Category Archives: Danevelloù

Yaouankizoù, Nicolas Fort (2017)

Seizh danevell, berr pe hiroc’h, a gaver en dastumad-mañ.

Interest a zo o lenn pep hini, met kavout a ra din e teu bravoc’h an testennoù hir gant ar skrivagner. A-wezhioù e chomer gant ar santimant ne z’a ket an traoù war-raok, ar pezh a glot mat gant an tem, ar yaouankiz, ur mare m’emaer o klask e hent. Gwir eo dreist-holl evit Pakañ Laorañs, un tammig ivez evit Deus pa gari, lakaomp. An danevell Mont da zañsal he doa desachet va evezh e Al Liamm dija, mat em boa kavet anezhi. An hini nemeti eo ma vez anv a draoù dreist-naturel.

Kavet em eus mat tre ‘Wall dost ar mor, o reiñ ur skeudenn a-feson, ambiañset mat, eus un dour-beuz e ti ur familh. Souezhet on bet gant he fin avat (n’eus hini ebet, e gwirionez). An danevell m’en em ziskouez an dibarañ pluenn Nicolas Fort eo moarvat an hini ziwezhañ, Gwendolin, enni tost da 80 pajenn. N’eo ket boutin ar grez dibabet, pa ne oa ket an anv a Vreizh d’an Arvorig c’hoazh. A-feson eo an istor, ha divoutin. Plijus eo atav soubañ en un endro istorel. Goulenn a ra muioc’h a aked digant ar skrivagner, ivez. Ul labour brav en deus kaset da benn.

Ul levr aes da lenn, diverrus, dichipot.

Laouen on o welet ur c’han nevez o sevel el lennegezh vrezhonek.

Advertisements

Rederien mor, Alice Luron, Antoine Le Fée, Blaise Guillotin, Myriam Guillevic (2017)

Peder danevell, kinniget gant pevar den yaouank, savet tro-dro da dem ar mor. Pep hini anezho a ginnig un endro, ur stil hag un ambiañs disheñvel-mik koulskoude.

Brodiñ a ra Alice Luron, e Distro maouez Kersaozon, tro-dro d’ur vojenn bobl en em strob garv gant ar vuhez gwir.

Kontañ a ra Antoine Le Fée terzhienn an emgann en Istor ur bleiz-mor kozh un danevell faltazi-harozek em eus kavet tost hec’h aergelc’h ouzh hini an heuliad Game af Thrones. Echuiñ a ra gant ur bimpoellenn klasel a-walc’h.

Desachet eo bet muioc’h va evezh gant an div zanevell ziwezhañ.

Ar Chase, gant Blaise Guillotin, zo un destenn skiant-faltazi ma weler ur vagad tud yaouank nevez engouestlet e-barzh an arme o vont da stourm ouzh morviled a zo un dañjer evit ar vro. Ar soñj a zo dreist, an istor kontet brav, gant kalzig a vunudoù hag ur preder ispisial ouzh temz-spered ar penndudenn em eus kavet plijus. Hag awenet e vije bet gant Orson Scott Card, pe un degouezh e vije ?

Gant Myriam Guillevic e cheñcher ton ur wezh c’hoazh. Kontrol d’ar pezh a laosk an titl da zivinout ez eo Morganezed un danevell realist, tostoc’h ouzh ar pezh a vez lennet e brezhoneg diouzh boaz. Renet mat eo, gant ur fin dic’hortoz. Titouret mat eo Myriam Guillevic, evel Blaise Guillotin, war ar bedoù a zeskrivont, n’eo ket chomet o labour diwar-c’horre. Ur gudenn teknikel a zo, marteze, gant an doare da sortial eus ar c’harr e Morganezed, a sell ouzh gwask an dour ? Met ar soñj diazez a zo mat hag an danevell a echu gant ur bann spi.

Emichañs e roio kalon an embannadur kentañ-mañ d’ar peder c’hreunenn skrivagner da vont pelloc’h gant ar skrivañ : atav e vo kavet tud kontant d’o lenn.

 


Teñzorioù, Ilan Kervoas-Le Nabat ha Sulian Le Bozec-Chiffoleau (2017)

Strollet eo bet el levrig-mañ daou skrid gant daou skrivagner disheñvel.

An hini kentañ eo gant ur plac’h eo bet skrivet : Ilan Kervoas-Le Nabat, a ginnig ur c’hest faltazi-harozek, Teñzor Firewall. Skrivet brav eo, gant lusk, ijinet mat ha poellek an itrik. Evel ma c’hoarvez alies, e santer eo bet peurlipet ar penn kentañ ha labouret nebeutoc’h war ar fin, a echu en un doare re drumm evit seurt jener lennegel. Met reiñ a ra c’hoant da heuliañ pizh ar skrivagnerez, gant ma kendalc’ho ganti.

An eil zo bet savet gant ur paotr : Sulian Le Bozec-Chiffoleau, a ginnig un dezrevell-c’hoari, Milio, un ofiser e karter. E bed ar vorlaeron e kas e lennerien. Skrivet brav eo ivez, gant kalzig a fent. Pevar hent disheñvel-mat a c’heller heuliañ da gas an istor da benn. Tennañ a ra muioc’h d’ur boelladenn-stil eget d’ul “levr oc’h an haroz anezhañ” marteze, dre ma n’eus nemet ar 4 choaz-se d’ober. Marteze eo bet krennet ar raktres-diazez evit un disoc’h muioc’h realist ? Plijus eo an istor da zizoloiñ, ha santout a reer er skrivagner yaouank danvez ur bluenn, a vo kinniget boued fonnusoc’h ganti en dazont, emichañs.


Jeux de famille, Miri Yù, Bro-Japan (2001)

Cheñch en-dro a felle din, dibabet em eus al levr-mañ gras d’e c’holo a gavan brav hag, ur wezh n’eo ket atav, dre ma ne oa ket re hir da lenn.

Renket eo gant ar romantoù, met e gwirionez n’eus nemet div zanevell hir ennañ, liammet dre o zem : an darempredoù familh. Pep hini eus an div zanevell zo kontet er gour kentañ, gant ur plac’h, met n’eo ket ar memes hini, nag ar memes familhoù a vez kaoz anezho.

An danevell gentañ, Jeux de famille, on bet skoet a-walc’h ganti peogwir e lak diaes al lenner. Ur seurt “lec’h-kloz” eo, ma chomer en un ti penn-da-benn. Ambiañsoù liesseurt a vez depegnet, dre implijout objedoù, traoù pemdez, didalvoud diouzh ar c’hentañ sell.

Klask a ra an tad desachañ he div verc’h da vevañ gantañ en ti kaer en deus lakaet sevel, ha kompren a reer n’en deus ket graet e gañv nag eus e familh nag eus e goublad, daoust ma vije aet e wreg digantañ 20 vloaz kent. Pa ne vije nemet eus al lodenn gentañ-mañ e vije a-walc’h da silañ un tamm diskoñfort bennak. Met kenderc’hel a ra en un doare dic’hortoz : pa ne fell ket d’an div verc’h anneziñ en ti, e ro bod an tad ennañ d’ur familh all. Ha setu an traoù distabilaet adarre : priziusoc’h e teu da vezañ an ti didalvoud-se ne felle da zen e zoñvaat. Poellek e vije lakaat an estrenien-se er-maez, met start eo d’unan ha n’en deus ket asantet mont da chom en ti. Ret eo en em ober ouzh an traoù evel m’emaint. Iskis eo an darempredoù etre an dud, an hoal a sant an dezrevellerez ouzh ar plac’hig, koll a reer e roud tamm-ha-tamm ha dont a ra ar bed da vezañ iskisoc’h-iskisañ. N’eus fin splann ebet, met splujet eo bet en un endro touforek ha diyac’h e-pad an danevell, a gavan deuet brav-tre gant ar skrivagnerez.

An eil danevell, Pousses de soja, n’on ket bet plijet kement ganti, daoust ma vije kalz hevelebiezh etre an div. Plediñ a ra honnezh gant ar c’houbladoù, kentoc’h eget gant an darempredoù tud-bugale. Ur plac’h a zo serc’h ur gwazh dimezet. Dont a ra ar wreg lezennel d’en em silañ etre an daou benndudenn, da gemer muioc’h-mui a blas, evel pa vije eus ar familh, just a-walc’h. N’eo ket gwall blijus da lenn peogwir e lak diaes an unan da vat, daoust ma tesachfe an evezh. N’eus ket anv a garantez, komzet e vez a hoal, un tamm bihan, hag a voazamantoù, muioc’h. Ne vez ket diskouezet ar wazed war o gloria mundi : unan n’eo ket gourel, an hini all zo nammet en e spered. Kemer a ra un disent an harozez, a-benn ar fin, met n’eo ket sur he dije divizet kalz tra. Ma n’eo ket hi a choaz he hent, piv a ra ? Leuskel a ra ur blaz c’hwerv war ar staon.

Kavet em eus war un neudenn bennak ali ul lennerez a lavar ne wel ket re vat da belec’h e c’hell kas seurt skridoù. Din-me eo anat a-walc’h : ma vez direnket al lenner gant ar pezh a lenn, e talv eo un taol kaer a-berzh ar skrivagner. Lakaat a ra d’en em soñjal, ha rediañ a ra da sellet ouzh traoù a zo war api en hor emouez. N’em eus ket ezhomm da gompren pep tra na da c’houzout da belec’h he doa c’hoant ar skrivagnerez da gas he lennerien : beajet ‘m eus. Neuze e kav din e talv ar boan e lenn.


War an treuzoù, Pierrette Kermoal (2011)

Un torkad danevelloù eo War an treuzoù. Ergerzhout a reont diabarzh an unan, dre e zigenvezded, e jestroù munut, e vam dirak ar vraventez… Ur wezh an amzer ez eus ur fin dic’hortoz a gredfer e teu un tammig a-enep da santimant ar skrivagnerez (nemet a-enep da hini al lennerien e vije ?). Rak a-benn ar fin ar pezh a gont en destennoù-se eo ar gwirionded denel a zo enno, hag a c’hell pep hini en em anavezout ennañ. Gant se, an danevelloù o deus plijet ar muiañ din el levr a gont bommoù buhez, emichañs : Nozvezh hellazat, An toennoù zink… Ur wezh an amzer e vez ur paotr e kreiz ar jeu, met peurliesañ e vez merc’hed, ar pezh a ra eus an danevelloù-mañ skridoù gwregel en o c’hizidigezh evel en o zemoù. Ha n’eo ket gant ur ster disteraat e implijan ar ger-mañ, n’int ket a-ziwar-c’horre e mod ebet.

Ul levr mat evit dizoloiñ ur skrivagnerez ha n’eo ket brudet a-walc’h, n’eo ket en abeg ma ne vije ket prizius he skridoù, abalamour da spered chapel metoù al lennegezh vrezhonek ne lavaran ket.


Traoù kouer, Herve Bihan (2010)

Un torkad danevelloù eus ar re glaselañ eo hennezh, dezhañ tech torkadoù danevelloù prantad klasel ar brezhoneg : ur yezh mestroniet abil, un drugar he lenn, ha danvezioù digempouez, pa vez lakaet muioc’h a aked da skrivañ brav eget da skrivañ dedennus.

Ur gudenn em eus gant ar seurt fent implijet e Sibarit an Neñvoù pe e Tempus maximo momento erat : digomprenus eo din. E danevelloù all eo aes da gompren met ne lak ket da c’hoarzhin kennebeut (Meusieu Fulup…) N’on ket bet gwall dizhet gant an danevelloù dezho un awen sokial ivez : Goulenn an aluzon, Deroù-mat Janin… M’en dare hag-eñ n’eo ket pa vez gwad ha feulster e vez Herve Bihan ar muiañ en e vleud, a-benn ar fin. Va danevell muian-karet en dastumad-mañ eo Kuzh-heol e Santez Anna ar Palud. Iskis eo, pa soñjan, peogwir em eus lennet ar bras eus an danevelloù-mañ div wezh : pa oant bet embannet en Al Liamm da gentañ, ha gant red an torkad ar wezh-mañ. Ha soñj mat em eus pegen displijet e oan bet gant an danevell-mañ, dres, a gaven garv-kenañ. Deuet brav eo gant ar skrivagner koulskoude, ha mesket mat eo enni ar vestroni eus ar yezh, hag he deus ur ster en danevell-mañ muioc’h eget e reoù all ; ar suspens -ma c’heller lavaret, dindan ken berr istor- hag ar c’hest a ster d’ar vuhez, hag a zo an diouer anezhañ tu gwan an danevelloù-mañ dre vras, a-hend-all… a gav din.

Uhel eo live al levr-mañ, koulskoude e kav din eo da zegemer kentoc’h evel al levr lennegel kentañ ma z’eo a-berzh ar skrivagner : un deroù, a zo en egin ennañ ar pezh a c’hellfe, a zlefe dont war-lerc’h. Siwazh, ne vez ket serret kalz a bajennadoù war e lerc’h ken er mareoù-mañ. Gortoz pell, gortoz gwell ?

Bet en deus bet al levr-mañ ar priz Langleiz e 2010.


Ar Morgezeg, William Hope Hodgson, Rouantelezh Unanet (1913)

Tennet eus an torkad Men of the Deep Waters, an danevell hir-mañ zo bet embannet he zroidigezh vrezhonek en ul levrenn he-unan e 2012. En he stumm, lodennet a-bennadoù daoust ma vije a-boan 60 pajennad oc’h ober anezhi, he deus lakaet ac’hanon da soñjal en Ar follez Yaouank gant Meavenn. War grafoù all ez eus heñvelidigezhioù etrezo ivez, daoust ma vije pell o zemoù : ar seurt douster a evod diouto daoust d’o zemoù enkrezus, hag o efedusted da dizhout o fal, asambles gant kalon al lennerien.

Un danevell voliac’h eo Ar Morgezeg. Loc’hañ a ra eus liammoù karantez kreñv etre ur bugel yaouank hag e dad-kozh. Ne vez kinniget den ebet all eus ar familh, nemet kenlabourerien an tad-kozh war ar gobar. Adalek linennoù kentañ an danevell e klever notennoù an enkrez, er ganaouenn a vez mouskanet meur a wezh gant ar paotrig kement ha gant an den-kozh, evel e romant Steinbeck La perle. Koulskoude n’eus koumoulenn ebet en oabl betek an hanter eus an istor. En un taol e cheñch pep tra : aheurtet e chom ar bugel, a vo kastizet gant e dad-kozh. Ha dont a ra ar vevenn etre ar bed gwirion ha marvailhoù an tad-kozh da deuziñ.

N’em eus ket c’hoant da vezañ sklaeroc’h evit nompaz kontañ an istor d’an danvez lennerien. Fromus eo, seul vui ma vez espernet ar gerioù a re enni, ar pezh en deus harzhet outi da goshaat en he skritur ivez. Ar velkoni a chom war he lerc’h he deus lakaet ac’hanon da soñjal kalzig e kontadennoù Andersen. Met ur c’hwezh dezhi he-unan he deus, dre an tem anezhi peurgetket. Ar bugel zo estreget ur pimpatrom, hag an tad-kozh, daoust ma ne vije nemet brokusted ha karantez oc’h ober anezhañ, ne vo ket paeet en distro. Meur a zoare a zo da lenn an oberenn, ar pezh a ro dezhi he finvidigezh. N’eo ket gwall anavezet ar skrivagner, dellezek e vije da vezañ avat, m’emañ e holl oberennoù a-live gant honnezh. Ma vez troet reoù all e lennin anezho hep termal.


Ar vicher, Mikael Madeg (2014)

Alies, pa lennan levrioù ‘zo gant Mikael Madeg, e sav c’hoant ennon da gemer ur c’hreion ha da varrenniñ kement tra a santan evel a « re » evit heuliañ an istor. Re alies e vez distrempet anezhi gant distroelloù hir, ha debron a sav em bizied d’he lakaat da dizhout he stumm retañ. Ar boelladenn-mañ ne ran nemet dre spered, evit diverrañ un amzer a gavan re hir gant ul lennadenn ha ne leugn ket penn-da-benn va soñjoù.

Un afer a zibaboù eo al lennegezh evidon. Lennegezh ‘zo en danevelloù-mañ, n’eus mar ebet. Met an dibaboù, pa vez anezho, a vez graet re alies gant an heskennerezh, hag an oberenn arzel gortozet ne vez nemet dispis.

War un dro ez eus pinvidigezh er mor a c’herioù hag a frazennoù-se. Ne zisoñjan ket ar pezh a zlean da skridoù Mikael Madeg abaoe ar romant kentañ em boa lennet gantañ, Tra ma vo mor, e 1997. Ha daoust d’ar sioù a gomzan diwar o fenn, e kendalc’han da gaout plijadur o lenn e labour. Gouzout a ran resis pegoulz em bez c’hoant da lenn se, ha pegoulz n’em bez ket. Leuskel a ran va daoulagad d’ober o labour ha va empenn da gantren, da heul rambreadennoù brokus ar skrivagner. Se zo evel selaou ur vignonez re hir he zeod ha respont « ya » ur wezh an amzer. Kompagnunezh ‘vez, ha n’eus ket d’en em reiñ betek re d’an eskemm, pa vezer un tamm digas ouzh ar sujed…

Un nebeut danevelloù a glot eus ar gwellañ gant titl an dastumad : Devez ar sina, Pa ra noilh… (o lavaret he seizh gwirionez d’ar gelaouenn Al Liamm, war un ton em eus kavet farsus), Ar foerell gant e bluenn... A-us d’ar re all e lakafen An droiad e Banneg, on bet plijet enni gant ar cheñchamant savboent hag ar fin dic’hortoz. Ur velkoni dous a evod diouti. Deuet eo brav Domani an dour hag ar vein gant ar skrivagner ivez ; skridoù personeloc’h eta, en deus gouezet enno chom gant e roudenn ha kinnig traoù muioc’h « echu ».

Ur meskaj a draoù plijus ha displijus avat. N’eus nemet ur wezh staliet e-barzh lusk ispisial ar skrivagner, goustad ha diwirion, e c’heller tañva talvoudegezh e skridoù, a red enno ur fent hollvezant. N’o c’havan ket fall.


Evit an eil gwech, Per Denez (1943-1966)

El levr-mañ, embannet e 1982, eo bet strollet danevelloù a oa bet tu da lenn e kazetennoù liesseurt. Daoust hag alese e teu an titl ?

8 danevell a zo ennañ. Ar re wellañ ha niverusañ, 5 anezho, zo istorioù polis. Diskouez a ra kalz ijin Per Denez, hag ur soursi eus ar munudoù a ra eus lod eus ar skridoù-se testenioù eus un amzer bet. Pled a daol atav ouzh psikologiezh e dudennoù, ouzh an aergelc’h, an endro. An ober n’eo ket ar pep pouezusañ, daoust ma vroudfe al lennadenn eus ar c’hentañ.

An teir danevell all n’eo ket unvan o zemoù : Rozenn diwezhañ an hañv a gont ur garantez he dije gellet genel ; Dlead pemdeziek a gendrueza war stad ur plac’h yaouank souten a familh ha ne c’hell ket mont da ebatal gant tud eus he oad ; Marv ar soudard a lak ar biz war ur gudenn amjestr : mervel evit ar vro… nemet un touell e vije ? An hini dedennusañ da chaokat soñjoù, marteze.

Santout a reer en danevelloù-mañ levezon Roparz Hemon, a gav din, ha personelezh ar skrivagner e-unan. E zoug d’ar muntroù, e gizidigezh ouzh ar bed tro-dro dezhañ en deus sellet pizh outañ evit e zeskrivañ… N’int ket pennoberennoù, marteze, met mestroniet eo o skritur ha plijadur ‘zo ouzh o lenn, daoust ma vije c’hwezh ar c’hozh ganto un disterig : lod eo eus o hoal.


Mojenn ar vuhez hag ar marv, Goulc’han Kervella (2016)

Kredet em boa e vije dreist-holl mojennoù kozh aztommet el levr-mañ ha n’em boa ket gwall c’hoant d’e lenn.

Ur souezhadenn em eus bet eta. Mat em eus kavet addizoloiñ an teir mojenn bet dastumet gant Anatol ar Braz hag azasaet en ur brezhoneg komprenabloc’h evit skolajidi hag ur pedervet hini diwar-benn seblantoù. Dibabet int bet a-zoare, disheñvel an eil re eus ar re all ha mat da lakaat ar gaoz war ur bern traoù sevenadurel hag ar vuhez pemdez gwezhall. Ar peder danevell all n’int ket holl danevelloù diwar-benn genel, ar pezh a zo boutin etrezo eo ez int istorioù Nedeleg, gant pe hep ganedigezh. Hag an eil tra boutin, eo e pledont holl gant buhez tud munut, tud disoñjet gant ar gevredigezh, dilezet ha reuzeudik. Daoust ma vije disheñvel-mat o endro ez eus kalz kerentiezh etrezo eta.

Mat em eus kavet al levr, dudius, disheñvel ha fromus alies en eil lodenn.