Category Archives: Danevelloù

Dremm an Ankou, Fañch Elies Abeozen (1928)

Embannadur al levr brezhonek : 2014.

Kinniget eo al levr-mañ evel un dastumad danevelloù, ar pezh ez eo. Estreget se eo, ivez. Start eo lakaat ar vevenn etre an eñvorennoù hag ar faltazi en oberenn-mañ. Ur benndudenn nemeti a zo : Erwan, ha lavaret e vez deomp ez eus tu da wiriañ ar bras eus an darvoudoù kontet ha da lakaat anvioù gwir war al lesanvioù kinniget gant ar skrivagner. Gant se, daoust ha ne vije ket eñvorennoù, traken ? pe, zoken, ur romant, ennañ 18 pennad ?

D’am soñj eo eñvorennoù ez int, gwisket ganto habid al lennegezh. Gras d’an dibab-mañ en deus gellet Abeozen didouezhiañ ar re dalvoudusañ, lakaat er gouloù traoù ‘zo, kuzhat reoù all, chom hep malañ kant gwezh ar memes greun. Treuzneuziet eo an darvoudoù bevet ha kinniget un doare arzel anezho.

Gant se eo aes al levr da lenn, skoüs hep bezañ re hir na re bonner : e-touez an testenioù e brezhoneg war ar brezel-bed kentañ, e lakafen anezhañ war ur bazenn uheloc’h eget ar re all, daoust ma kavfen dedennus an holl anezho.

Kejañ ouzh Abeozen paotr yaouank, hegredik, diasur, dizoloiñ ur poltred anezhañ pell eus an hini ar skrivagner brezhonek kozh a oa en va fenn a zo bet un doare avañtur ivez.

Advertisements

Contes pour petites filles libertines, Nadine Monfils, Bro-Veljik (2011)

Merc’hedigoù, likaouer : daou c’her enep. Hag ur jener dic’hortoz evit lennegezh erotel, hini ar c’hontadennoù, pas ken pell-se eus ar sujed pa soñjer mat met en un doare kuzh er c’hontadennoù-pobl, tra m’eo hollvezant en testennoù-mañ.

Plijet on bet kalz gant lod anezho, leun a ijin hag o tistilhañ un aergelc’h ispisial-kenañ, en o zouez Le thé à l’orange, Le noyau de pêche, Une petite fille bien sage, Le ruban de velours rose, La petite fille qui ne disait jamais rien, Lettre à ne pas mettre entre toutes les pattes… Ur rummad all em eus kavet dedennus, ar c’hontadennoù a luc’h war-zu ar spont : Le monsieur qui attendait, Une petite fille bien sage, La clef, Le cimetière des poupées, Les yeux verts… E istorioù ‘zo e c’hoari ar skrivagnerez gant ampartiz, hag alies gant kalzig a fent : Le fil d’Ariane, La nouvelle… Gwezhioù all e kave nre ziskouezus, pe re chuchu, an istorioù.

Peurliesañ e vezen skoet gant an ijin a zispak ar skrivagnerez, oc’h implijout traoù tennet eus bed ar vugaleaj (poull-traezh, loened, c’hwezigelloù, margodennoù, poupinelloù, mekanikoù…). Ur gontadenn nemeti, war ouzhpenn 15, a adimplij tem unan hengounel, Luduennig : Cendrillon 2011. Echuiñ a ra gant fent du. Soñjal a ra din e tenn o awen an istorioù-mañ diwar hunvreoù, muioc’h eget diwar eriunelloù.

Re souezhet on bet, emichañs, gant al lennegezh dic’hortoz-se evit bezañ entanet. N’em eus ket kavet fall an torkad en holl koulskoude. Lakaat a ra diaes a-wezhioù, gant e vibiliaj binimus. Evit ur wezh e vez kouplet lennegezh hag erotelezh. Reiñ a ra tro da addizoloiñ arz ar c’hontadennoù en ur elumiñ en-dro ar guriusted a oa hon hini pa oamp bihan. Perak pas ?

Da chom hep profañ d’ar vugale avat, anat.


Bravigoù Tiffany ha teir danevell all, Truman Capote, Stadoù Unanet (1958)

Hennezh eo, eta, ar paotrig a c’hoarie gant Harper Lee pa oa bihan, hag a weler un tammig e-barzh To kill a mocking bird !

Strobet a-walc’h eo buhez ha faltazi e oberennoù an daou skrivagner-mañ : dre m’ez eus elfennoù bevet en o levrioù e c’hwezh ur vuhez dispar enno.

4 danevell amerikan eus ar c’hentañ troc’h zo el levr-mañ, da bep hini anezho un aergelc’h ispisial. Bravigoù Tiffany a dremen e New-York, An ti-bleunioù e Port-au-Prince, Gitar e ziamantoù en un toull-bac’h war ar maez hag Eñvorennoù Nedeleg en Alabama, lec’h m’en doa bevet Truman Capote en e yaouankiz. Kavet em eus dispar anezho dre m’en deus ar stek ar skrivagner da zepegn ambiañsoù ha, dreist-holl, da sevel poltredoù tud gwirheñveloc’h eget ar wirionez dindan un nebeut linennoù. Ar pezh a reont, a lavaront pe a davont eo o zrolinenn, ha soutil e oar bezañ.

Met estreget se a zo, ur c’hreunenn follentez bennak, ur bersonelezh. Tapet eo boazioù ha jestroù dic’hortoz an tudennoù war ar prim, gant un awen dreist da gontañ istorioù, da bakañ al lenner e roued an ijin.

Ur skrivagner d’ober anaoudegezh gantañ, hep mar.


Yaouankizoù, Nicolas Fort (2017)

Seizh danevell, berr pe hiroc’h, a gaver en dastumad-mañ.

Interest a zo o lenn pep hini, met kavout a ra din e teu bravoc’h an testennoù hir gant ar skrivagner. A-wezhioù e chomer gant ar santimant ne z’a ket an traoù war-raok, ar pezh a glot mat gant an tem, ar yaouankiz, ur mare m’emaer o klask e hent. Gwir eo dreist-holl evit Pakañ Laorañs, un tammig ivez evit Deus pa gari, lakaomp. An danevell Mont da zañsal he doa desachet va evezh e Al Liamm dija, mat em boa kavet anezhi. An hini nemeti eo ma vez anv a draoù dreist-naturel.

Kavet em eus mat tre ‘Wall dost ar mor, o reiñ ur skeudenn a-feson, ambiañset mat, eus un dour-beuz e ti ur familh. Souezhet on bet gant he fin avat (n’eus hini ebet, e gwirionez). An danevell m’en em ziskouez an dibarañ pluenn Nicolas Fort eo moarvat an hini ziwezhañ, Gwendolin, enni tost da 80 pajenn. N’eo ket boutin ar grez dibabet, pa ne oa ket an anv a Vreizh d’an Arvorig c’hoazh. A-feson eo an istor, ha divoutin. Plijus eo atav soubañ en un endro istorel. Goulenn a ra muioc’h a aked digant ar skrivagner, ivez. Ul labour brav en deus kaset da benn.

Ul levr aes da lenn, diverrus, dichipot.

Laouen on o welet ur c’han nevez o sevel el lennegezh vrezhonek.


Rederien mor, Alice Luron, Antoine Le Fée, Blaise Guillotin, Myriam Guillevic (2017)

Peder danevell, kinniget gant pevar den yaouank, savet tro-dro da dem ar mor. Pep hini anezho a ginnig un endro, ur stil hag un ambiañs disheñvel-mik koulskoude.

Brodiñ a ra Alice Luron, e Distro maouez Kersaozon, tro-dro d’ur vojenn bobl en em strob garv gant ar vuhez gwir.

Kontañ a ra Antoine Le Fée terzhienn an emgann en Istor ur bleiz-mor kozh un danevell faltazi-harozek em eus kavet tost hec’h aergelc’h ouzh hini an heuliad Game af Thrones. Echuiñ a ra gant ur bimpoellenn klasel a-walc’h.

Desachet eo bet muioc’h va evezh gant an div zanevell ziwezhañ.

Ar Chase, gant Blaise Guillotin, zo un destenn skiant-faltazi ma weler ur vagad tud yaouank nevez engouestlet e-barzh an arme o vont da stourm ouzh morviled a zo un dañjer evit ar vro. Ar soñj a zo dreist, an istor kontet brav, gant kalzig a vunudoù hag ur preder ispisial ouzh temz-spered ar penndudenn em eus kavet plijus. Hag awenet e vije bet gant Orson Scott Card, pe un degouezh e vije ?

Gant Myriam Guillevic e cheñcher ton ur wezh c’hoazh. Kontrol d’ar pezh a laosk an titl da zivinout ez eo Morganezed un danevell realist, tostoc’h ouzh ar pezh a vez lennet e brezhoneg diouzh boaz. Renet mat eo, gant ur fin dic’hortoz. Titouret mat eo Myriam Guillevic, evel Blaise Guillotin, war ar bedoù a zeskrivont, n’eo ket chomet o labour diwar-c’horre. Ur gudenn teknikel a zo, marteze, gant an doare da sortial eus ar c’harr e Morganezed, a sell ouzh gwask an dour ? Met ar soñj diazez a zo mat hag an danevell a echu gant ur bann spi.

Emichañs e roio kalon an embannadur kentañ-mañ d’ar peder c’hreunenn skrivagner da vont pelloc’h gant ar skrivañ : atav e vo kavet tud kontant d’o lenn.

 


Teñzorioù, Ilan Kervoas-Le Nabat ha Sulian Le Bozec-Chiffoleau (2017)

Strollet eo bet el levrig-mañ daou skrid gant daou skrivagner disheñvel.

An hini kentañ eo gant ur plac’h eo bet skrivet : Ilan Kervoas-Le Nabat, a ginnig ur c’hest faltazi-harozek, Teñzor Firewall. Skrivet brav eo, gant lusk, ijinet mat ha poellek an itrik. Evel ma c’hoarvez alies, e santer eo bet peurlipet ar penn kentañ ha labouret nebeutoc’h war ar fin, a echu en un doare re drumm evit seurt jener lennegel. Met reiñ a ra c’hoant da heuliañ pizh ar skrivagnerez, gant ma kendalc’ho ganti.

An eil zo bet savet gant ur paotr : Sulian Le Bozec-Chiffoleau, a ginnig un dezrevell-c’hoari, Milio, un ofiser e karter. E bed ar vorlaeron e kas e lennerien. Skrivet brav eo ivez, gant kalzig a fent. Pevar hent disheñvel-mat a c’heller heuliañ da gas an istor da benn. Tennañ a ra muioc’h d’ur boelladenn-stil eget d’ul “levr oc’h an haroz anezhañ” marteze, dre ma n’eus nemet ar 4 choaz-se d’ober. Marteze eo bet krennet ar raktres-diazez evit un disoc’h muioc’h realist ? Plijus eo an istor da zizoloiñ, ha santout a reer er skrivagner yaouank danvez ur bluenn, a vo kinniget boued fonnusoc’h ganti en dazont, emichañs.


Jeux de famille, Miri Yù, Bro-Japan (2001)

Cheñch en-dro a felle din, dibabet em eus al levr-mañ gras d’e c’holo a gavan brav hag, ur wezh n’eo ket atav, dre ma ne oa ket re hir da lenn.

Renket eo gant ar romantoù, met e gwirionez n’eus nemet div zanevell hir ennañ, liammet dre o zem : an darempredoù familh. Pep hini eus an div zanevell zo kontet er gour kentañ, gant ur plac’h, met n’eo ket ar memes hini, nag ar memes familhoù a vez kaoz anezho.

An danevell gentañ, Jeux de famille, on bet skoet a-walc’h ganti peogwir e lak diaes al lenner. Ur seurt “lec’h-kloz” eo, ma chomer en un ti penn-da-benn. Ambiañsoù liesseurt a vez depegnet, dre implijout objedoù, traoù pemdez, didalvoud diouzh ar c’hentañ sell.

Klask a ra an tad desachañ he div verc’h da vevañ gantañ en ti kaer en deus lakaet sevel, ha kompren a reer n’en deus ket graet e gañv nag eus e familh nag eus e goublad, daoust ma vije aet e wreg digantañ 20 vloaz kent. Pa ne vije nemet eus al lodenn gentañ-mañ e vije a-walc’h da silañ un tamm diskoñfort bennak. Met kenderc’hel a ra en un doare dic’hortoz : pa ne fell ket d’an div verc’h anneziñ en ti, e ro bod an tad ennañ d’ur familh all. Ha setu an traoù distabilaet adarre : priziusoc’h e teu da vezañ an ti didalvoud-se ne felle da zen e zoñvaat. Poellek e vije lakaat an estrenien-se er-maez, met start eo d’unan ha n’en deus ket asantet mont da chom en ti. Ret eo en em ober ouzh an traoù evel m’emaint. Iskis eo an darempredoù etre an dud, an hoal a sant an dezrevellerez ouzh ar plac’hig, koll a reer e roud tamm-ha-tamm ha dont a ra ar bed da vezañ iskisoc’h-iskisañ. N’eus fin splann ebet, met splujet eo bet en un endro touforek ha diyac’h e-pad an danevell, a gavan deuet brav-tre gant ar skrivagnerez.

An eil danevell, Pousses de soja, n’on ket bet plijet kement ganti, daoust ma vije kalz hevelebiezh etre an div. Plediñ a ra honnezh gant ar c’houbladoù, kentoc’h eget gant an darempredoù tud-bugale. Ur plac’h a zo serc’h ur gwazh dimezet. Dont a ra ar wreg lezennel d’en em silañ etre an daou benndudenn, da gemer muioc’h-mui a blas, evel pa vije eus ar familh, just a-walc’h. N’eo ket gwall blijus da lenn peogwir e lak diaes an unan da vat, daoust ma tesachfe an evezh. N’eus ket anv a garantez, komzet e vez a hoal, un tamm bihan, hag a voazamantoù, muioc’h. Ne vez ket diskouezet ar wazed war o gloria mundi : unan n’eo ket gourel, an hini all zo nammet en e spered. Kemer a ra un disent an harozez, a-benn ar fin, met n’eo ket sur he dije divizet kalz tra. Ma n’eo ket hi a choaz he hent, piv a ra ? Leuskel a ra ur blaz c’hwerv war ar staon.

Kavet em eus war un neudenn bennak ali ul lennerez a lavar ne wel ket re vat da belec’h e c’hell kas seurt skridoù. Din-me eo anat a-walc’h : ma vez direnket al lenner gant ar pezh a lenn, e talv eo un taol kaer a-berzh ar skrivagner. Lakaat a ra d’en em soñjal, ha rediañ a ra da sellet ouzh traoù a zo war api en hor emouez. N’em eus ket ezhomm da gompren pep tra na da c’houzout da belec’h he doa c’hoant ar skrivagnerez da gas he lennerien : beajet ‘m eus. Neuze e kav din e talv ar boan e lenn.


War an treuzoù, Pierrette Kermoal (2011)

Un torkad danevelloù eo War an treuzoù. Ergerzhout a reont diabarzh an unan, dre e zigenvezded, e jestroù munut, e vam dirak ar vraventez… Ur wezh an amzer ez eus ur fin dic’hortoz a gredfer e teu un tammig a-enep da santimant ar skrivagnerez (nemet a-enep da hini al lennerien e vije ?). Rak a-benn ar fin ar pezh a gont en destennoù-se eo ar gwirionded denel a zo enno, hag a c’hell pep hini en em anavezout ennañ. Gant se, an danevelloù o deus plijet ar muiañ din el levr a gont bommoù buhez, emichañs : Nozvezh hellazat, An toennoù zink… Ur wezh an amzer e vez ur paotr e kreiz ar jeu, met peurliesañ e vez merc’hed, ar pezh a ra eus an danevelloù-mañ skridoù gwregel en o c’hizidigezh evel en o zemoù. Ha n’eo ket gant ur ster disteraat e implijan ar ger-mañ, n’int ket a-ziwar-c’horre e mod ebet.

Ul levr mat evit dizoloiñ ur skrivagnerez ha n’eo ket brudet a-walc’h, n’eo ket en abeg ma ne vije ket prizius he skridoù, abalamour da spered chapel metoù al lennegezh vrezhonek ne lavaran ket.


Traoù kouer, Herve Bihan (2010)

Un torkad danevelloù eus ar re glaselañ eo hennezh, dezhañ tech torkadoù danevelloù prantad klasel ar brezhoneg : ur yezh mestroniet abil, un drugar he lenn, ha danvezioù digempouez, pa vez lakaet muioc’h a aked da skrivañ brav eget da skrivañ dedennus.

Ur gudenn em eus gant ar seurt fent implijet e Sibarit an Neñvoù pe e Tempus maximo momento erat : digomprenus eo din. E danevelloù all eo aes da gompren met ne lak ket da c’hoarzhin kennebeut (Meusieu Fulup…) N’on ket bet gwall dizhet gant an danevelloù dezho un awen sokial ivez : Goulenn an aluzon, Deroù-mat Janin… M’en dare hag-eñ n’eo ket pa vez gwad ha feulster e vez Herve Bihan ar muiañ en e vleud, a-benn ar fin. Va danevell muian-karet en dastumad-mañ eo Kuzh-heol e Santez Anna ar Palud. Iskis eo, pa soñjan, peogwir em eus lennet ar bras eus an danevelloù-mañ div wezh : pa oant bet embannet en Al Liamm da gentañ, ha gant red an torkad ar wezh-mañ. Ha soñj mat em eus pegen displijet e oan bet gant an danevell-mañ, dres, a gaven garv-kenañ. Deuet brav eo gant ar skrivagner koulskoude, ha mesket mat eo enni ar vestroni eus ar yezh, hag he deus ur ster en danevell-mañ muioc’h eget e reoù all ; ar suspens -ma c’heller lavaret, dindan ken berr istor- hag ar c’hest a ster d’ar vuhez, hag a zo an diouer anezhañ tu gwan an danevelloù-mañ dre vras, a-hend-all… a gav din.

Uhel eo live al levr-mañ, koulskoude e kav din eo da zegemer kentoc’h evel al levr lennegel kentañ ma z’eo a-berzh ar skrivagner : un deroù, a zo en egin ennañ ar pezh a c’hellfe, a zlefe dont war-lerc’h. Siwazh, ne vez ket serret kalz a bajennadoù war e lerc’h ken er mareoù-mañ. Gortoz pell, gortoz gwell ?

Bet en deus bet al levr-mañ ar priz Langleiz e 2010.


Ar Morgezeg, William Hope Hodgson, Rouantelezh Unanet (1913)

Tennet eus an torkad Men of the Deep Waters, an danevell hir-mañ zo bet embannet he zroidigezh vrezhonek en ul levrenn he-unan e 2012. En he stumm, lodennet a-bennadoù daoust ma vije a-boan 60 pajennad oc’h ober anezhi, he deus lakaet ac’hanon da soñjal en Ar follez Yaouank gant Meavenn. War grafoù all ez eus heñvelidigezhioù etrezo ivez, daoust ma vije pell o zemoù : ar seurt douster a evod diouto daoust d’o zemoù enkrezus, hag o efedusted da dizhout o fal, asambles gant kalon al lennerien.

Un danevell voliac’h eo Ar Morgezeg. Loc’hañ a ra eus liammoù karantez kreñv etre ur bugel yaouank hag e dad-kozh. Ne vez kinniget den ebet all eus ar familh, nemet kenlabourerien an tad-kozh war ar gobar. Adalek linennoù kentañ an danevell e klever notennoù an enkrez, er ganaouenn a vez mouskanet meur a wezh gant ar paotrig kement ha gant an den-kozh, evel e romant Steinbeck La perle. Koulskoude n’eus koumoulenn ebet en oabl betek an hanter eus an istor. En un taol e cheñch pep tra : aheurtet e chom ar bugel, a vo kastizet gant e dad-kozh. Ha dont a ra ar vevenn etre ar bed gwirion ha marvailhoù an tad-kozh da deuziñ.

N’em eus ket c’hoant da vezañ sklaeroc’h evit nompaz kontañ an istor d’an danvez lennerien. Fromus eo, seul vui ma vez espernet ar gerioù a re enni, ar pezh en deus harzhet outi da goshaat en he skritur ivez. Ar velkoni a chom war he lerc’h he deus lakaet ac’hanon da soñjal kalzig e kontadennoù Andersen. Met ur c’hwezh dezhi he-unan he deus, dre an tem anezhi peurgetket. Ar bugel zo estreget ur pimpatrom, hag an tad-kozh, daoust ma ne vije nemet brokusted ha karantez oc’h ober anezhañ, ne vo ket paeet en distro. Meur a zoare a zo da lenn an oberenn, ar pezh a ro dezhi he finvidigezh. N’eo ket gwall anavezet ar skrivagner, dellezek e vije da vezañ avat, m’emañ e holl oberennoù a-live gant honnezh. Ma vez troet reoù all e lennin anezho hep termal.