Category Archives: Saozneg

Le chat qui sniffait de la colle (8), Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1988)

En eizhvet opus-mañ e talc’h Lilian Jackson Braun gant he hent : kenderc’hel a ra ar c’hazh, Koko, da heñchañ Qwilleran war-zu ar respontoù emañ war-glask anezho evit diluziañ un afer muntr, met atav en ur zerc’hel e blas hag e anien a gazh, ar pezh a zo sebezus a-walc’h.

Donoc’h-donañ e teuer da anavezout tud kêr, mignoned Qwilleran, e vignonezed ivez (a sav gwarizi etrezo ur wezh dre vare), evel pa heulier un heuliad tele : an darempredoù sokial o devez ur plas a-bouez e-barzh ar jeu.

Ne vez ket degaset ur mor a ditouroù nevez, met gouest e vez ar skrivagnerez da ijinañ degouezhioù dic’hortoz atav, da skouer er pennad ma koll Qwilleran e gizhier en natur e kreiz an noz, goude ur gwallzarvoud gant e garr.

Lennet e vez al levr hep skrabañ e benn. Dreist eo evit dizrubuilhat.

 

Advertisements

Le chat qui connaissait Shakespeare (7), Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1988)

Evit diverrañ ar romant dindan tri ger, “Winter is coming…”

Gwelet a reer ennañ Qwilleran hag e daou gazh oc’h en em voazañ ouzh o maner, tonket da vont da virdi. Graet e vez donoc’h anaoudegezh gant ar familh e karg eus ar gazetenn lec’hel. Siwazh, e ya da voged al lec’h hag an dielloù dres d’ar mare ma oa o vont da gregiñ gant ur vuhez nevez. Iskisat tangwall, ha ne vije ket bet c’hwezhet an tan-se a-ratozh ?

Plediñ a ra Qwilleran gant a bep seurt traoù, ober e fri-furch e-keñver ur marv iskis met ivez ober war-dro eured ar vaouez a soursia eus e di, daoust ma vije displijet don gant he danvez-gwaz.

Evit ar c’hizhier, ne vez ket gwelet spis gant al lenner ar pal poursuet gant ar skrivagnerez, daoust ma vijent hollvezant. Roet e vez an alc’hwez er fin. Eeün, met efedus.

Daoust ma vijer staliet en ur bed klet, e kendalc’h ar seizvet romant-man eus ar rummad da vezañ plijus ha da zerc’hel al lenner war evezh. Ar fin, dic’hortoz a-walc’h, a ziskouez n’he deus ket aon ar skrivagnerez da lakaat diazezoù he istor da vrañsellat, a-benn loc’hañ en-dro gant muioc’h a startijenn.

Met se ‘vo el levrenn 8 !

 


Le chat qui jouait au postier (6), Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1987)

Ur mell ti zo deuet da gQwilleran en hêrezh, gant ma asanto chom da vevañ ennañ e-pad 5 bloaz. Dilojañ a ra evit hanternoz ar vro eta.

Klask a ra ar skrivagnerez lakaat un tamm nevezenti en he doare da skrivañ, gant ur penn kentañ un tammig iskis hag un distro en amzer-dremenet tost da zisplegañ ar peragoù a gement-se. Deuet mat eo.

Setu Qwilleran oc’h ober e doull en e vro nevez, oc’h adsevel tro-dro dezhañ e gelc’hiad mignoned ha danvezioù-mignonezed, hag o tegas anaoudegezhioù kozh da vevañ gantañ zoken.

Dedennus eo an enklask, ha ne baouez ket ar c’hazh dreistsperedet Koko da ijinañ doareoù nevez da sikour e vestr. Er romant-mañ e son piano hag e tibab al lizhiri pouezus er berniad lizhiri a erru bemdez dre doullig an nor. Ur wezh ouzhpenn e vo savetaet Qwilleran gantañ : kit da lenn al levr, ma fell deoc’h gouzout penaos 🙂

Ar pezh a zo mat gant al levrioù-mañ eo e vezont lennet gant ur mousc’hoarzh e korn e vuzelloù. Morse ne dager gant ar c’hoarzh met fent soutil a zo memestra. Lakaat a ra en imor vat, daoust ma vije poellek an istor ha dedennus an itrik-polis. Ur meskaj ne zeu ket brav alies gant ar skrivagnerien, a-benn ar fin.


Le chat qui voyait rouge (4), Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1986)

Goude 3 romant Ar c’hazh a… er bloavezhioù 60, hag en desped d’ar vrud a oa deuet dezhi ganto ha d’ar wask lakaet warni gant he embanner, he doa graet ar skrivagnerez ur paouez gant he rummad e-pad 18 vloaz. Hennezh eo an hini kentañ goude an hir a droc’h-se eta.

Ne vez ket santet e gwirionez. Adkavout a reer Qwilleran hag e daou gazh en e ranndi kent e Came-Village.  Ne chomo ket pell ennañ, met brav e oa d’ober al liamm. Ar paourkaezh kazetenner en deus kudennoù yec’hed peogwir en deus tapet re a bouez, ha setu ma tle heuliañ ur reol-voued.

Gwashaet eo ar c’hastiz gant e gefridi nevez er gazetenn : paotr ar pretioù cheuc’h, ret e vez dezhañ gwelet boued saoürus a-dost…

Ouzhpenn-se en em gav e-unan a-nevez, n’eo ket aes kavout ur plac’h bennak da ambroug anezhañ da bep pred.

Mat em eus kavet ar romant, daoust ma krogan da vezañ direnket gant ar sekselezh -doare ar bloavezhioù 60- a ren er metoù a ergerzher. Seul vuioc’h m’eo skrivet al levrioù gant ur vaouez. Kompren a ran eo ret, marteze, evit mirout spered ar bloavezhioù-se, met dont a ra da vezañ ponner goude ur prantad, dreist-holl o c’houzout eo bet skrivet al levr-man er bloavezhioù 80.

Hag ar c’hizhier ? Mont a ra mat ganto, trugarez. Gouest int da lenn priz ar boued war ar voestad evit chom hep debriñ soubenn voan. Ha n’eo ket trawalc’h da gKoko bezañ barrek war al lenn, pleustriñ a ra ivez war ar skrivañ. War a lavar e vestr, d’an nebeutañ, da bep hini d’ober e soñj… Keit ha ma chom gouest da saveteiñ buhez Qwilleran ez a pep tra war e blaen.


Le chat qui mangeait de la laine (2), Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1967)

Gant an eil levrenn-mañ e vez komprenet gwelloc’h ar pezh a vo perzhioù heverk ar rummad : e pep levr, e cheñcho ti Qwilleran. E pep levr, en em gavo gant ur plac’h koant disheñvel a raio al lez dezhi. E pep levr, e cheñcho karg en e labour…

Er romant-mañ e vez lakaet e karg un astenn d’ar gelaouenn a labour eviti, war sujed ar c’hinklañ tiez. Unan ouzhpenn ha n’anavez netra war e zivoud… Setu eñ soubet en ur metoù nevez, e-touez tud pinvidik kustum d’en em zebriñ etrezo. Astenn a ra e skouarn ha digeriñ e zaoulagad, daoust ma nac’hfe e rener lakaat anezhañ da labourat war un afer laeroñsi a gav dezhañ eo bet savet a-ratozh-kaer goude ur pennad embannet gantañ.

Kement-se ne harz ket outañ da ziluziañ pep tra, evel-just. Reiñ a ra bod Qwilleran e fin ar romant d’ur gazhez-siam, Yom-Yom, a zeu d’ober kavandenn da gKoko. Hennezh a chom ken efedus all da sikour Qwilleran en e enklask-polis, betek dont a-benn da bakañ al laer. Nemet dre zegouezh e vije ? Kalz ijin a zispak ar skrivagnerez evit reiñ d’ar c’hazh ur perzh dic’hortoz hag efedus.

Ken plijus all eo ar romant-mañ hag hini kentañ ar rummad : skrivet e-keñver aergelc’hioù ispisial, met o kinnig un afer luziet a-walc’h evit bezañ dedennus.


Le chat qui lisait à l’envers, Lilian Jackson Braun, Stadoù Unanet (1966)

Romant-polis kentañ un hir a zastumad.

An enklasker, Qwilleran, zo kelaouenner diouzh e vicher. Emañ o paouez erruout er vro, hag ar post nemetañ a c’heller kinnig dezhañ er gelaouenn eo unan d’ober war-dro an diskouezadegoù arzel. Ne oar na bu na ba war an danvez, e mod-se e c’hell “sellet ouzh an traoù gant ul lagad nevez”.

El levr kentañ-mañ eo e ra anaoudegezh Qwilleran gant ar c’hazh-siam Koko, ul loen dezhañ perzhioù dreistordinal. Diskouez a ra bezañ gouest da lenn, da skouer. Ha pa sikour Qwilleran da ziskoulmañ e itrik-polis, piv a vije gouest da lavaret hag-eñ eo a-ratozh pe dre zegouezh ?

Gounezet on bet gant ar romantig-mañ. Anat eo e vev Lilian Jackson Braun gant kizhier hag e anavez mat anezho. Un eiler iskis a-walc’h eo ar c’hazh, met pa soñjer mat n’eo nemet ur c’hammed a-gostez e-keñver ar chas speredek, lodek en enklaskoù, a gaver e kalz romantoù-polis, dreist-holl el lennegezh evit ar vugale (The Famous Five, lakaomp !). Reiñ a ra un ton un tammig droch, met tener, d’ar romant. Hennezh n’eo ket evit ar yaouankiz koulskoude.

Ur mailh eo Lilian Jackson Braun evit depegnañ aergelc’hioù ivez. An istrogell a gav Qwilleran bod en e di a zesach ar guriusted. N’en deus ket e bar evit keginañ, ar pezh a vez kontet gant forzh munudoù e senennoù a zigor ar galon.

Deuet eo a-benn ar skrivagnerez da reiñ d’he rummad ul liv dic’hortoz. Plijout a raio, hep mar, d’ar re a gav mat an istorioù sioul, mod kozh un tammig, blaz an Home sweet home warno. Diskuizhus eo da lenn.


L’art de la fugue, Stephen McCauley, Stadoù Unanet (1992)

Bravat titl, peadra da reiñ c’hoant d’ober anaoudegezh gant ar skrivagner.

E penn kentañ e kreden bezañ o lenn ur romant fentus. Darempred ar penndudenn, Patrick, gant e familh, hag an doare m’o deus tud ar familh-se da vont an eil re d’ar re all a c’hoari kalz gant an ton-se. Met komprenet em eus goude ur prantad ne oa nemet ur pleg tapet gant an dud evit skoachañ an traoù ne oant ket gouest da gaozeal frank diwar o fenn. Gwirheñvel-mat eo.

Souezhet on bet o kavout dedennus-kenañ al levr, daoust ma ne gontfe ket kalz tra. Kudennoù koublad 3 breur hag o zud, dre vras. Met sell pizh ar skrivagner a lak pebr en afer. Soutil eo en e boltredoù hag en e studiadennoù psikologel. Fromet on bet gant ar c’houbladoù-se, pe e vagfent keuz diwar-benn an amzer tremenet, pe kred en ur vuhez gwelloc’h, pe ur feiz eeünik e-barzh ar garantez. Ur griped eo ar c’houblad, ar familh, ar briedelezh, a-benn ar fin, evit ar bras anezho.

Pep istor a gavo he diskoulm, dic’hortoz a-wezhioù, divinabl gwezhioù all. Fetisaat a ra ar suspens diwar-benn Patrick hag ar paotr a vev gantañ betek ar pajennoù diwezhañ. Deuet eo a-benn ar skrivagner da ziskouez ken brav ar garantez hag an nann-garantez a liamm anezho ma ne oan ket evit empentiñ peseurt diskoulm a garfen gwelet d’o afer.

Dedennus, dudius ha prederius war un dro. Ul lennadenn c’hwek.


Les moissons funèbres, Jesmyn Ward, Stadoù Unanet (2013)

He buhez eo a gont Jesmyn Ward el levr-mañ, daoust ma vije ur romantourez anezhi. Ganet eo e kreisteiz ar Stadoù-Unanet e metoù paour ar gumuniezh afro amerikan a-ziwar ar maez. Hi he deus gellet ober studioù, met kontañ a ra peñse ar yaouankiz tro-dro dezhi. Loc’hañ a ra eus marv 5 den yaouank eus he c’harter, unan anezho o vezañ he breur.

N’eo ket savet al levr hervez urzh an amzer. Ur pennad he deus skrivet diwar-benn pep den yaouank, ma ro he eñvorennoù, o buhez, o ferzhioù mat pe fall, o finvezh mantrus. Etre ar pennadoù-se e kont Jesmyn Ward he buhez, ar pezh a liamm brav an holl donkadoù-se etrezo. Echuiñ a ra gant he breur, an hini tostañ diouti, ar pezh a lak suspens el levr pa ouezomp adalek ar penn kentañ e kollo e vuhez.

Skoet on bet alies gant ar pezh a lavar. Daoust ma vije disheñvel-mat stad ar beorien e Frañs en en anavezfe lod er c’homzoù-mañ : “Ar pezh n’em eus ket komprenet c’hoazh eo ez omp gwasket holl memes mod. Er gumuniezh a-bezh ez eus un diouer a fiziañs gant an dud : ne gredomp ket e vije goust ar gevredigezh da reiñ deomp un deskadurezh diazez, diogelded, labourioù dereat ha justis. Hag an diouer a fiziañs-se er gevredigezh a zo tro-dro deomp, er sevenadur omp soubet ennañ hag a zegas deomp diehan hon istalvoudegezh, a lak ac’hanomp da gaout disfi ouzh an holl. […] A-wezhioù e teuomp da vezañ ken trenk gant ar wask-se ken ez a war danavaat an emskiant hon eus ac’hanomp. Bountet omp ganti da gasaat ar pezh a welomp ennomp evel ar pezh a welomp en diavaez ac’hanomp. A-benn disteraat ar fromadennoù-se e tro lod ac’hanomp war-zu an drammoù.”

Plijet bras on bet gant al levr, skrivet gant elevez ha danvez from ennañ. N’eo ket ken mestroniet ar fin hag ar peurrest eus al levr, sur a-walc’h abalamour m’eo re gizidik ar skrivagnerez ouzh an danvez a bled gantañ evit mirout an hed rekis. Met ne dalv nemet evit ar pajennadoù diwezhañ.

Deuet eo al levr da vezañ ur meni “best-seller” kerkent hag embannet. Ur maen gwenn e istor re zu ar Stadoù Unanet, o kontañ ur vuhez a-vremañ. Gant ur savboent hag ur gumuniezh disheñvel, e c’heller tostaat al levr-mañ eus L’Histoire de Bone gant Dorothy Allison.


Flavia de Luce 6 : Töte Vögel singen nicht, Alan Bradley, bro-Ganada (2014)

Ma ne ouezfen ket ez eus romantoù all da heul, em bije kredet e oa hemañ hini diwezhañ e rummad. Disheñvel eo ouzh ar re all e meur a geñver, daoust ma vije gwirheñvel ha ma vije implijet ar roadoù kent gant ampartiz ennañ.

10 vloaz goude he marv, setu adkavet korf mamm Flavia, Harriet, e Tibet. Kaset eo en-dro da vBuckshaw evit bezañ interet. An darvoud kregiñ-mañ, a greden ne oa nemet poent-loc’hañ an istor, a bad penn-da-benn al levr a-benn ar fin.

Ul liv teñvaloc’h e ro da bep tra, peogwir eo emellet Flavia a-dost er c’hañv. Reiñ a ra tro dezhi da ziskoachañ istorioù kozh ur wezh ouzhpenn. Hag ur soñj digredus a ziwan en he fenn a gimistez…

El levr-mañ e lak Alan Bradley holl dudennoù romantoù kent ar rummad d’en em gavout asambles e ti Flavia, evel e film diwezhañ un heuliad tele ma vije lakaet holl aktourien an heuliad da ziskouez o fri ur wezh ziwezhañ.

Met ar pep souezhusañ zo e lec’h all : en daou ziviz don kemeret gant ar skrivagner a-zivout e benndudenn 11 vloaz hanter. Unan a sell ouzh he c’hefridi er bed a-viskoazh, unan all ouzh he dazont tost. Met ne fell ket din divoulc’hañ pep tra.

Ur marzh eo pegen brav eo renet an istor-polis-mañ. Pa soñjer mat, ne erru ar c’helan pouezus nemet er pajennadoù diwezhañ.  Hag al levr ne ra “nemet” kontañ an daou zeiz bennak a zo etre degemer arched Harriet en ti-gar hag he oferenn interamant. Daoust da se, ne gaver morse hir e amzer, ken pinvidik ha liesseurt eo ar bed ijinet gant ar skrivagner.


Et vous êtes priés d’assister au meurtre de…, Ngaio Marsh, Zeland Nevez (1934)

Un anv-bihan e yezh maori he deus ar skrivagnerez romantoù-polis-mañ, 5 bloaz yaouankoc’h hag Agatha Christie. Lec’hiet eo he holl romantoù e bro-Saoz, dezhi da vezañ eus Zeland Nevez. Gant se, en hennezh kentañ-mañ ne welan ket diforc’hioù bras etre he labour hag hini Agatha Christie.

N’heller ket c’hoazh ober ur poltred psikologel resis eus an enseller Roderick Alleyn, a vo haroz un tregont romant all war-lerc’h. Tennañ a ra muioc’h da Sherlock Holmes eget da Hercule Poirot avat. Hag an darempred a wazhoniezh a lak e plas gant e eiler a zegas soñj eus mignoniezh drol Sherlock ha Watson.

Evit an itrik, ur muntr e ti pinvidien bodet evit ur c’hoari etre mignoned, n’eus ket kalz traoù nevez ennan. Met lusket eo ha tapet e vezer ennañ digudenn : lennet e vez en un tenn. Vad a ra gwiskañ kofignonoù kozh a-wezhioù !