Tag Archives: kervella

Divroañ, Goulc’han Kervella (2009)

Ar chañs em boa bet da welet ar pezh-c’hoari-mañ gant va daoulagad. Un eñvorenn fromus.

Savet eo diwar taolennoù gwriet kichen-ha-kichen : n’eus haroz ebet, nemet skouerioù tud a c’hellfe bezañ n’eus forzh piv en hevelep degouezhioù. Taolet e vez gouloù war 5 maread istorel m’eo bet kuitaet Breizh gant bretoned n’o doa mui peadra da vevañ. Aet int da labourat e mengleuzioù Trelaze e kreiz an XIXvet kantved, loc’het o deus war-zu ar C’hanada e penn an XXvet, diskennet int da gavout douaroù gwelloc’h en Dordogne tro 1920, aet int da Amerika e fin an XXvet kantved ha pelloc’h, hag ivez da Bariz, niverus. Diskouezet e vez an enkadenn, an dibab graet gant lod da vont da heul o hunvreoù pa n’o deus netra ken da dennañ diouzh o bro, hag an disouezhadenn, alies. Kousto pe gousto e ra pep hini e doull, hag e teu da vezañ diaes kuitaat ar vro-degemer evel m’eo bet diaes kuitaat e vro c’henidik, ur mare zo bet.

E-tal d’an arvestoù-se e vez kinniget ivez arvestoù ma tepegner estrañjourien oc’h erruout e Breizh, hag an degemer a vez graet dezho. Dibabet en deus Ar Vro Bagan chom pozitivel ha digor, diskouez eo Breizh ur vro degemerus (nemetken).

Ar gentel da dennañ eus an holl blanedennoù-se eo n’eo ket un ebat kuitaat ar vro emaer gwriziennet enni, ha pa vije un dibab, ha pa vije deuet ho pro da vezañ ho enebour dre ne c’hell ket mui ho tegemer. Lakaat a ra d’en em soñjal war ar plas a gemer hor bro c’henidik en hor c’halon hag en hor c’hempouez. Ha lakaat a ra an arvesterien, hag al lennerien, da advevañ pajennadoù eus istor Breizh.

Eeün eo a-ratozh, graet evit skeiñ, memes gant empennoù n’int ket gwall zesket marteze. Soñjet eo evit ar bobl. Gellout a rafe, dre se, bezañ un tammig borodus. Met stil a zo, forzh pegement, gant Goulc’han Kervella, a oar lakaat ar gerioù eeünañ da lufrañ… asambles gant an daoulagad. Kaer !

Advertisements

Mojenn ar vuhez hag ar marv, Goulc’han Kervella (2016)

Kredet em boa e vije dreist-holl mojennoù kozh aztommet el levr-mañ ha n’em boa ket gwall c’hoant d’e lenn.

Ur souezhadenn em eus bet eta. Mat em eus kavet addizoloiñ an teir mojenn bet dastumet gant Anatol ar Braz hag azasaet en ur brezhoneg komprenabloc’h evit skolajidi hag ur pedervet hini diwar-benn seblantoù. Dibabet int bet a-zoare, disheñvel an eil re eus ar re all ha mat da lakaat ar gaoz war ur bern traoù sevenadurel hag ar vuhez pemdez gwezhall. Ar peder danevell all n’int ket holl danevelloù diwar-benn genel, ar pezh a zo boutin etrezo eo ez int istorioù Nedeleg, gant pe hep ganedigezh. Hag an eil tra boutin, eo e pledont holl gant buhez tud munut, tud disoñjet gant ar gevredigezh, dilezet ha reuzeudik. Daoust ma vije disheñvel-mat o endro ez eus kalz kerentiezh etrezo eta.

Mat em eus kavet al levr, dudius, disheñvel ha fromus alies en eil lodenn.


Mari-Vorgan ar Glandour, Goulc’han Kervella (2016)

mari-vorgan-ar-glandourEvit ar pezh a sell ouzh an tu pedagogel, n’eus netra da rebech ouzh al levr-mañ : gellout a reer harpañ war ar romant evit lakaat ar gaoz gant ar re yaouank (4vare-3de klas kentoc’h, ma n’eo ket koshoc’h) war ur bern sujedoù a denn da ekonomiezh Breizh, d’ar saotradur, ha tostoc’h ouzh va c’halon, da romant Roparz Hemon Mari-Vorgan. Ur seurt kerentiezh a zo ivez gant istor Glas Meur Luc Besson a bermet sevel liammoù dedennus gant ar c’hleweled… Ha n’eo na brezhoneg saout, na brezhoneg moc’h a vo lennet gant an deskarded el levrig-mañ, se zo sur.

A-hend-all n’em eus ket kavet dedennus-tre an istor, daoust ma vije ur meni enklask-polis o klask broudañ da dreiñ ar pajennoù memestra… hag ar meskaj gwirvoud ha faltazi n’eo ket eus ar soutilañ.

Digomprenus eo din e vije bet harzhet ouzh TES embann ar romant-mañ : n’eo ket un oberenn stourm, estreget ar fed e vije skrivet e brezhoneg…

Ul levr mat eo evit an implij eo bet dediet dezhañ, ha mat pell ‘zo !


N’eus ket a garantez eürus, Goulc’han Kervella (2015)

n'eus ket a garantez eurusUr romant aes ha plijus da lenn eo hennezh, daoust ma ne vije ket gwall nevez an temoù a vez pledet ganto ennañ. Re eeun em eus kavet anezhañ, betek en e ditl, met soñjet em eus eo abalamour m’eo bet skrivet evit ar grennarded marteze… pe an dud kozh, dezho kalonoù tener…

Daoust ma vije gwirion an tudennoù hag ar pezh a santont on souezhet ur wezh ouzhpenn gant skritur Goulc’han Kervella er romant-mañ. Dezhañ da vezañ den a c’hoariva, ne ziskouez ket kaout c’hoant da lakaat e dudennoù da gaozeal. Eus komz-plaen, e tremener da gomz-muioc’h-eget-plaen ! Gwelet a ran mat eo un dibab, met souezhus e kavan anezhañ peogwir e lak an destenn a-bezh da vezañ unton a-walc’h, daoust da vraventez ar yezh ha ne chom ket mui da brouiñ.

A-hend-all eo resis, frammet mat, eoriet-mat e bro-Bagan, ha ma ne vez ket lennet gant entan, ne vo ket gant enoe kennebeut.


Melfeta e Plougastell, Goulc’han Kervella (2013)

melfetaeplougastellPlijet on bet dre vras gant ar seizh danevell-mañ : en em dennañ mat a ra Goulc’han Kervella gant ar stummoù berr. Ijin ‘zo, fent, daoust ma vije divinet re vuan ar pezh a c’hoarvezo peurliesañ (nemet en danevell gentañ, on bet souezhet ganti). Abalamour da se e kav din eo gwan an titloù peogwir e roont alies alc’hwez ar skrid a-bezh.

Ma n’eur ket souezhet gant an itrik n’eo ket kalz tra : ne enoeer ket forzh penaos.

Karet em bije kaout un daolenn eus an danevelloù e tu pe du eus al levr.


Armorica Breizh, Goulc’han Kervella (2012)

Morse ne vezer dipitet pa z’eer da sellet ouzh un abadenn bennak gant Ar Vro Bagan. Hag o lenn al levr-mañ em eus maget keuz o vezañ chomet hep mont da welet honnezh.

N’eo ket al levr a goñsolo ac’hanon. Brav eo avat, ennañ testenn ar pezh-c’hoari a-bezh, skeudennaouet gant luc’hskeudennoù tennet e-pad an arvest. Met bez ez eus anezhañ ur produ diveret kentoc’h, an draig a brener goude an abadenn evit nompaz kuitaat al lec’h goullo e zaouarn, goude un abardaevezh fromus hag entanus.

An tammoù divizoù, korf-eskern ar pezh-c’hoari, zo kasaüs a-walc’h da lenn gant o goulennoù bubu faos (kement ha kenteliañ gwelloc’h, hag efedus eo) hag o displegadennoù istorel, daoust ma vijent skañv evel ma tleont. Hegasus e kavan ivez ar fent jedet da zegouezhout el lec’h-mañ-lec’h eus an abadenn : dre lenn e tremen fall a-walc’h, ponner un tamm.

Ma santer ur gwir vestroniezh, ma tesker ur bochad traoù, e chom serr ha sec’h an destenn d’an hini n’en deus ket gwelet an abadenn. Albom-eñvorennoù an douristed hag an dud niverus o deus kemeret perzh enni eo kentoc’h, evel kalz a levrioù all embannet memes mod gant Ar Vro Bagan.


Laenneg medisin, Goulc’han Kervella (1985)

Diellet-meurbet ha leun a ouiziegezh eo al levr-mañ a gont buhez ha dizoloadennoù mezegiel Laenneg, un den dedennus ken e oa dre e demz-spered hag e liesvarregezhioù. Aes eo da lenn koulskoude, da gentañ dre m’eo flour hag eeun brezhoneg Goulc’han Kervella a-viskoazh, da eil dre m’eo rannet al levr e pennadoù berr, berr tre zoken a-wezhioù. Gwir eo e aesa al lenn peogwir e c’heller troc’hañ e lennadenn n’eus forzh pegoulz hag adkemer ken aes ha tra. Koulskoude ez eus kavet din meur a wezh em bije bet muioc’h a blijadur o lenn ur skrid muioc’h linennek, o veskañ an holl feskadoù a yae d’ober e vuhez kentoc’h eget kinnig anezho  e kelligoù distag an eil re eus ar re all. Chomet on gant doare-ober an naontekved kantved war ar poent-se, ‘m eus aon, p’eo modernoc’h a se doare Kervella da gas e zezrevell.

Forzh penaos eo un deuzar e lenn hag em eus desket ur bern traoù. Ul levr prizius, daoust d’e oad.

 


Tan-gwall e maner Keryann, Goulc’han Kervella (2006)

Tan-gwall e maner Keryann
En ur lenn ar “romant”-se, n’heller nemet magañ keuz o vezañ chomet hep gwelet ar pezh : brav ha dedennus e tlee bezañ, leurennet gant ijin ha startijenn, hag o tigas d’an arvesterien danvez istorel fonnus. Anavezout mat a reer, en ur lenn, stil Ar Vro Bagan, betek ijinañ an aktourien o doa gellet ober an dra-mañ-tra ha klevet o mouezhioù.
Petra a chom eus an holl berzhioù mat-se ur wezh aet da “romant”, kouchet e gwenn-ha-du war ar paper e komz plaen pa lavaran mat ? Estreget ur farsadenn vat pe ziv, ha brezhoneg eus ar c’hwekañ, pas kalz tra !
Re a zivizoù ha re nebeut a zielfennañ : normal eo pa veze komprenet ur bern traoù gant an arvesterien dre… arvestiñ, just a-walc’h ! Ur mor a dud a vesker aes pa n’emañ ket o zreuzwiskamantoù dirak hon daoulagad. Un istor spazerez-laou doare beilhadegoù skouted (a glote kaer moarvat, ur wezh ouzhpenn, ouzh an abadenn vev !) ha ne zeuer ket a-benn da zerc’hel krog enni betek ar fin… e gwirionez em eus kavet hir ha displijus al levr da lenn, daoust ma vije berr a-walc’h, skrivet e lizherennoù bras ha bravaet gant fotoioù kaer e gwenn-ha-du…
Ne ouezan ket re da betra embann testennoù pezhioù-c’hoari er stumm-se. Evel just n’eo ket a-walc’h ar gwenn-ha-du evit un abadenn tan-ha-kurun… na kennebeut ar c’homz-plaen evit c’hwezhañ tan hag ene en ur pezh-c’hoari… d’ar re o deus gwelet an abadenn e plijo, sur ! d’ar re all avat…


An ti e traoñ ar c’hoad, Frañsez Kervella (1990)

Al levr eñvorennoù-se zo moarvat an hini kentañ ‘m boa lennet e brezhoneg, ha dalc’het em boa ur soñj plijus anezhañ. N’on ket bet dipitet oc’h e adlenn, ha prest on d’e lakaat e-touez ar re wellañ eus ar jener-se e brezhoneg.

Petra ‘zo kaoz ? Me gav din en doa Frañsez Kervella ur memor dreistordinal. Gouest eo da gontañ darvoudoù pellañ e vuhez gant forzh munudoù ha resisadurioù, ar pezh a zegas d’ar skrid ur ment “gweled”, aes da ijinañ, aes en em soubañ e-barzh. E bennadoù diwar-benn ar meuzioù a zrebe en e yaouankiz a zegas dour d’ar genoù ! Harpañ a ra ivez an eñvorennoù pizh zo chomet en e benn war resisadurioù en deus klasket e lec’h all abaoe : anvioù latin al loened, hentoù bet sellet pizh outo war ur gartenn IGN bennak da skouer.

Plijet on ivez gant e yezh, lennegel met gwriziennet er brezhoneg en deus klevet ha kaozeet ez-vihan.

Dipitet e vezan bep tro pa erruan er pajennoù diwezhañ o welet an holl bennadoù a zo chomet e stad raktitloù… loc’het ken brav e oa… nag a draoù ‘vije bet da zeskiñ ganto c’hoazh ! N’eus forzh, daoust ma ne vije nemet ur penn kentañ eo ur bennoberenn memestra, en e vod.


Un’… div, teir…, Awen Kerin (2009)

Awen Kerin
Souezhus em eus kavet dizoloiñ un dastumad danevelloù e-touez al levrioù a gemero perzh er Priz ar Yaouankiz o tont : betek-henn ne oa bet nemet romantoù. Digempouez e kavan ivez : daoust ha ne vo ket techet ar grennarded da votiñ evit ar skridoù berrañ posubl, aesañ posubl da lenn ? Hag ouzhpenn eo bet skrivet al levr gant peder skrivagnerez disheñvel, pezh a zistero talvoudegezh ar priz e kenkaz vije roet d’al levr-mañ : domaj e kavan.
An holl draoù-se a soñjen a-raok kregiñ e-barzh ; koulskoude em eus kavet mat al levr. Evit un abeg pennañ : kavout a ra din eo kempoell an doare m’eo bet renket ar peder danevell, o tiskouez pep hini un oad disheñvel, kosoc’h-koshañ, e buhez un harozez bennak, disheñvel bep tro ivez. N’ouzon ket hag-eñ eo bet skrivet an danevelloù a-ratozh-kaer evit se, met ur soñj mat eo. Plijet on bet ivez gant an danevelloù o-unan, dreist-holl hini Mai-Ewen, fromus hag en ur yezh n’eus ket blaz ar skol warni, hep bezañ diaes da lenn.
N’on ket sur e vo dedennet ar baotred gant seurt lennegezh : n’eo ket dister, met ret eo bezañ gouest d’en em lakaat e plas ur vaouez, ar pezh ne vez ket goulennet alies gant ar baotred-lennerien, kontrol d’ar merc’hed a c’hell c’hoari pezh n’eus forzh peseurt haroz : un afer a voazamant ! abaoe keit all… met ul levr mat eo, aes da lenn, hag o plediñ gant temz-spered an tudennoù : rouez eo, dreist-holl evit an oadoù-se.