Category Archives: Saozneg

La longue marche des dindes, Kathleen Karr, Stadoù Unanet (1998)

Ur romant istorel eo.  Tro 1850, ur paotr yaouank eus ar Far West a laka en e benn mont da glask e fortun en ur gas un tropellad 1000 yar-indez eus ar Missouri betek Denver, war-droad. Ret eo dezhañ kavout peadra d’en ober ha tud d’e sikour, a-raok kemer penn an hent.

Gwellwelaour a-ratozh eo ar romant, skrivet evit ar vugale. Pep diaesamant vez diskoulmet buan, ha Simon Green a gav ur bern mignoned d’e sikour peogwir eo mennet-kenañ da heuliañ e soñj. Roet mat eo ambiañs ar Far-West ha tro-spered an dud. Darvoudoù dreistordinal ha tud dibar a vez kinniget, evel tad dianav Simon a zleo stourm outañ ma fell dezhañ kas e raktres da benn vat.

Ur gentel vuhez eo : n’eo ket disi harozed al levr-mañ. Pep den didalvoud en deus e blas er vuhez gant ma kavo e zonezon.

Kavet em eus dispar al levr, ritmet, ijinus, eus ar seurt a laka al lennerien war o zu mat met hep bezañ chuchu. Lennet e vez dindan un hanter-devezh.


This book will save your life, A.M. Homes, Stadoù Unanet (2006)

Un titl desachus ken-ken zo gant al levr-mañ, ne gav ket din e c’heller tremen e-kichen hep e zigeriñ.

Met dipitet on gant an diabarzh.

Diaes eo da zisplegañ, peogwir ne oa na displijus, na diaes da lenn ha ne dapan ket lakaat ar biz resis war ar pezh ne blij ket din ennañ.

Istor un den pinvidik eus Los Angeles eo. Kudennoù en deus gant e vuhez. Ne ouezan ket perak, met start eo din kendrueziñ ouzh tud o deus kement a arc’hant ma ne ouezont ket petra ober ganto… ha dreist-holl, pa vez ur seurt gras vat o teskrivañ o buhez tud pinvidik, ne vez netra boutin ebet etre me ha seurt tudennoù. Diaes eo o c’hompren, en em lakaat en o flas, empentiñ o buhez ha n’he deus ster ebet evidon… Mont a rae un tammig gwelloc’h er fin, met a-boan. Peogwir e klask ar skrivagnerez deskrivañ buhez diabarzh he zudenn bennañ dre ziskouez e vuhez diavaez, ha ne glot ket mat an daou asambles.

Eil tra hegasus ; an darvoudoù dic’hortoz a zeu an eil re war-lerc’h ar re all, ken reoliek ha perlezennoù war neudenn un dro-c’houzoug. Tu amerikan ar romant eo. Daoust ma vijen sot gant romantoù amerikan ‘zo, e vezan heuget buan gant an doareoù marc’had-mat hag un tamm mekanik a evod diouzh lod anezho. Krediñ a ran santout ennañ ar framm desket, an trukl a lakaio da werzhañ aes, d’ober dollarioù. C’hwezh filmoù zo war an istor, c’hwezh koll-amzer.

Dudius e oa memestra met chomet on un tammig a-bell. Ha poan em boa o kompren ar fent sañset en em gavout e-barzh.

Distreiñ a raio ar romant-mañ er voest-levrioù em boa kavet anezhañ enni, gant ar spi e c’hello saveteiñ buhez unan bennak all…


Le chat qui… 14 : Le chat qui n’était pas là, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1993)

Hag o koshaat e vefe Qwilleran ? n’eo ket entanet gant an droiad a gemer perzh enni e bro-Skos. Gwir eo eo bet ret dezhañ leuskel e daou gazh er gêr. Ha ne dremen ket ar veaj eus ar c’hentañ, o vezañ ma steuzia blenier ar bus ha ma varv an aozerez gant ur barr-kalon. Bezañs e vignonez kozh Polly n’eo ket a-walc’h evit diroufennañ anezhañ ha distreiñ a reont o-daou abretoc’h eget na oa raktreset.

Ur wezh distro, e vo lakaet Qwilleran, a-drugarez da gKoko, war roudoù torfedourien.

Al lodenn vrasañ eus al levr-mañ a dremen er gêr m’emañ Qwilleran o chom ha sellet e vez pizh ouzh an dud a annez anezhi, ouzh e vignoned ha mignonezed, ouzh an dud e hegas, kozh ha neveshoc’h. Buhez ar strollad c’hoariva, ar pretioù, kazetenn ar c’horn-bro hag ar stalioù zo e kreiz ar jeu ur wezh ouzhpenn.

Kavet em eus aes an disoc’h da zivinout, ar pezh ne vez ket gwir atav.

Marteze on krog da vezañ un tammig og gant ar rummad-mañ ; gant tadelouriezh Qwilleran hag e zoareoù mod-kozh peurgetket. Met ne blij ket din chom e kreiz an hent ha 30 levrenn zo en holl. Lenn a ran unan bennak pa vezan re skuizh evit boulc’hañ gant traoù siriusoc’h.


Le chat qui… 13 : Le chat qui déplaçait des montagnes, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1992)

En 13vet levrenn-mañ eus avañturioù Qwilleran gant e zaou gazh-siam e adkaver ar framm a blij da Lilian Jackson Braun. Lakaet en deus Qwilleran en e benn mont da vakañsiñ, e-unan, er menezioù. Feurmiñ a ra un ti bras-meurbet en ul lec’h distro ha klask skoulmañ darempredoù gant tud ar vro. N’eo ket eus an aesañ, peogwir ez eus sach-blev etre ekologorien ar menezioù ha posterien arc’hant kêr, abaoe meur a remziad.

Ne bado ket pell a-raok m’en em lako ar fri-furch-mañ a gQwilleran war roudoù ur muntr, pe meur a hini zoken !

An droiad-mañ er menezioù a ro tro da gQwilleran d’en em soñjal war e vuhez santimantel ivez : seul bell, seul well ?

Bremañ ma anavezan mat doareoù ar skrivagnerez, e kendalc’han gant an heuliad-mañ p’em bez c’hoant da ziskuizhañ pe da adkavout va imor vat. Ar bed eeün a zeskriv a laka ac’hanon da soñjal e livadurioù simpl, leun a livioù. Fent a gavan oc’h arvestiñ ouzh ardoù Qwilleran hag e genseurted tro-dro d’o buhez sokial, hag o vizitañ tiez nevez kazi e pep romant.


La vierge en bleu, Tracy Chevalier, Rouantelezh Unanet (1997)

N’eo ket ar wezh kentañ din kinnig amañ romant pe romant gant Tracy Chevalier.

Ar romant istorel-mañ a zo lec’hiet er 16vet kantved, tro-dro da freuzadur edit an Naoned, war ar maez ; ha, war un dro, en amzer-vremañ lec’h ma ra un amerikanez un enklask war he familh a-orin eus al Lozer.

Souezhet e oan un tammig gant ton ar romant-mañ, goude anavezout reoù all gant Tracy Chevalier : muioc’h a varzhoniezh, met ivez a arouezelezh, zo ennañ eget er re all. Betek un doare priziusted, a zeu eus ar skeudenn a glaske reiñ eus ar pezh e oa ur skrivagner(ez) eviti. Hag a-benn ar fin em eus komprenet, p’em eus gwelet e oa he romant kentañ. Mesket eo ennañ desachoù disheñvel : war-zu an Istor, war-zu ar wregelezh, war-zu beajoù graet, war-zu ar moliac’h zoken. Muioc’h eus he buhez-hi he deus lakaet ennañ eget er re a zo deuet war-lerc’h, anat eo. Met betek an doare da sevel ar skrid a zo re rikamanet, o c’hoari war daou brantad istorel, o klask liammañ buhez ar maouezed a-dreuz an amzer en un doare artifisiel.

Ken dedennus e oa an istor m’em eus lakaet ar munudoù-se a-gostez evit en em reiñ d’an treiñ pajennoù. Skrijus eo an itrik, ha dispar. Paket e vezer gant tonkad ar maouezed-se, gant o nerzhioù hag o gwanderioù. Paket ivez gant tourmant ar brezelioù relijiel hag ar merk a laoskent war ar familhoù munut : un dra ne vez ket komzet kalz diwar e benn el levrioù Istor.

Ur gentel skrivañ eo keñveriañ ar romant kentañ-mañ gant ar re all diouzh he fluenn : en ur greizennañ he istorioù war un tem nemetañ (an Istor), en ur chom gant penntudennoù gwregel, en ur eeünaat ar framm, he deus lakaet Tracy Chevalier he gwir donezon da strinkellikat.

Ur romant mat-tre eo La vierge en bleu daoust d’ar rebechoù a ran dezhañ ; arabat dioueriñ ken bras plijadur abalamour din.


La guerre des clans I, levrennoù 3, 4, 5, 6, Erin Hunter, Rouantelezh Unanet (2003-2004)

6 levrenn a ya d’ober kelc’hiad kentañ La guerre des Clans. An hini kentañ anezho em boa skrivet diwar e benn c’hoazh amañ, an eil anezho amañ. Ar wezh-mañ on bet en un tenn betek fin ar c’helc’hiad.

Levrenn 3 : Les mystères de la forêt

Levrenn 4 : Avant la tempête

Levrenn 5 : Sur le sentier de la guerre

Levrenn 6 : Une sombre prophétie

Fellout a rae din kompren don ar pezh a ra eus ar rummad levrioù-mañ levrioù dreist ar re all evit lod bugale, ha gouest da blijout da dud gour zoken.

Tu kreñv ar romantoù-mañ eo o senario. P’emaomp gant ur gevredigezh kizhier, n’eo ket ken divalav gloazañ don tudennoù ‘zo, pe o lakaat da vezañ muntret garv. Ar re zrouk a zo droug da vat, ne reont ket van. Ha soutil a-walc’h eo ar marc’hadoù etre ar meuriadoù, an aferioù galloud hag enor, an dornata a-berzh kizhier ‘zo ha kalz traoù all. Gant se, n’eo ket ur binijenn lenn al levrioù-mañ. Ijinet int a-feson.

Met traoù all a gendalc’han da vezañ direnket ganto : istorioù karantez chuchu, souezhadennoù re anat. Ne gavan ket ken aes-se en em silañ en ur bed kizhier gouez ha n’en deus gwirionded ebet a-fed aozadur, er bed a anavezomp. Savet eo penn-da-benn war batrom ur gevredigezh tud, pe un arme bennak. Gizioù bevañ ha betek livioù ar c’hizhier a gavan artifisiel ha diwirion.

Gant se ne vezan morse kaset gant red al lenn hag e choman war bord an istor o sellet ouzh ar pezh a c’hoarvezo. Emichañs on erru re gozh evit bezañ strobinellet gant Brezel ar c’hlanioù — siwazh din !

Divizet em eus paouez ganti e fin ar c’helc’hiad kentañ-mañ, hag a zo sur a-walc’h an hini pouezusañ ha dedennusañ.

Savet mat eo ar rummad, met evit ar vugale nemetken, pas evit an dud gour desachet gant al lennegezh evit ar vugale, d’am soñj.


Le soldat chamane, Robin Hobb, Stadoù-Unanet (2005-2007)

8 levrenn a ya d’ober kelc’hiad klok Le soldat chamane :

1. La déchirure

2. Le cavalier rêveur

3. Le fils rejeté

4. La magie de la peur

5. Le choix du soldat

6. Le renégat

7. Danse de terreur

8. Racines

Fellet ez eus din lenn pep tra heul-ouzh-heul, evel ma ran bep tro gant heuliadoù Robin Hobb a zo ken teogus ma ne c’heller ket diskregiñ diouto ur wezh lañset.

N’eo ket stag Le soldat chamane ouzh L’assassin Royal, e mod ebet. Lec’hiet eo bet an istor en ur bed faltaziek ivez. Awenet eo, n’eo ket gant ar Grennamzer, met gant deroù ar Stadoù Unanet hag aloubadeg ar C’hornôg. Gant se, ar pezh a vez enebet eo ur bed soudarded, dezho arme hag armoù, ouzh ur bed tost ouzh an natur a laka da soñjal en indianed.

Er penn kentañ e vezer kazi gant ur romant-deskiñ klasel. Jamère, eil mab e familh, a zo tonket da vont da soudard, evel holl eil vibien an holl familhoù pinvidik. Ne wel nemet an hent-se dirazañ ha ne vag nemet ar spi-se. Ha pa oa c’hoazh paotrig bihan er gêr, eo bet desavet evel ur soudard. Bet eo e dad betek lakaat anezhañ da bakañ un deskoni hep he far, pa gave dezhañ ne c’helle bezañ desket traoù ‘zo nemet digant un enebour bennak : fiziet en deus anezhañ d’un enebour kozh. E-kerzh an deskoni-se e ra Jamère ur veaj speredel ma vez rannet e spered etre daoù damm : hini ar soudard, hag hini an den gouez.

Mont a ra da skol ar soudarded, ma stag liammoù kreñv gant mignoned.

Tamm-ha-tamm en em ro da glevet e eil “me”, muioc’h-mui. Dre e hunvreoù, ha dre hentennoù all. Tonket eo Jamère da servijout an “huderezh”, ar pezh a ya a-enep d’e fealded evit an arme alies.

Ur bern temoù a vez pledet ganto er rummad levrioù-mañ. Romant un haroz skizofren da vat. Fealded, feiz, dever eus un tu. Gwirioù ar merc’hed en ur gevredigezh mirour-don, ekologiezh doare Avatar, enebet ouzh ar c’hoant rastellat moneiz da n’eus forzh peseurt priz. Preder war holl zremmoù ar garantez, mab-tad, breur-c’hoar, mignon-mignon, euredoù arañjet ha karantez dibabet, karantez korf, karantez speredel, karantez evit ar vugale pe al loened a labour gant an unan, karantez hep distro, karantez ouzh tasmantoù, ha kement ‘zo. Dedennus-kenañ eo ivez ar pezh a c’hoarvez d’an haroz hag a zeu da gemer pouez en un taol, da heul ur c’hleñved : argarzhet eo gant an holl, tra ma oa enbarzhet eus ar c’hentañ er gevredigezh. Hag er bed kenstur ma vev, eo ar fed bezañ teuc’h un arouez a veli hag a c’halloudegezh.

Marteze n’eo ket ken entanus rummad Le soldat chamane eget L’assassin Royal, met dreistordinal eo dija. Ha goude un istor ken du, e kav din eo un taol kaer bezañ deuet a-benn da echuiñ an 8vet romant gant un ton pozitivel da vat, yael.

Un hudourez eo Robin Hobb hag a laka e lennerien da veajiñ pell-tre. Me garfe gouzout hag-eñ ne c’hoari an hudourez-se nemet war merc’hed, pe hag-eñ e vez tizhet paotred ganti ivez. War se, n’em eus bet respont ebet betek-henn.

 


La guerre des clans I, levrenn 2 : À feu et à sang, Erin Hunter, Rouantelezh Unanet (2003)

Meur a istor zo el levrenn-mañ, ar pezh a gavan un tammig dipitus. Karget eo Coeur-de-feu ha Plume Grise da vont da gerc’hat Klan an Avel, a oa bet skarzhet eus e douaroù gant Klan an deñvalijenn. Ne bad ket pell o zroiad, daoust ma teufent en-dro yac’h, dibistig ha trec’h. Goude-se e heulier war un dro istor karantez dibosubl Plume Grise gant ur gazhez eus ur c’hlan enep, tortilhadurioù Coeur-de-feu ha ne c’hell ket herzel ouzh e anien hag a zistro ingal da garter e gavell, araokadennoù e niz, advabet gant klan ar gurun ha brochadenn hir Coeur-de-feu ha Plume Grise, evit abegoù a lealded. Al lealded ouzh ar c’hlan zo un diazez ret evit talañ ouzh holl zañjerioù ar bed kriz a vevont ennañ hag a zo ken pizh ar boued ennañ.

Gros eo ar fiselennoù evit tud gour, met gwir eo n’eo ket fall an istor. Lennet e vez hep displijadur, daoust ma vije diaes en em reteriñ en holl anvioù hag a cheñch alies, ouzhpenn, hervez grad pep kazh.

Muioc’h-mui a zisfi a zo da vagañ ouzh Griffe-de-tigre, met n’eo ket el levr-mañ e tarzho.

Kavet em eus gwelloc’h an eil levrenn-mañ eget an hini kentañ dija : amzer da lañsañ ar mekanik, emichañs !


An diwaller er segaleg, J.D. Salinger, Stadoù Unanet (1951)

Al levr-mañ, daoust ma vije “klasel”, n’em boa lennet morse abalamour d’e ditl gallek chuchu hag a droc’he va c’hoant d’en ober. An hini e saozneg a oa digomprenus a-walc’h din, tre evel an hini brezhonek -displeget e vez er romant, dre chañs.

Anat eo eo kontet brav an istor : paket e vezer ganti diouzhtu, daoust ma n’eo ket unan a gemer lañs war-zu ur pal. O kantren emañ ar paotr, sachet-desachet gant nerzhioù kontrol : enkrez, hormonoù, teneridigezh, feulster, oc’h horjellat m’emañ etre ar sakr hag ar vil. Ar pezh a zo deuet brav gant Salinger eo eo deuet a-benn da chom war dremm al laonenn hep kouezhañ tu pe du. Ar poltred a ro deomp eus an haroz a zo evel diechu, miltamm ha n’ez a ket asambles an holl bezhioù anezhañ. Ha dre se eo poltred ar grennardiezh, ha n’eo ket hini ur paotr, a ro. Brav ha fromus em eus kavet ar fin.

Plijet on gant ar romant eta.

Lakaet on bet diaes, koulskoude, gant an droidigezh vrezhonek. Ne lavaran ket e oa tu d’ober gwelloc’h : lakaat a ran va fiziañs e Kristian Braz evit seurt labourioù, dreist-holl evit al lennegezh amerikan eo spesialist warni. Met e-kerzh va lennadenn e krede din santout ar saozneg o kanañ a-dreñv, ha ne rae ket ar memes efed hag ar brezhoneg. Perak ? Peogwir n’eus ket nemeur, n’eus ket a-walc’h, a dud yaouank a eskemm etrezo e brezhoneg. N’eo ket bet fesonet ar yezh ganto. Pa fell deomp treiñ gerioù gros, troiennoù pemdez, techoù yezh stag ouzh ar yaouankiz, en em gavomp berr-kenañ. Ar brezhoneg a implij ar grennarded “wir”, pa reont, zo unan ne blij ket d’al lennerien ha ne z’afe den ebet d’e implijout en un droidigezh. En ur lenn An diwaller er segaleg, ne oan ket evit ijinañ ar paotr yaouank en e endro ; ret e oa din ijinañ e yezh orin war un dro.

Traduttore, traditore, a lavarer… morse ne vez ken gwir hag e seurt skridoù, m’en deus al live yezh ur ster kreñv e-keñver an istor.

 


Alabaster et moi, E. Lockhart (Emily Jenkins), Stadoù Unanet (2009)

Frankie Landau-Banks zo o paouez en em gavout el lise prevez brudet eo bet skoliataet he zad hag he c’hoar henañ ennañ : Alabaster.

N’eo ket ur plac’h dreistordinal, diouzh ar c’hentañ gwel, ha n’eus abeg ebet e vo deuet mat gant an holl. Un doare da gaout brud vat zo bezañ mignonez ur paotr pinvidik eus ar c’hlas termen : an eur he deus da blijout d’ur paotr e-touez ar re boblekañ, ha setu Frankie, deuet da vezañ mignonez Matthew, enbarzhet e strollad mignoned brudetañ ha dedennusañ ar skolaj.

Met estreget ur plac’h koant e teu Frankie da vezañ. Dielfennañ a ra tamm-ha-tamm ar mekanism a laka an dud da vezañ “poblek” e metoù al lise, an doare ma pignont gant ar pazennoù. Ha bezañ mignonez da vMatthew n’eo ket a-walc’h dezhi : c’hoant he deus da vezañ par dezhañ. Evit se e vo ret dezhi lakaat e fri er gevredigezh kuzh eo perzh lod eus paotred al lise enni : ar chas-douar. Siwazh ez eo berzet d’ar merc’hed, ha ne fell da zen ebet lakaat un termen d’ar reolenn-se. Diskouez a raio Frankie emañ a-us d’al lezenn ha kalz finoc’h eget he mignoned.

Souezhet e vezan atav gant levrioù ar skrivagnerez-mañ, a gavan soutil a-walc’h evit levrioù dediet d’ar grennarded. En hennezh e kas E. Lockhart ur preder diwar-benn plas ar merc’hed er gevredigezh, er vuhez publik ha kuzh en deiz a hiziv. Met ne vez ket tretet ar sujed tal-ouzh-tal. Ar c’hudennoù zo skoach : diouzh ar c’hentañ sell, ne c’heller ket gouzout n’emañ ket Frankie a-live gant he strollad mignoned. Un hent he deus da ober evit hen c’hompren, dija, hag unan all da dalañ ouzh ar skoaselloù a gav war he hent. Ha ne vo ket kaset ar stourm hep koll ebet.

Hep na vije ul levr “roz” e kredan e vo dedennet muioc’h ar merc’hed eget ar baotred gant ar sujed anezhañ. Reiñ a ra un elfenn a spi d’ar merc’hed youlek da sevel ken uhel ha paotred. Pozitivel eo ar mesaj, hep na vije re hewel.

Plijet on bet gant ar romant, daoust ma ne vije ket bet skrivet evidon.