Category Archives: Saozneg

La guerre des clans I, levrenn 2 : À feu et à sang

Meur a istor zo el levrenn-mañ, ar pezh a gavan un tammig dipitus. Karget eo Coeur-de-feu ha Plume Grise da vont da gerc’hat Klan an Avel, a oa bet skarzhet eus e douaroù gant Klan an deñvalijenn. Ne bad ket pell o zroiad, daoust ma teufent en-dro yac’h, dibistig ha trec’h. Goude-se e heulier war un dro istor karantez dibosubl Plume Grise gant ur gazhez eus ur c’hlan enep, tortilhadurioù Coeur-de-feu ha ne c’hell ket herzel ouzh e anien hag a zistro ingal da garter e gavell, araokadennoù e niz, advabet gant klan ar gurun ha brochadenn hir Coeur-de-feu ha Plume Grise, evit abegoù a lealded. Al lealded ouzh ar c’hlan zo un diazez ret evit talañ ouzh holl zañjerioù ar bed kriz a vevont ennañ hag a zo ken pizh ar boued ennañ.

Gros eo ar fiselennoù evit tud gour, met gwir eo n’eo ket fall an istor. Lennet e vez hep displijadur, daoust ma vije diaes en em reteriñ en holl anvioù hag a cheñch alies, ouzhpenn, hervez grad pep kazh.

Muioc’h-mui a zisfi a zo da vagañ ouzh Griffe-de-tigre, met n’eo ket el levr-mañ e tarzho.

Kavet em eus gwelloc’h an eil levrenn-mañ eget an hini kentañ dija : amzer da lañsañ ar mekanik, emichañs !


An diwaller er segaleg, J.D. Salinger, Stadoù Unanet (1951)

Al levr-mañ, daoust ma vije “klasel”, n’em boa lennet morse abalamour d’e ditl gallek chuchu hag a droc’he va c’hoant d’en ober. An hini e saozneg a oa digomprenus a-walc’h din, tre evel an hini brezhonek -displeget e vez er romant, dre chañs.

Anat eo eo kontet brav an istor : paket e vezer ganti diouzhtu, daoust ma n’eo ket unan a gemer lañs war-zu ur pal. O kantren emañ ar paotr, sachet-desachet gant nerzhioù kontrol : enkrez, hormonoù, teneridigezh, feulster, oc’h horjellat m’emañ etre ar sakr hag ar vil. Ar pezh a zo deuet brav gant Salinger eo eo deuet a-benn da chom war dremm al laonenn hep kouezhañ tu pe du. Ar poltred a ro deomp eus an haroz a zo evel diechu, miltamm ha n’ez a ket asambles an holl bezhioù anezhañ. Ha dre se eo poltred ar grennardiezh, ha n’eo ket hini ur paotr, a ro. Brav ha fromus em eus kavet ar fin.

Plijet on gant ar romant eta.

Lakaet on bet diaes, koulskoude, gant an droidigezh vrezhonek. Ne lavaran ket e oa tu d’ober gwelloc’h : lakaat a ran va fiziañs e Kristian Braz evit seurt labourioù, dreist-holl evit al lennegezh amerikan eo spesialist warni. Met e-kerzh va lennadenn e krede din santout ar saozneg o kanañ a-dreñv, ha ne rae ket ar memes efed hag ar brezhoneg. Perak ? Peogwir n’eus ket nemeur, n’eus ket a-walc’h, a dud yaouank a eskemm etrezo e brezhoneg. N’eo ket bet fesonet ar yezh ganto. Pa fell deomp treiñ gerioù gros, troiennoù pemdez, techoù yezh stag ouzh ar yaouankiz, en em gavomp berr-kenañ. Ar brezhoneg a implij ar grennarded “wir”, pa reont, zo unan ne blij ket d’al lennerien ha ne z’afe den ebet d’e implijout en un droidigezh. En ur lenn An diwaller er segaleg, ne oan ket evit ijinañ ar paotr yaouank en e endro ; ret e oa din ijinañ e yezh orin war un dro.

Traduttore, traditore, a lavarer… morse ne vez ken gwir hag e seurt skridoù, m’en deus al live yezh ur ster kreñv e-keñver an istor.

 


Alabaster et moi, E. Lockhart (Emily Jenkins), Stadoù Unanet (2009)

Frankie Landau-Banks zo o paouez en em gavout el lise prevez brudet eo bet skoliataet he zad hag he c’hoar henañ ennañ : Alabaster.

N’eo ket ur plac’h dreistordinal, diouzh ar c’hentañ gwel, ha n’eus abeg ebet e vo deuet mat gant an holl. Un doare da gaout brud vat zo bezañ mignonez ur paotr pinvidik eus ar c’hlas termen : an eur he deus da blijout d’ur paotr e-touez ar re boblekañ, ha setu Frankie, deuet da vezañ mignonez Matthew, enbarzhet e strollad mignoned brudetañ ha dedennusañ ar skolaj.

Met estreget ur plac’h koant e teu Frankie da vezañ. Dielfennañ a ra tamm-ha-tamm ar mekanism a laka an dud da vezañ “poblek” e metoù al lise, an doare ma pignont gant ar pazennoù. Ha bezañ mignonez da vMatthew n’eo ket a-walc’h dezhi : c’hoant he deus da vezañ par dezhañ. Evit se e vo ret dezhi lakaat e fri er gevredigezh kuzh eo perzh lod eus paotred al lise enni : ar chas-douar. Siwazh ez eo berzet d’ar merc’hed, ha ne fell da zen ebet lakaat un termen d’ar reolenn-se. Diskouez a raio Frankie emañ a-us d’al lezenn ha kalz finoc’h eget he mignoned.

Souezhet e vezan atav gant levrioù ar skrivagnerez-mañ, a gavan soutil a-walc’h evit levrioù dediet d’ar grennarded. En hennezh e kas E. Lockhart ur preder diwar-benn plas ar merc’hed er gevredigezh, er vuhez publik ha kuzh en deiz a hiziv. Met ne vez ket tretet ar sujed tal-ouzh-tal. Ar c’hudennoù zo skoach : diouzh ar c’hentañ sell, ne c’heller ket gouzout n’emañ ket Frankie a-live gant he strollad mignoned. Un hent he deus da ober evit hen c’hompren, dija, hag unan all da dalañ ouzh ar skoaselloù a gav war he hent. Ha ne vo ket kaset ar stourm hep koll ebet.

Hep na vije ul levr “roz” e kredan e vo dedennet muioc’h ar merc’hed eget ar baotred gant ar sujed anezhañ. Reiñ a ra un elfenn a spi d’ar merc’hed youlek da sevel ken uhel ha paotred. Pozitivel eo ar mesaj, hep na vije re hewel.

Plijet on bet gant ar romant, daoust ma ne vije ket bet skrivet evidon.


La guerre des clans 1 levrenn 1 : Retour à l’état sauvage, Erin Hunter, Rouantelezh Unanet (2003)

Evel Caroline Quine, mamm Alice Roy, Erin Hunter n’eo ket ur skrivagnerez nemeti met ur strollad skrivagnerezed ennañ ar skrivagnerezed saoz Kate Cary, Cherith Baldry ha Victoria Holmes da gentañ. Diwezhatoc’h eo deuet Tui Sutherland (amerikanez), Gillian Philip ha Rosie Best (saozezed) ha neuze Inbali Iserles (Israeladez) da founnusaat ar skipailh. O vezañ m’eo awenet bed La Guerre des clans gant lec’hioù ‘zo eus Breizh Veur, e lakain atav “Rouantelezh Unanet” evit ar rummad-mañ, n’eus forzh gant piv e vije skrivet al levr e gwirionez.

Kate Cary eo he deus skrivet al levrenn gentañ-mañ e gwirionez, sikouret don gant Victoria Holmes. Lavarout a ra bezañ bet awenet gant romantoù faltazi Enid Blyton, Caroline Quine ha Lucy Maud Montgomery.

Met e gwirionez, ar romant a denn ar muiañ an oberenn gentañ-mañ dezhañ eo Levr ar janglenn gant Kipling, d’am soñj. Ur c’hazhig doñv, bountet gant e anien, a vez degemeret e-touez ur meuriad kizhier gouez, lec’h ma tle ober e zoull en ur lakaat disoñjal e teu eus bed an dud. Lakaet da zeskard en abeg d’e oad, e tleo en em ober ouzh un aozadur strizh ha pignat tamm-ha-tamm gant e bazennoù, neket hep ober un nebeut sotonioù en em ginnigo dezhañ war e hent.

Ret eo gouzout ez eus eus La guerre des Clans un heuliad hir-kenañ, ha n’eo ket peurechu c’hoazh en deiz a hiziv. Al levrenn gentañ-mañ a oa sañset bezañ an hini nemetañ, hervez an urzhiad. Mont a ra goustadik an traoù er penn kentañ peogwir ez eo ret staliañ don un endro faltazi luziet. Digempouez-mat eo al levr eta, gant ur penn kentañ a ya war e blaen, hag ur fin en em laka an ober da c’haloupat ennañ, kement ha ken buan ma n’eus ket bet tu da glozañ an istor da vat.

Spered Levr ar janglenn a vez dilezet er fin, evit tuañ muioc’h eus tu Game of Thrones : stourm evit e glañ, e damm douar, bezañ feal, kalonek, anduriñ treitouriezh, mervel evit e soñjoù, difenn e vignoned, gwalc’hiñ ar re a zo tamallet e gaou… lod eus an traoù-se a vije re griz da lakaat en un oberenn evit ar yaouankiz. Ar fed e tremenfe an istor en ur bed loened a bermet da vont pelloc’h war an hent-se, ar pezh a zo mat.

Ober a ra berzh La guerre des clans e-touez bugale ar skol kentañ derez, re ar 6vet hag ar 5vet klas : setu perak em boa c’hoant d’e lenn. Met ne welan netra nevez er geusteurenn kinniget ; drammoù kozh aztommet ne lavaran ket. Gwell a se ma plij d’ar vugale a-vremañ.

Ha me en oad gour, evit poent n’on ket strobinellet : ne welan netra brav er skritur, netra dreistordinal en istor, dezhi da vezañ plijus-rezonabl. Hag ouzhpenn em eus aon e vo santet betek re ar c’heñchamantoù pluennoù a levrenn da levrenn. N’on ket sur e vin kalonek a-walc’h da vont betek ar fin…


Five on a secret trail, Enid Blyton, Rouantelezh Unanet (1956)

Diaes eo din herzel ouzh va c’hoant da lenn ur Famous five p’en em gavan dirazañ, en ur voest-levrioù da skouer. Setu ar pezh a zo c’hoarvezet din ar wezh-mañ.

Hennezh, 15vet eus ar rummad, zo bet skrivet 8 vloaz a-raok marv Enid Blyton, d’ar mare ma oa ar fonnusañ he labour-krouiñ. N’eo ket mui re sekselour (ar merc’hed ne fardont ket ar boued muioc’h eget na ra ar baotred, da skouer). Ha forzh penaos e kavan sot-kenañ “nevesaat” al levrioù evit klask tennañ diouto ar pezh ne glot ket mui gant sistem-soñjal ar bed a-vremañ. Politikerezh ar struskañval n’eo ken. Gwelloc’h e kavan lakaat ar vugale, ma vezont plijet gant seurt lennegezh, d’en em soñjal war ar pezh en deus cheñchet er gevredigezh abaoe ar mare m’eo bet skrivet al levr… Traoù dedennus a zo er pennad blog-se evit ar re a vije dedennet (e galleg).

Koshaet eo ar spered, eta. Met petra a gavan ken plijus el levrioù-mañ ?

Da gentañ an efed “heuliad” : gant an amzer, e c’heller lakaat penn-ouzh-penn kement elfenn hon eus diwar-benn an tudennoù, evit pinvidikaat o foltred. Ken aes eo splujañ en ur Famous Five ha gwiskañ ur stammenn c’hloan gozh.

Da eil, ar fed e chomfe tost-kenañ Enid Blyton ouzh spered ar vugale, ouzh ar pezh a gont evito ha n’en dije pouez ebet evit un den bras : darempred tost gant Tim a vez graet kement a don dezhañ ha ma vije un den ; kletder ar gweleoù, plijadurioù eeün a denn ouzh ar boued pe ouzh kaerder an endro… ne gav ket din e vije ken barrek an holl skrivagnerien evit ar vugale da gompren anezho -ar pezh a zo drol, pa ouezer ne oa ket eus ar skrivagnerez ur vamm garantezus… re brederiet ma oa gant he labour-skrivañ ?

D’an trede, ar suspens kreñv a evod diouzh pajennadoù kement Famous five a zo. Me gav din eo kreñvoc’h c’hoazh evit an dud gour, peogwir ne vezont ket tapet gant an istor evel ar vugale ha ne zisoñjont ket, el levr-mañ, e c’hell al laeron dont en-dro ha sourpren ar vugale en o zoull, da skouer (a-benn ar fin ne c’hoarvez ket).

D’ar pevare, e kavan mat-tre an doare m’he deus Enid Blyton da zihuniñ goulennoù e spered al lennerien. Petra eo ar paotr-se hag a lavar ur wezh gwenn, ur wezh du ? a respont eo Guy e anv, evit en em zislavarout pelloc’h ? Penaos an diaoul e c’hell bezañ klevet kement loen a veneg Anne ha George en o diviz, pa vezont o-unan en ti dirapar ?

N’eo ket The famous Five and the secret trail unan eus romantoù heverkañ ar rummad, nag a-fed endro, nag a-fed avañtur. Ar vandennad laeron zo pout a spered ha n’en deus ket armoù. Ma talc’her soñj eus ar romant eo abalamour da c’hloazadenn Tim, a redia anezhañ da zougen un dro-c’houzoug droch.

M’emañ ar wirionez, marteze, gant ar re a lavar ez eus traoù gwelloc’h da lakaat da vezañ lennet gant bugale hon amzer, e kav din e tlefe kement skrivagner a venn skrivañ evit ar vugale studiañ skridoù ar skrivagnerez-mañ ha klask tennañ e vad diouto.

Hag evit an dud gour, e chom seurt levr ur seurt madalenig Proust.


Marc’heger ar marv, Peter Tremayne, Rouantelezh Unanet (2011)

Kentañ embannadur brezhonek e 2019.

Kavout a ra e blas ar romant-mañ just war-lerc’h Marv an arc’heskob. Fidelma zo oc’h ober hent war-zu Iwerzhon tra m’eo chomet Eadulf e Roma ; n’eus netra sirius etrezo c’hoazh, daoust ma krogje da soñjal ennañ.

Ton ar romant-mañ en deus ul liv dezhañ e-unan ; tostoc’h eus ar romant-avañtur eget eus ar romant-polis. Diaes a-walc’h eo en em lakaat e-barzh peogwir ez a gorrek an traoù e-pad pell, hag un niver bras a berzhidi eo ret derc’hel soñj anezho evit na vezañ ket kollet en itrik (sikouret e vezer gant ul listennad anezho, lec’hiet e penn kentañ al levr).

Ouzhpenn-se em eus kavet start a-walc’h en em reteriñ en displegadurioù istorel. Distabil-kenañ e oa ar maread, gant strolladoù ha chefed vihan o ren kichen-ha-kichen hag o klask kemer o zu kreñv war o amezeien ur wezh an amzer. An dizemglevioù relijiel, gant kredennoù enep o klask gounid tachenn e diabarzh an abatiez evel en diavaez, a lak ar brasañ strafuilh e spered al lennerien, ma ne vezont ket dihun-kaer.

N’eus forzh, goude ur pennad e vezer paket gant an istor ha strobinellet gant endro natur dreistordinal traonienn an Trebbia e Italia. Dedennus-tre eo ivez spiañ ouzh pemdez annezidi ha gweladennerien abati Bobbio.

Diellet-kaer eo ar romant, ar pezh a laka anezhañ da vezañ ken kelennus ha gwallzedennus. Echuiñ a ra gant argad an abati war an ton bras. Ober forzh pegement, a lavaran !


Le chat qui… 12 : Le chat qui connaissait un cardinal, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1991)

Soñjal a rae din e vije diaes adlañsañ avañturioù James Qwilleran en ul lec’h-bevañ dedennusoc’h eget hini ar romant kent, al leti dirapar-se em boa komzet diwar e benn amañ. Met n’eus harz ebet da ijin Lilian Jackson Braun pa vez anv da lakaat e haroz da zilojañ. Setu eñ staliet en ur c’hraoù-avaloù eizh kostez dezhañ, en deus lakaet reneveziñ ken brav ma vez aozet gweladennoù d’e vizitañ.

Un istrogell a rener-skolaj a goll e vuhez ha setu James Qwilleran o heuliañ roudoù ar muntrer, sikouret gant Koko ha Yom-Yom.

Kaset e vezomp e bed ar redadegoù-kezeg dre hanterouriezh strollad c’hoariva ar gumun, evit echuiñ gant un trafik spisoù ha bilhedoù faos…

Daoust ha ne vije ket ar soubenn o trenkañ etre Qwilleran hag e zousig Pamela, ivez ?

Un daouzekvet levrenn ha ne zistera ket e lusk. Dudius-kenañ, daoust ma vije anat eo lennegezh skañv. Soñjal a ra din em eus kavet un displegadenn bennak d’ar fed e plij din kement ar rummad-mañ -marteze eo spazhañ laou !-. M’en dare hag-eñ ne denn ket ar bed kloz-se, en ur gêriadenn faltaziet en em anavez an holl enni, leun a glichedoù ha, war un dro, a ijin hag a imor vat, ouzh bed Noddy em eus desket lenn gantañ ha tremenet kalz amzer vourrus en e ser d’ar mare ma veze moullet don va eñvorennoù bugel en va empenn. Ur seurt Noddy evit ar re vras e vije eta !

Diskuizhus eo atav.


Trouble vérité, E. Lockhart, Stadoù Unanet (2018)

Savet eo ar romant-mañ en un doare n’em boa ket bet tro da welet c’hoazh, daoust ma lavar ar skrivagnerez en ur post sriptum eo bet implijet gant tud all araozi : kontañ a ra an istor war-gil. Roet e vez ur fed, ha goude, da bep pennad, e ra ul lammig a-dreñv, betek ma vije roet an istor penn-da-benn.

Degas a ra un efed iskis d’ur remake, deuet brav, eus The talented Mr Ripley.

Nemet ez eo Jule ur plac’h a-boan kuitaet ar grennardiezh ganti, ar pezh a adlak an istor diouzh live ar re yaouank a-vremañ, a vije ret paeañ ker anezho evit ma tigorfent ul levr gant Patricia Highsmith.

Ur suspens dispar zo er romant, pa ne ouezer ket an istor c’hoazh, evel-just. Met memes evidon eo bet ur blijadur mont betek ar fin. Lusket brav eo ha stagañ a reer ouzh an harozez, dezhi da vezañ muntrerez. Lakaet e vezer diaes gant he dibaboù peogwir e c’heller o c’hompren, tamm-pe-damm.

Gant un titl ken dilufr hag o vezañ m’eo awenet gant levrioù all, ne gav ket din e raio kement a verz Trouble vérité ha Nous les menteurs, met kazi kenkoulz eo, a gav din.

 


Le fou et l’Assassin 6 : Le destin de l’Assassin, Robin Hobb, Stadoù-Unanet (2017)

Echu an heuliad da vat ar wezh-mañ. Morse n’eo bet ken plezhennet bedoù Fitz ha Kennit. M’he doa keuz Robin Hobb ouzh tra pe dra en he hir a istorioù, he deus bet tro da reizhañ anezho amañ. Ur fin a gemer he amzer an hini eo, hag a laosk koñje d’an tudennoù da gimiadiñ a-feson an eil re diouzh ar re all… pe da chom hep ober.

Met a-raok se eo bet ret echuiñ ar c’hest : evit Fitz ha Bien-Aimé, erruout e Clerres da adtapout Abeille digant skilfoù he skraperien. An emgann ziwezhañ eo, a bep eil etre finesa ha feulster.

An daou heuliad-se, L’assassin royal  ha Les aventuriers de la mer zo, gant Harry Potter, e-touez ar re wellañ em bije lennet (hag a lennin, moarvat) en va buhez. Gellet a reer bezañ spontet gant an hirder anezho, a-raok kregiñ, met talvezout a reont ar boan, ha plijadur a vez penn-da-benn anezho. Teurel a ran evezh da gaout amzer dirazon pa grogan da vont tre e bedoù Robin Hobb : ken teogus int ma vez diaes o c’huitaat. Lennadennoù vakañsoù nemetken, eta.

 


Le chat qui… 11 : Le chat qui vivait haut, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1990)

Kavet em eus dispar endro al levr-mañ. Goulennet e vez gant Qwilleran implijout e hêrezh bras-meurbet evit saveteiñ ur savadur istorel, ar C’hasablanca, a zo o kouezhañ en e boull e bro an traoñ, lec’h ma oa o chom gwezhall.

A-raok ober e vennozh e tiviz Qwilleran mont da dremen ar goañvezh er savadur, met ne zegaso ket chañs dezhañ : gouzout a reer adalek ar pajennoù kentañ ne zistroio ket bev. Ur c’hoari en em stalia etre ar skrivagnerez hag al lenner da c’houzout penaos, perak, pegoulz…

Un ambiañs dispar eo deuet Lilian Jackson Braun da staliañ er romant. Lec’h kloz ar savadur hag ar gumuniezh tud a zo o vevañ ennañ en deus lakaet ac’hanon da soñjal e Familistère Guise. Diskouezhet e vez mat e gozhni, e vuhez birvidik c’hoazh hag e amzer dremenet. Dont a reer d’en em stagañ outañ. Abalamour da se on bet dipitet gant ar fin, em eus kavet re aes.

Perzh ar c’hizhier a zo bras e diorren hag e diskoulm an enklask, evel boaz.

Seblantout a ra ar rummad levrioù-mañ bezañ re eeün, marteze, met ne ziskenn ket va interest evito. Un doare chalm a zo dezho. Skrivet int mat, intimist a-walc’h, troet war ar vuhez en diabarzh hag ar chervad, gant just peadra a draoù dreistordinal da virout an evezh war elum. Lennadennoù didrabas, un teuzar.