Category Archives: Saozneg

La malédiction Grimm 3 : Le cauchemar Edgar Poe, Polly Shulman, Stadoù Unanet (2016)

Cheñchamant ambiañs evit an trede levrenn-mañ. Ken pell emañ an harozez, Sukie, o chom eus New-York, ma ne z’aio ket homañ da labourat e Daspugn traezoù amprestabl Kêr New-York ar wezh-mañ. E foarioù traoù kozh ez a gant he zud evit gounit o zamm kreun. Du-hont e raio anaoudegezh gant tud eus an Daspugn, deuet da glask objedoù hud da lakaat en o dastumadegoù ispisial. An dastumadeg muiañ-implijet er romant-mañ eo ar C’horpus Lovecraft, ennañ traoù o tont eus levrioù gant tastamantoù. Netra gwall souezhus evit Sukie, he deus ur c’hoar-tasmant hec’h-unan, hag a zo o chom e ti kozh ur voereb… iskis.
Tanav eo ar vevenn etre bed ar re varv hag hini an dud bev, er romant-mañ. Lakaat a ra ac’hanon da soñjal er pezhioù-sonerezh a vez skrivet “Gant stil…(unan bennak)”. Ha graet eo brav, gant ur bern daveoù da skrivagnerien eus an XIXvet kantved ur wezh ouzhpenn. Krouet e vez ur seurt darempred-familh ganto. Dedennus eo an istor, ma reder war-lerc’h un teñzor kuzhet gant laeron-vor ar familh. Ha lemmoc’h-lemmañ eo pluenn Polly Shulman, erru en he bleud da vat gant ar bed he deus krouet. Emichañs ne z’aio ket he awen da hesk re vuan !

Advertisements

La malédiction Grimm 2 : L’expédition H.G. Wells, Polly Shulman, Stadoù Unanet (2013)

Evit diskoulmañ itrik al levrenn gentañ e oa bet ret mont da furchal e-barzh un dastumadeg ispisial all : an dastumadeg Wells. E-barzh honnezh e vez strollet objedoù tennet eus oberennoù skiant-faltazi. Just a-walc’h, ar c’hrennard a zo e-kreiz ar jeu el levr-mañ, Leo, a zo barrek-kenañ war ar bitellat. Ambochet eo gant Daspugn traezoù amprestabl Kêr New-York, goude m’eo en em welet, e-unan, war ur vekanik da vont en-dro e-barzh an amzer bihanaet, o touarañ dirak e fri war e vurev.
Kalz gwelloc’h eo an eil levrenn-mañ eget an hini gentañ, hervezon. Marteze peogwir e plij muioc’h din ar skiant-faltazi eget ar marvailhoù ! Met krog eo ar skrivagnerez da gavout he merkoù ivez, kredabl. Dedennusoc’h eo an tudennoù hag an avañtur. Tro a zo da implijout meur a dra tennet eus romantoù Wells, Jules Verne ha skrivagnerien all, ha da zaremprediñ tud istorel. Dreist eo kemer harp war skrivagnerien evit sevel un istor nevez, peogwir e ro c’hoant da addizoloiñ an oberennoù kozh ha ne vezont ket lennet nemeur gant ar re yaouank a-vremañ.


La malédiction Grimm, Polly Shulman, Stadoù Unanet (2012)

Awenet eo bet Polly Shulman gant he micher a levraouegez evit ijinañ hec’h istorioù. Emañ kalon ar rummad yaouank-mañ en ur seurt levraoueg bras : Daspugn traezoù amprestabl Kêr New-York. Er romant kentañ-mañ e tispleg d’al lennerien, dre ar munud, penaos ez a en-dro ar prestiñ-distreiñ objedoù -e gwirionez, n’eo ket levrioù a vez pledet ganto el lec’h-se, met traoù a bep seurt : boteier, dilhad, podoù-te, binviji sonerezh, rikoù keginañ ha kement ‘zo. En draezaoueg-se ez eus ivez dastumadoù “ispisial” a vez miret enno objedoù dreist-ordinal. En La malédiction Grimm e reer anaoudegezh gant an dastumadeg Grimm, a zo enni objedoù hud o tont eus marvailhoù. Ur gudenn a zo gant lod anezho, ha setu ma z’a un dornad implijidi yaouank da glask ren an enklask, ar pezh n’eo ket diriskl.
El levr-mañ eo e vez graet anaoudegezh gant al lec’h, a zo dispar. An harozed, dezho da vezañ adwelet a-wezhioù el levrioù da zont, ne vint ket atav ar memes re : e spered Polly Shulman, evit doare, n’eus ket a romant hep un istor karantez bennak etre ar grennarded-harozed, ar pezh a zispleg e vije ret cheñch anezho e pep levr. Gant ar savboent-se on bet un tammig hegaset, kavet em eus re chuchu an itrikoù roz-se, er romant kentañ-mañ dreist-holl. Met ul levr evit ar grennarded eo, ha va bugale, a oan o lenn an istor dezho, n’int ket bet direnket gant se, er c’hontrol.
Disheñvel-kenañ eo an ambiañs a levrenn da levrenn. Honnezh kentañ a chom penn-da-benn e bed ar c’hontadennoù, daoust ma tremenfe en hor c’hantved. Kavadennoù dedennus ‘zo : an harozez he deus ul lezvamm n’eo ket gwall chalet ganti, hag ur bikez a hanter-c’hoar. Un hailhonez a sikour er straed eo a ro dezhi un alc’hwez da vont da labourat e Daspugn traezoù amprestabl Kêr New-York… Implijet e vez objedoù hud ar c’hontadennoù gant ar grennarded da dizhout palioù personel bihan ; farsus a-walc’h eo. Kavet em eus mat a-walc’h al levr, hep bezañ entanet : chom a ra evit ar grennarded, kontrol da levrioù all evit an oad-se hag a c’hell bezañ ken dedennus evit ar re vras hag evit ar re vihan.


Cormoran Strike 3 : La carrière du mal, Robert Galbraith (J.K. Rowling), Rouantelezh Unanet (2015)

Emaon c’hoazh o klask perak e plij din ar rummad romantoù-polis-mañ, met n’eus douetañs ebet : higennet on.

Stumm an heuliad a ro tro d’ar skrivagnerez da vont donoc’h-donañ e psikologiezh an tudennoù hag e munudoù o buhezioù : gant se, en em santer muioc’h-mui koñsernet gant an darvoudoù.

Ne gavan ket gwallzedennus trubuilhoù kalon Robin. Muioc’h a dalvoudegezh zo gant an itrik, hep na vije divoutin, chom a reer peg outi peogwir ez eus suspens hag e plav an dañjer war-eeün a-us da benn an harozez. Desket e vez traoù, ivez, diwar-benn ur rummad tud nebeut anavezet hag ez eo o sorc’henn e vije tennet lodenn pe lodenn eus o c’horf : digredus… met gwir. Anvet e vez “apotemnofiliezh”. Ur perzh pouezus a c’hoari ar sonerezh er romant-mañ.

Gant an trede levrenn-mañ on krog da gavout ar pezh e oan o klask en heuliad abaoe ar penn kentañ hep en anzav : roudoù eus skrivagnerez Harry Potter. Dont a ra muioc’h war-wel, dre he fent dibar. O, ne vez ket gwelet alies, n’eo ket stil ar romant ! Met emañ amañ, war api, o tiskouez e fri ur wezh an amzer, ha dreist eo (dic’hortosat gourvezvank !…).

N’eo ket La carrière du mal ur bennoberenn moarvat, met gwelloc’h eo eget an daou gCormoran Strike kent, ha ne oant ket fall dija. Ne ziskroger ket eus ar romant ur wezh lañset. Emichañs e lemmo muioc’h-mui he fluenn ar skrivagnerez gant an tudennoù-mañ. Forzh penaos e ouezan mat, bremañ, ne vin ket evit chom hep lenn ar re a zeuio da heul.


Le Fou et l’Assassin 5 : Sur les rives de l’Art, Robin Hobb, Stadoù Unanet (2017)

N’eo ket gwall zesachus golo al levr, a gavan chuchu ha ne ro ket gwall c’hoant da lenn anezhañ. Degas a ra da soñj e vez skrivet al levrioù faltazi-harozek-mañ evit krennarded kozh pe goshoc’h da gentañ penn… Koulskoude eo pinvidik ha gwiadet en un doare speredek, gant un anoudegezh don eus psikologiezh mabden. Met n’eo ket sañsubl, o vezañ ma ne vez lennet nemet gant lennerien bet higennet dija, e-kreiz ur c’houlzad m’emañ.

Ar rummad Le Fou et l’Assassin zo an hini ma vez graet eus ar soutilañ al liamm etre L’assassin royal  ha Les aventuriers de la mer. Krediñ a ra da Fitz ha d’an hini foll eo marvet Abeille, met kenderc’hel a reont da glask tizhout al lec’h ma oa sañset bezañ kaset evit en em veñjiñ war un dro eus koll merc’h Fitz hag eus ar pezh o deus graet d’an hini foll. Heuliet e vez a bep eil hent Fitz pe hini Abeille, ha n’en em groaziont ket el levrenn-mañ c’hoazh. Sikouret e vez Abeille gant mouezh Oeil-de-Nuit, a glev en he fenn, tra ma kav bod Fitz hag e gompagnuned war ur Vivenef a zo peg enni ar c’hoant d’en em zieubiñ ha da zont en-dro d’he stad a aerouant kent.

Kalzig a ober zo el levrenn-mañ hag un nebeut diskuliadennoù pouezus-tre. Marteze ez eus un disterig a c’hwezh adtommañ war traoù ‘zo (Oeil-de-Nuit oc’h adkemer muioc’h-muiañ a blas, an hini foll oc’h adkavout e weled pe dost…) : poan he deus Robin Hobb o lakaat hec’h harozed da vervel da vat. Pardonet e vez e-serr lenn, met ur wezh adserret al levr e c’heller kavout re aes fiselennoù ‘zo.

Strobet a-walc’h eo ar romant-mañ dre vras, hag ober a ra dave d’ur bern elfennoù a zo bet gwelet e romantoù ar rummadoù kent : dre m’em boa laosket an istor-mañ a-gostez e-pad pellik amzer, em eus bet un tamm poan oc’h adstagañ gant kosmogoniezh luziet Robin Hobb. Emichañs e vije gwelloc’h lenn ar rummad en un tenn, met n’em eus ket pasianted a-walc’h…


Cormoran Strike 2 : Le ver à soie, Robert Galbraith (J.K. Rowling), Rouantelezh Unanet (2014)

Evel e pep stirad mat en em santer gwelloc’h-gwellañ a vuzul ma z a al levrennoù war-raok : donoc’h e teuer da anavezout an tudennoù hag o familhoù ha taolet e vez muioc’h-mui a evezh ouzh ar munudoù. Un drugar e oa lenn an eil levrenn-mañ eus troioù-kaer Cormoran Strike.

Koulskoude em eus bet ar souezh da gavout buan-buan piv en doa graet an taol. Dre ma ne gredan ket e vije erru lemmoc’h va spered-enklask e-pad an hañv (2017), e vijen techet da soñjal ez eus bet un dra bennak o vont a-dreuz gant skritur al levr-mañ, nemet un taol-degouezh e vije bet… Kontant e vijen da gaout ali lennerien all, ma z’eus !

N’eo ket evit ken nebeut a dra e chomin hep lenn an trede levrenn, avat. Evel e-barzh Harry Potter, n’eo ket en itrik emañ ar pep dedennusañ.


Flavia De Luce 5 : Schlussakkord für einen Mord, Alan Bradley, Bro-Ganada (2013)

Kenderc’hel a ra Flavia da fistoulat e pep lec’h en he c’hêriadenn, ha dont a ra brav ganti. N’he deus ket he far evit klevout c’hwezh un torfed, ha pa vez ur c’helan bennak e c’heller bezañ sur n’emañ ket pell.

Emañ he c’hoar henañ war-nes dimeziñ. Honnezh he deus kemeret ivez ar garg dieub a ograourez ar barrez. Rediet eo Flavia, gant he zad, da chom ganti pa z’a da bleustriñ en iliz betek diwezhat : ne vije ket dereat d’ur plac’h yaouank chom pell ouzh he domani, diouzh an noz, hep ambrougerez. Tro da Flavia, a gav hir hec’h amzer, da ziskoachañ un dra bennak dic’hortoz en ograoù…

Donaet e vez an darempredoù-familh evel ar re gant an amezeien en opus-mañ. Dedennus-kenañ eo gras d’e zarempredoù gant ar sonerezh. Adkavet e vez ar framm boaz, anatoc’h dre ma z’eer war-raok gant an heuliad ; tudennoù iskis, liammoù gant an tremened, degouezhioù droch a ra aon (Flavia o kantren e-barzh ur bez kozh eus ar vered e-kreiz an noz, ar wezh-mañ !)… eo barrek-kenañ Alan Bradley d’o reiñ da santout. Farsus e kavan an troioù-distroioù a ra Flavia evit en em silañ etre divesker an dud vras ha kas hec’h enklask da benn. Hag evel bep tro ez eus er fin ur senenn m’emañ he buhez en arvar. Chom a-ra a-us da bennoù ar re zDe Luce kleze gwerzh o maner familh, dre ma n’eus bet kavet diskoulm ebet d’o c’hudennoù arc’hant c’hoazh.

N’he deus ket Flavia kement a aes hag an dud gour da vont da heul he neudenn, dre ma vank dezhi pouez o oad hag o aozadurioù. Koulskoude e sec’h o fri, evel boaz, pa gav an diskoulmoù a-raozo, en ur harpañ war he anaoudegezh don eus ar gimiezh. Reiñ a ra kalz orinded d’an oberennoù-se, a zo kalz danvez enno. Gant ar pempvet romant-mañ e weler ne z’a ket ijin Alan Bradley war zisteraat, er c’hontrol.


Cormoran Strike 2 : Le ver à soie, Robert Galbraith (J. K. Rowling), Rouantelezh Unanet (2014)

En eil levrenn-mañ eus troioù-kaer Cormoran Strike hag eus e genlabourerez Robin, e teuer da anavezout donoc’h an tudennoù. Ar pep retañ o vezañ bet lavaret dija, e tremener war dachenn ar munudoù. Gouzout a oar J. K. Rowling lakaat he zudennoù da vont war-raok, ha n’eus ket afer da gavout hir e amzer gant al lennadenn-mañ.

Ar souezh bras am eus bet, koulskoude, da zivinout abred-mat gant piv e oa bet graet an taol. Dre ma ne c’hoarvez koulz lavaret morse din, ha ne gredan ket e vije savet dastornelloù en va fenn e-pad ar vakañsoù, e vijen techet da grediñ ez eus ur gwan bennak e-barzh an itrik, ur c’hempouez n’eo ket bet kavet, evel el levrioù-enklask evit ar vugale : perak e vez komzet eus an dra-mañ-tra mard eo evit chom hep e implijout diwezhatoc’h ? Ne lavarin ket sklaeroc’h va soñj evit nompaz diflourañ plijadur an dizoloadenn d’ar re o dije c’hoant… Nemet un taol-degouezh e vefe ? Kontant e vijen da gaout ali al lennerien, ma z’eus…

Forzh penaos, tre evel e-barzh Harry Potter, n’eo ket er steuñvenn emañ talvoudegezh al levrioù-mañ. E pinvidigezh psikologiezh an tudennoù, e gwirionded o emzalc’h, o gwanderioù hag o denelezh ne lavaran ket. Da briz ebet ne ziouerfen lennadenn an trede hini.

 


Des fleurs pour Algernon, Daniel Keyes, Stadoù Unanet (1966)

Meneget eo al levr-mañ e rolloù ar gwellañ romantoù skiant-faltazi bet skrivet biskoazh. Lakaet em boa en va fenn lenn anezhañ goude bezañ lennet Everything, everything, a gomz diwar e benn.

A-benn ar fin, n’eo ket Daniel Keyes ur skrivagner skiant-faltazi. Klasker war ar bsikologiezh e oa, ar pezh a vez santet en e romant. Ha pa soñjer mat, ne vez ket diskouezet ar bed a gomz diwar e benn evel ur bed war-raokaet. Digarez ar romant, nemetañ, n’eo ket posubl en deiz a-hiziv c’hoazh : da lavaret eo lieskementiñ spered an dud dre oberata o empenn.

Charlie, 35 bloaz, zo ganet e fin ar sizhun. Labourat a ra en ur vouloñjerez ha bevañ e ti ar re sot. Dre ma tiskouez bolontez vat ha m’eo mennet da zeskiñ, eo dibabet evit un taol-arnod skiantel a lakaio anezhañ da vezañ speredekoc’h eget an dud normal. Dont a ra an oberatadenn da vat ha dindan nebeut amzer ez eo kalz barrekoc’h hag e gelennerien. War un dro, e adkav Charlie  e eñvorennoù, a oa re verr e spered evit derc’hel anezho en un doare emskiantek a-raok. Kempouez e vuhez eeun a zo trejeboulet gant e emskiant nevez, cheñch a ra reteroù ha personelezh… Kas a ra da benn e enklaskoù skiantel ha personel a-raok addiskenn buan betek al live entent izel a oa e hini kent.

Ul levr brav eo, eeun ha fromus, a zigor dorioù war kalz prederiadennoù n’em eus ket bet c’hoant da zielfennañ, pa gaven gwelloc’h bezañ kaset gant red an istor ha tridal asambles gant an haroz. Ar soñj pouezusañ, marteze, eo plas an dud speredek er gevredigezh : evel pa vije dibosubl bezañ, war un dro, speredek hag enbarzhet…

Klotañ a ra mat ar romant-mañ gant ar pezh a c’hortozan eus al lennegezh : eeunded ha donder war un dro. Tro em bo da eñvoriñ an istor-mañ en dazont, sur.


Le secret de la manufacture de chaussettes inusables, Annie Barrows, Stadoù-Unanet (2015)

N’eo ket gwall vrudet anv Annie Barrows emichañs. Nemet e vez gwelet he anv war levr Le cercle littéraire des amateurs d’épluchures de patates gant Mary Ann Shaffer… Hag en ur lenn al levr-mañ skrivet ganti hec’h-unan, e teu anat din he doa graet ouzhpenn reiñ an dorn. Adkavout a reer ar stil, ha ma n’eo ket istor ar fabrik loeroù ur romant dre lizhiri e vez implijet kalz an teknik-mañ enni, da gas an itrik war-raok.

Ne ouezan ket hag-eñ eo bet graet a-ratozh, met aergelc’h ar romant-mañ a zo tost-tre ouzh an hini a gaver e best-seller Harper Lee : To kill a mockingbird. Ur plac’hig 12 vloaz eo an harozez. N’emañ ket ar vamm war-dro ha desavet eo gant un dintin, en ur gêriadenn eus kreisteiz ar Stadoù Unanet, e 1938. Krog eo ar plac’hig da gompren ne vez ket lavaret pep tra gant an dud gour, ha kas a ra he zamm enklask davet ar wirionez.

Plijus eo al levr, ne gaver ket hir e amzer ha gwirionded a zo e temz-spered an dud a heulier o flanedenn. Degas a ra tudenn Felix peadra da valañ soñjoù. Ur blaz dudius a zo gant al levr, a lenner en un tenn pe zaou, digudenn.

N’hellan ket mirout ouzh soñjal eo lennegezh “evit ar merc’hed”, koulskoude. Ur seurt romañs a live uhel. Daoust ma vije grevus an temoù e chom jentil ha brokus an istor, pep tra renket a-feson enni. Chwezh a vank dezhi, marteze.

Me a garfe klevet ali paotred o dije lennet al levr-mañ, ma z’eus.