marvet eo Iris Cobb, ur vaouez a oad gantañ en doa graet anaoudegezh ganti pell a oa, en e vro gent. Honnezh a oa deuet d’ober he annez e kontelezh Moose, da gentañ evit ober war-dro an ti bras en doa bet Qwilleran da hêrezh, da eil evit dimeziñ gant un den eus ar vro. Goude e varv trumm e oa en em gavet hec’h-unan en ti-feurm en doa laosket dezhi, lec’h ma laboure er mirdi arc’hantaouet gant fontoù Qwilleran. Ha setu ma varv Iris gant an aon ! Qwilleran a ra e annez en ti-feurm, kement evit erlec’hiañ anezhi er mirdi, amzer da gavout unan bennak all evit ar post-labour, hag evit enklask war he marv iskis.

Dizouaret e vez un dornad sekredoù kozh gant Qwilleran hag e gazh dreistordinal Koko ; ne ouezer ket piv eus an daou en deus ar gwellañ re vourroù. Pourmen a reont e riboulioù, ha klask achap ouzh un enebour dañjerus : ur plac’hig gant ur sailh gwer hag ur balig.

Kavet un doare gant ar romantourez da lakaat e harozed da zilojañ adarre, ar pezh a blij kalz dezhi, o vezañ ma vez diazezet hec’h istorioù war an darempredoù gant an amezeien alies. Emañ ar romant-mañ e lignez ar re all, na gwelloc’h, na falloc’h, mat da ziverrañ e amzer pa ne vez ket c’hoant da derriñ e benn gant lennadennoù lennekoc’h.


Cormoran Strike 4 : Blanc mortel, Robert Galbraith (2018)

Ar rummad romantoù-polis-mañ a gendalc’h da vont crescendo er pevare levrenn. Evel e holl levrioù J.K. Rowling, n’eo ket an itrik pennañ a zo an dedennusañ. Kontrol da heuliadoù all, ma ne servij an tudennoù stabil nemet da vevenniñ un endro, ez eus ur gwir labour war an enklaskerien, Cormoran ha Robin. Seul vui ez eer war-raok, seul well o anavezer.

Goude un dimeziñ war an ton bras e kav Robin un diskoulm d’he buhez koublad reuzeudik. Ar pezh a laosk digor an nor dezhi war darempredoù all, nebeutoc’h klasel.

E-keñver labour, setu-hi oc’h enklask dindan identelezhioù amprestet, e burevioù ar parlamant da gentañ, en ur stalig bitrakoù da heul. Ar familh a labour burev Cormoran evitañ a guzh e sekredoù ouzh an enklaskerien, goude bezañ goulennet o sikour. Redek a ra al lenner war roudoù ur bern tud, betek ur senenn suspens ma vez lakaet buhez Robin en arvar… ur wezh ouzhpenn.

Marteze eo romant dedennusañ an heuliad betek-henn, gant al luziet hag an don m’eo an darempredoù etre an tudennoù ennañ.


Margaret Atwood, Istor ar vatezh ruz, bro-Ganada (1985)

Gwelet em boa ar film pa oa deuet er-maez e 1990, ur film en doa lakaet ac’hanon diaes-kenañ. Gant se, ne oan ket entanet evit lenn al levr, hag en deus lakaet ac’hanon diaes-kenañ ivez… e-pad pell, met pas betek ar fin. Kalz sklaeroc’h ha dedennusoc’h eo al levr e gwirionez.

D’am soñj e prou diaesamant al lenner eo savet mat an oberenn. Enouet eo an harozez, enouet eo al lenner. N’he deus droed d’ober netra : na lenn, nag ebatal e doare pe zoare. Pep tra zo divlaz, pep jestr zo arvarus, ha pa ne vije nemet un taol-lagad. Lakaet en deus ac’hanon da soñjal en Ar c’hoarier echedoù gant Zweig war ar poent-se.

Kemer a ra he amzer Margaret Atwood evit deskrivañ ar gevredigezh hollvelour he deus lec’hiet he zudennoù enni. N’eo nemet tamm-ha-tamm e evod diouzh an eñvorennoù a laosk an harozez da bignat en-dro traoù pouezus eus an amzer-dremenet. Ha p’en em lak an traoù e plas e vezer higennet da vat.

Ar pezh a zisplij din en oberenn eo ar santimant ez a re bell ar skrivagnerez ganti e-keñver stad ar merc’hed : un tres brasaet a-ratozh, pa soñjer eo gouest da zeskrivañ ken munut ha gant kement a wirionded an endro ha diabarzh an ti. Ober a ra efed un daolenn-eztaoler. Kemenn a ra : diwallit, n’eo ket un istor emaon o kontañ nemetken, met ur manifesto diwar-benn stuz ar merc’hed, er bed-se pe er bed a vevomp ennañ. Hag an dra-se a gavan ponner un tammig. Da skouer, al leurenniñ ijinet ganti evit an engehentiñ ; ar fed e vije liammet kement tra ouzh un astez relijion, ar fed e vije kabestret an holl c’hoantoù revel dindan boan a varv… Lakaat a ra ar preder a-us d’an istor, hag e kavan un tammig re eeün an doare.

Met d’am soñj eo gras da se, peogwir eo aes da zikodiñ, eo bet dibabet e lakaat e brezhoneg e-lec’h nousped all war ar memes sujed : Avec joie et docilité gant Johanna Sinisalo, da skouer.

Hag evel m’eo kemennet er pennad-digeriñ, ar pezh a laka al levr-mañ da vezañ poanius da lenn eo dreist pep tra an hevelebiezh a zo etre nann-buhez grosaet an harozez ha stad ar merc’hed e meur a vro eus ar bed, en deiz a hiziv c’hoazh.

Muioc’h a lañs a zeu tamm-ha-tamm e-barzh an istor. Echuiñ a ra al levr en un doare plijus, ha soutil a-walc’h, ar wezh-mañ.


Purity, Jonathan Franzen, Stadoù Unanet (2015)

Goude Freedom, Purity : daoust hag-eñ emañ e-sell Jonathan Franzen da sevel ul listennad eus ar perzhioù n’heller ket diraez ? N’emañ ket : Purity zo amañ anv-bihan an harozez, Pip he lesanv ordin.

Gant ur frammadur start ha n’eus plas ebet d’ar chañs ennañ, e kont deomp ar skrivagner istor ur plac’h yaouank distabil war glask un tad, a nac’h he mamm lavaret estreget krakoù dezhi diwar e benn.

An neudenn eo, met n’eo ket ar pep pouezusañ moarvat. Me wel er romant amerikan-mañ ur brederiadenn diwar-benn ar follentez, dreist pep tra. Met ur bern temoù all a vez pledet ganto, klasel (karantez, gwarizi, sekredoù) pe nebeutoc’h (pinvidigezh ha paourentez, palvata, darempredoù mamm-merc’h, fealded, eeünder moral… outañ eo liammet ar meizad a c’hlanded a adkaver e anv an harozez).

Ur romant amerikan bras, skoulmet a-feson hag a ro danvez preder.


Une nouvelle aventure des robinsons, Enid Blyton, Rouantelezh Unanet (1947)

Eil ha diwezhañ levr ar rummad Les robinsons. Echu eo ar brezel, met ken plijet e oa bet ar familh gant he repu er gêriadenn skosat e-pad ar brezel, m’eo bet prenet gantañ un ti-vakañsoù enni.

Evel-just ne fell ket mui da dud an tri bugel ez int da gousket war enezennoù gant Andy, met asantiñ a ra ar vamm ez afent da bourmen gantañ war e vag evit ur pik-nik, memestra. Sellout pizh ouzh al laboused eo pal ar valeadenn. Estreget laboused a vo kavet ganto avat ! hag ur wezh ouzhpenn, ne vint ket gouest da zistreiñ d’ar ger. Anneziñ a reont en ur vougevig.

Gant an eil levrenn-mañ e vezer tostoc’h eus an itrikoù a vez kavet ordin e levrioù ar Famous Five. Roud ebet ken eus ar brezel. An dalc’h eo herzel floderien aozet mat, hep kouezhañ etre o c’hrabanoù.

N’eo ket ur souezh n’he dije ket kendalc’het ar skrivagnerez gannt ar rummad-mañ, dibosubl-krenn e vije bet d’ar vamm reiñ he asant un trede gwezh evit troioù dañjerus all. Ha tost-mat eo da spered ar Famous Five, hep na vije ken saourüs an harozed. Lennet em eus ar romant-mañ gant kuriusted memestra.


Les robinsons de l’île perdue, Enid Blyton, Rouantelezh Unanet (1941)

Troioù-kaer doare Famous Five met gant ur skipailh bugale all, hag hep ki ebet : ur paotr dezhañ 12 vloaz bennak, he div c’hoar gevell oadet a 11 vloaz bennak hag o mignon pesketaer, Andy, 14 vloaz.

En droidigezh c’hallek e tremen an istor e bro-Skos, lec’h m’eo repuet an tri bugel e-pad ar brezel gant o mamm. Mignoniezh o deus liammet gant Andy, ur pesketaer yaouank eus ar gêriadenn. Da vare ur valeadenn war vor a reont o-fevar e sav ur barr-avel a wallaoza ar vag, hag ar vugale en em gav stanket war ur rummad teir enezennig a seblant bezañ didud.

Dre chañs o doa degaset re a voued ! En em aozañ a reont evit bevañ brav war an enezenn, da c’hortoz ma teuio unan bennak d’o saveteiñ.

Ar pezh a zo heverk el levr-mañ eo e kemer harp Enid Blyton war an endro istorel, an eil brezel-bed, evit troadañ he itrik, ar pezh a zo ral. Siwazh, ur wezh m’eo diskoachet an diaz alaman e tilez un tammig tem ar robinsoned evit mont war-zu traoù all.

N’eo ket fall tamm ebet, daoust d’an traoù dic’hizet a c’hell poazhañ lennerien ‘zo : ar merc’hed eo a ra war-dro ar boued, ar baotred war-dro ar c’hurioù. Andy zo skeudenn peurvat al labourer eeün ha dellezek. Meuleudi a vez graet d’an arme, d’ar soudarded kalonek, ha kement ‘zo.

Dedennus ha dudius em eus kavet al levr memestra.


Dans les bois, Harlan Coben, Stadoù Unanet (2007)

Ur romant-polis digant ur mestr war an danvez, kempouez ennañ suspens ha psikologiezh.

Ennañ en em vesk un enklask a-vremañ gant ul lazhadeg graet bloavezhioù a-raok en doa kollet ar prokulor e karg eus an enklask e c’hoar ennañ. Bac’het eo ar muntrer c’hoazh, met darvoudoù ‘zo a vount enebourien an haroz da ziskoachañ fedoù a oa chomet kuzh.

Renet eo an enklask a-zoare, dousaet gant ur meni afer karantez ha n’eo ket re eeün. Kinnig a ra ivez danvez preder diwar-benn ar garantez a vag an dud evit o bugale : betek pelec’h e c’hell unan mont evit gwareziñ e vugel ?

Dedennus ha leun a startijenn em eus kavet al levr, diaes dispegañ dioutañ a-raok e fin.