Miss Peregrine et les enfants particuliers (2) : Hollow City, Ransom Riggs, Stadoù-Unanet (2014)

miss peregrine2Eil levrenn an heuliad a deir, hag a zeu da vezañ estoueiat (=adiktek) da vat !

N’hellfen ket mont er munudoù hep treitouriñ ar steuñvenn. Evit deskrivañ ar bed iskis a bourmen ar strollad vugale ennañ, em eus c’hoant da venegiñ ar film Freaks, ha filmoù Jeunet ha Caro, daoust ma ne vijen ket souezhet e vije bet desachet Tim Burton gant an danvez. Un azasadenn a zo bet aozet gantañ, hag a vo kinniget er salioù a-benn nebeut ha ne c’hellin ket chom hep mont da welet anezhi.

War al lennegezh, ez eus un doare kerentiezh gant Les orphelins Baudelaire, war-bouez ar fent ha n’eus takenn ebet anezhañ el levrioù-mañ.

An eil levrenn-mañ, Hollow City, a zo iskisoc’h c’hoazh eget an hini gentañ -ar zoo !!!- met pa anavezer donoc’h an tudennoù e vever an istor a-dostoc’h. Un taol-arnod eo heuliañ an tudennoù e Londrez e-pad bombezadegoù an eil brezel-bed, hag implijet eo bet an endro a-zoare gant ar skrivagner.

Kalz suspens a zo, ha kalz ijin da dennañ an tudennoù eus an degouezhioù luziet e vezont sac’het enno ingal. Un taol-kaer zo tro ar fin da zistreiñ an istor diouzh hec’h ahel ha da adlammat : dic’hortoz-kaer !

N’eo ket bamusoc’h ar stil eget el levrenn gentañ, met ne reer van ebet ken, evel just. Emañ e servij an ober.

Paouez da lenn e fin al levr-mañ n’en dije ster ebet : emaer e kreizig-kreiz an istor. Ar saga zo teir levrenn oc’h ober anezhi.


Miss Peregrine et les enfants particuliers (1), Ransom Riggs, Stadoù Unanet (2011)

miss_peregrine1Ur romant evit ar yaouankiz eo, met ‘m eus aon e rafe aon d’am bugale. Ret eo gortoz e vijent bras a-walc’h : kentoc’h 14 eget 11.

Ar pezh a gavan dreist el levrioù-mañ eo e c’heller heuliañ ijin ar skrivagner. Roet en deus, asambles gant e destenn, ar pezh en deus awenet anezhañ : luc’hskeudennoù kozh, en deus ijinet ur bed a-bezh war o zivout.

N’em eus ket kavet dreistordinal penn kentañ al levr, hag ar stil ne gavan ket dreist kennebeut. Re voutin e kavan anezhañ.

Ur wezh lañset an avañtur avat, dont a ra da vezañ fiskal !

N’on ket gwall domm ouzh ar c’hannoù hag a-wezhioù e kav din ez eus re a feulster en istor -doare a-vremañ-. A-hend-all e plij din kalz ar bed a vezer stlejet ennañ gant ar skrivagner. Ar bedoù, a zlefen lavaret, p’ez eus un afer beajoù en amzer adarre.

Mont a ra Ransom Riggs da heul e faltazi en un doare digompleks, ar pezh a ra eus al levr-man unan da zizoloiñ. Tri zo bet skrivet en holl er rummad-mañ.


Kronikoj el mia tirkesto, Christian Rivière (2005)

kronikoj el mia tirkestoEus Naoned eo an esperantegour-mañ. Strollet en deus el levr-mañ testennoù mesk-divesk, disheñvel-bras an eil re diouzh ar re all : Barzhonegoù, soñjezennoù, danevelloù berr, en o zouez div pe deir o plediñ gant skiant-faltazi.

Sot eo an den gant ar gerioù, evit doare. Gweañ a ra anezho par ma c’hell ha tennañ diouto frazennoù brav ha ster ganto, netra nemet en ur cheñch plas an troc’hoù pe ar vogalennoù. N’heller nemet bamañ rak e ampartiz. Gant se, gwelloc’h eo lenn goustad, ha gras em eus kavet e oa berr an holl destennoù-se.

Ar gwellañ anezho zo e penn kentañ an dastumad : La satana strato ; La kasistino, Metro kroniko… soñjoù dreist ‘zo, danvez danevelloù a-feson, daoust ma ne vijent ket bet astennet a-walc’h

A-hend-all n’em eus ket kavet dedennus-kenañ an diabarzh. Danvez ‘zo, ur wir bluenn ha soñjoù dibar, met n’eo bet labouret an testennoù-mañ nemet war c’hraf ar yezh. Christian Rivière n’en deus ket kemeret ar boan da vont en tu all d’ar stad a raktres, peurliesañ.

Evit ar barzhonegoù, n’em eus ket komprenet anezho holl. Unan anezho, leun a sifroù, he deus laosket ac’hanon soc’het : Tra l’aero.

Da follennata evit meizañ ar pezh a c’heller ober gant ar yezh pinvidik m’eo an esperanteg !


Harry Potter and the cursed child, J. K. Rowling, bro-Saoz (2016)

harry potter 8Souezhet e oan abalamour d’ar stumm dibabet gant J.K. Rowling evit an eizhvet levrenn-man. Kredin a raen ne vije ket ken efedus hag ur romant, e vankfe traoù, ne gavfen ket va c’hont. Komprenet em eus buan, en ur lenn, ne oa ket gwir : disonjet em boa e c’hoarvezfe an istor e lec’hioù mil anavezet ganin, hag e vije he zudennoù pennan mignoned a-gozh din… Ur poent evit ar stumm !

N’eo ket ul levrenn vihan bet embannet evit rein o gwalc’h da gumuniezh “fan” Pottermania avat. An eizhvet Harry Potter, ne lavaran ket. Nag a ebat, goude an holl vloavezhioù-se, o tizoloin unan nevez !

Kavet em eus fin an istor, enni lammoù en amzer gras d’un “distroer-amzer” evel an hini a implije Hermione en trede levrenn : gant se, ha daoust ma vije mab yaouank Harry, Albus Potter, e kreiz ar jeu, e c’heller adkejan ouzh lod eus an tudennoù orin, en o zouez re a varv diwezhatoc’h. N’an ket da spoilan muioc’h…

Kalz suspens zo e meur a lec’h, ha from ivez. Degaset eo d’ar sklêrijenn traoù kozh a oa chomet war galon an dud ivez.

Ar pezh em eus kavet skoüs, el levr-man, dreist pep tra, eo ar mailhoni a ziskouez J. K. Rowling war bsikologiezh he zudennoù. Tregernin a ra o zrivliadoù e kalon al lenner. Bez ez eus enno ur reizhded ral, a ro he friz d’an oberenn. Gouest eo bet, betek ar fin, da lakaat Harry, Ron, Hermione ha Draco da greskin en oad ha da zarevin.

Echu eo gant Harry Potter, emezi. Ne vo levr all ebet goude hennezh. Trist on, met breman m’em eus echuet anezhan, e komprenan ivez eo bet lavaret pep tra.

Trugarez J.K. Rowling, evit an hunvre brav-se en deus luskellet ac’hanon ken pell !

Spi em eus e vo tu da welet ar pezh-c’hoari e galleg un dezi bennak…


Dernière nuit à Twisted River, John Irving, Stadoù Unanet (2011)

Derniere-nuit-a-Twisted-River-de-John-Irving-Le-Seuil-.Kinniget e oa bet din an Irving-man evel unan dister : lennet em eus e holl re all (a-raok hennezh, 2 “nevez” zo bet abaoe) ha divizet em eus ober va sonj va-unan diwar-benn Dernière nuit à Twisted River. Mat em eus graet, d’am sonj : din-me en deus plijet.

Kregin a ra goustadik, gant un depegn don eus ur c’hamp koadourien er bloavezhioù 50. Goude un hanterkant pajenn bennak, taol-arnev ! kompren a reer pep tra, pep munud bet meneget hag a servijo betek fin al levr. Nann, n’eo ket ur romant diwar-benn ar goadourien -estreget se, d’an nebeutan-. Heulian a ra ar skrivagner teir remziad paotred en ur familh, ha kontan a ra drezo istor ar Stadoù Unanet, a weler ar mareadoù stokusan anezho ouzh an tele. A-us d’am fenn e tremen peurliesan ar prederioù politikel. Met ur wezh c’hoazh, n’int ket tem pennan al levr. Pehini eo eta ? Kompren a reer eo ar skrivan, a-benn ar fin. Adskoulman a ra e mod-se gant e romant milanavezet kent : Le monde selon Garp.

A-ratozh-kaer eo ar serr-lagad, peogwir e veneg pe e skoulm darempredoù etre tem ar romant-man ha temoù lod eus e romantoù all : L’oeuvre de Dieu, la part du Diable ; peotramant (en doare m’eo savet ar skrid dreist-holl) Je te retrouverai. Gellout a reer sonjal en e holl romantoù en ur lenn hennezh, ur seurt c’hoari eo diouzh e berzh.

Kredet em eus santout ur skrivagner en e vleud, arroutet war e vicher, hag a gemere plijadur oc’h hadan daveennoù e oueze e vijent anavezet gant lennerien feal. Daoust ha dilennabl e vije evit tud all ? Tamm ebet, ha ne santfent ket ez eus eus an dra-se zoken. Kregin gant ar romant-man a c’heller, evel gant n’eus forzh pehini all gantan. Kreizennet eo kalzig war bed ar geginerien, al letioù.

Ur gentel lennegezh digant ur mestr ha ne z’a ket war zisteraat dre ma kosha.

 


Comment parler des livres que l’on n’a pas lus, Pierre Bayard, Frañs (2007)

Comment-parler-des-livres-que-lon-na-pas-lus-_6149En dastumad “Paradoxe” eo bet embannet ar skrid-arnod-mañ, hag ur paradoks ez eo e gwirionez, a roe c’hoant din da zizoloiñ diabarzh hennezh abaoe pell.
Tachenn al lenn hag al levrioù zo krignennet gant ur bern rakvarnioù, ur bern tabou-ioù, ar pezh a sant Pierre Bayard eveldon. Pa soñjer mat, perak ne vije ket kaozeet diwar-benn levrioù n’int ket bet lennet ?

Lavarout a ra Pierre Bayard ez eus meur a zoare da anavezout ul levr ha d’e varn. Dre follennata anezhañ, dre glask titouroù, dre glevet tud all o kaozeal diwar e benn… Degas a ra da soñj n’eo ket posubl lenn pe tra, ha memes ul lenner touet ne c’hello krignat e-kerzh e vuhez nemet ur begad eus hollad al levrioù embannet, ha pa vevje kozh-meurbet.

Addegas a ra lufr Pierre Bayard ouzh ar pezh a sonj an nen diwar-benn ul levr, n’eus forzh pehini : ur chenchamant savboent a zigor ar spered hag a ro foenn da zaskiriat. Komz eus levrioù n’hon eus ket lennet, ne reomp nemet se, emezan. Peogwir e komzomp diwar-benn un envorenn eus al levr, bihan pe bihanoc’h, ha ne c’hellomp ket gouzout hag-en e sonjfemp c’hoazh ar memestra pa adlennfemp anezhan. Gant se, e lak al lenner d’en em sonjal war an derc’hel sonj dre vras.

Ha mont a ra pelloc’h c’hoazh : ma paouezomp da lenn, e roomp kement a aked, a garantez, da gement levr n’eo ket bet lennet . Evitan, an dud a vag ur garantez wirion ouzh al levrioù ne glaskont ket digempouezan an evezh a daolont da bep hini… (diaesoc’h din asantin war ar poent-se avat).

En tu all d’ar boelladenn-stil e veiz-diveiz al levr-man konseptoù n’or ket boaz da sellout pizh outo. Kavet em eus anezhan dedennus-tre, aes da lenn, farsus. Arabat kredin evit kement-se ez in da bleustrin war an danvez : va blog a chomo mod-kozh hag e kendalc’hin da bledin gant levrioù em eus lennet:)


La maladie de Sachs, Martin Winckler, Frañs (1998)

maladiedesachsDont a ra ar romant-man da heul La vacation : ar memes haroz, ar mezeg Bruno Sachs, a gont ar wezh-man ar pezh a ra ar peurrest eus ar sizhun ; pa ne vez ket o tiforc’han merc’hed en ospital.

Bez em eus bet ar santimant en doa kemeret harp Marc Zaffran war e skiant-prenet a vezeg, muioc’h zoken evit en La vacation. Silet en deus en e destenn testennoùigoù kozh, disonjet en un diretenn bennak a-raok gellout bezan adimplijet ; gerioù skrivet buan war gorn un daol pa veze re bonner samm ar vuhez hag ar vuhez-micher.

Skrivet eo an istor diwar savboentoù lies : re an holl dud, pratikoù ha tud ar gêriadenn m’eo staliet ar gabined, re tud familh Bruno Sachs ivez. N’eo ket aes kompren pelec’h en deus c’hoant ar skrivagner da gas e lennerien, a-wezhioù. Marteze e tepegn e mod-se ur mare ma ne oa ket c’hoazh gwall sur dioutan ha ma taole evezh ouzh ar pezh a sonje an dud diwar e benn.

Rein a ra ar romant d’en em sonjal war ar vicher a vezeg diwar ar maez, met war anien mabden ivez, en un doare ledanoc’h.

Plijet on bet gant al levr, daoust m’em bije kavet anezhan un disterig dindan La vacation. Krog eo ar skrivagner d’en em santout muioc’h en e vleud gant e bluenn. Fonnusoc’h eo an danvez, kollet en deus ar stil un tamm reutded marteze met n’eo ket ken splann ar framm, al linenn da heul. Degemeret em eus La maladie de Sachs muioc’h evel un doare testeni, ennan, sur a-walc’h, ar bras eus ar sonjoù a vo ribotaet diwezhatoc’h gant Martin Winckler (skrivet en deus ur berniad levrioù, ur 15 bennak marteze).

Ma laosk frank e gabestr war e voue e kreiz al levr, e lak aked, er fin, da gavout un diskoulm evit gement gudenn kinniget kent, ha pa seblante bezan dister.


Nicolas le Floch 5 : Le crime de l’hôtel Saint-Florentin, Jean-François Parot, Frañs (2004)

crime de l'hotel st florentinEr pempvet enklask-mañ gant Nicolas Le Floch e vez bountet-divountet an urzh a oa bet lakaet e plas kent : goude marv Loeiz XV er pedervet levrenn e cheñch plas pep hini el lez, ha ne vez ket gwarantiset ken plas an dud. Sartine a vez tennet eus penn ar polis evit mont da hini ar verdeadurezh, tra ma vez lakaet ar c’homisar Le Noir en e blas. Hennezh ne fell ket dezhañ reiñ pouez da Nicolas Le Floch, goulenn a ra gantañ chom pell eus an dachenn-labour zoken. Ne bad ket pell e zrougc’hras avat, pa vez lazhet tud e ti un noblañs a-bouez e vez galvet diouzhtu hag e adkav hag e renk hag istim ar c’homisar nevez -n’eo ket hep bezañ lavaret dezhañ e soñj e kreiz e fas e kerh un displegadenn leun a dan, evit hor brasañ plijadur.

El levr-mañ ez a war-raok tudenn Nicolas Le Floch e-keñver e vuhez prevez ivez. Sammañ a ra deskadurezh e grennard a vab, a gemer muioc’h-mui a blas en e spered. En em gavout a ra ivez gant Aimée d’Arranet, a ziviner n’eo ket echu he rol en heuliad (n’eus ket da fiziout war an telefilmoù war ar poent-se, n’eus netra da welet pe dost).

Kalz itrikoù a eil renk a zeu d’en em veskañ ouzh an afer pennañ, en ur sikour anezhi gwezh ha gwezh all. Ar pep dedennusañ eo kompren ar pezh a vez kuzhet a-dreñv ar fedoù anat : meur a live kompren a vez atav, hervez ar plas okupet gant an hini a sell ouzh an traoù er gevredigezh, el lez pe er servijoù kuzh. N’eo ket ral e vije implijet Nicolas evel ur jedaouer, gant Sartine peurgetket, daoust ma ne vije ket sañset ken teurel pled ouzh aferioù ar polis. An nebeutañ a c’heller lavaret eo n’en deus ket diskroget penn-da-benn.

Rekipeoù displeget dre ar munut zo ouzh roll ar meuzioù ivez, evel boaz, asambles gant deskrivadurioù resis eus lec’hioù ‘zo – ospital-toullbac’h Bicêtre eo an hini heverkañ el levr-mañ- ha degouezhennigoù istorel degaset a-zoare en itrik. Chom a ra gwallzedennus al levr betek ar fin, pinvidik, souezhus, ha n’eus nemet ur c’hoant ur wezh echuet anezhañ : digeriñ ar 6vet hini.


Inconnu à cette adresse, Kathrine-Kressmann Taylor, Stadoù-Unanet (1938)

inconnu à cette adresseDezhi da vezañ amerikanez he doa Kathrine-Kressmann Taylor gwrizioù alaman, ar pezh a zispleg perak he deus implijet tem an naziegezh en he danevell gentañ ha muiañ anavezet m’eo Inconnu à cette adresse.
Un eskemm lizhiri eo an danevell, etre daou vignon tost ha kenlabourerien en ur palier arz. Unan anezho, alaman, a zibab distreiñ d’e vro er bloavezhioù 30 tra m’emañ soñjoù Hitler oc’h ober o hent e spered ur bern alamaned a wel ennañ an danvez spi a vanke dezho abaoe fin reuzeudik ar brezel.
Pa ne weler e penn kentañ nemet daou vignon, e teuer buan da deurel pled ouzh o orin : unan anezho zo alaman, desachet gant an ideologiezh nevez zo oc’h ober he hent er vro ; an eil zo yuzev. Ha gellout a raio ar vignoniezh padout daoust d’an diforc’hioù-se ?
N’eo ket un destenn hir. Koulskoude en em vesk ennañ ur bern tonioù. Gwelet e vez an daou vignon o cheñch, a bajenn da bajenn. Aon em boa e vije un tammig re eeun, abalamour ma vez roet da studiañ d’ar skolajidi trede klas alies, met n’eo ket. Lemm ha skoüs eo, diazezet war ur soñj dispar. Ar pezh a gavan ar souezhusañ, eo e vije bet embannet a-raok ar brezel, a-benn ar fin, hag he dije miret an danevell he gwirionded : prouiñ a ra e oa aes an dazont da rakwelout.

Stumm an eskemm lizhiri zo dedennus, pa ziviner ar pezh n’eo ket skrivet.

Iskis em eus kavet ar fin, bet dleet din lenn meur a wezh evit kompren : echu eo eta ! met pa soñjan mat e klot a-zoare gant ar suspens a vez da lakaat e fin un danevell. Daoust ma vije hir honnezh, n’heller ket faziañ : n’eo ket ur romant.


Flavia de Luce 1 : Mord im Gurkenbeet, Alan Bradley, Bro-Ganada (2009)

mord-im-gurkenbeetThe sweetness at the bottom of the pie eo titl orin al levr-mañ, bet skrivet e saozneg da gentañ ha troet e meur a yezh goude, ar galleg en o zouez (Les étranges talents de Flavia de Luce). Levr kentañ Alan Bradley eo, en deus roet da embann pa oa 70 vloaz dija. Embannet e vo a-benn nebeut 9vet romant ar rummad.

Un enklask-polis eo Mord im Gurkenbeet, ar pezh a gomprener mat gant an titl en alamaneg met n’eo ket anat e saozneg nag e galleg : n’eo ket souezhus, kar en tu all d’an enklask ez eus ur bern traoù dedennus. N’eo ket 11 vloaz c’hoazh an harozez, Flavia. Ar pezh a blij dezhi dreist pep tra eo ar gimiezh : staliet he deus he lab e maner he zad, ma vev gant div c’hoar koshoc’h egeti. Marvet eo o mamm pa oa bihan Flavia ha n’he deus ket soñj anezhi.

Lavarout a ra Alan Bradley bezañ bet awenet gant Sherlock Holmes, en deus skrivet ul levr diwar e benn ivez. An embannerien a veneg Agatha Christie en o c’hinnig eus ar rummad, evit an endro emichañs : maner bourc’hiz gant ur geginerez hag ul liorzhour e bro-Saoz ar bloavezhioù 50 evit familh Flavia, kêriadenn a anavezer an holl dud a zo o vevañ enni evel e enklaskoù Miss Marple… Soñjet em eus kalz e levr Donna Tartt Le petit copain en ur lenn ar romant-mañ ivez. Heñveledigezhioù zo etre an div harozezed a-fed oad ha tro-spered lemm, met dreist-holl int o-daou romantoù ambiañs. Kement ha ken brav ma kavan dedennusoc’h an endro, an istorioù familh hag an darempredoù etre an dud eget an enklask hec’h-unan (evel gant Harry Potter !). Suspens a zo koulskoude, er fin dreist-holl. Itriket mat eo an istor eus ur penn d’egile, hep na vije laosket netra en deñvalijenn er fin.

Ur rummad dedennus-tre eo Flavia de Luce da zizoloiñ. Gouest eo da gilhañ koulz krennarded ha tud deuet tomm ouzh an enklaskoù-polis.


Heuliañ

Get every new post delivered to your Inbox.

Grit evel 336 heulier all !